HEVOK JI ALIY AVANIY VE

Nzamettn Akkurt

 

Hevok ji aliy avaniy ve vediqetin ar biran. Birn hevok ev in:

a) Kirde

b) Bireser

c) Trker

) Pveber

 

KIRDE

Di nava hevok de ew kes ango tit ku kar t kirin dike, yan j kar ku t kirin ji hla pveber ve t ragihandin digire ser xwe. Di nava hevok de navdr, cnavk, rengdr pareng ku bi reng rader bi kar tn, dikarin di rawa kirdey de peyda bibin. Dsa dikarin bi teey vekir vear cih bigirin. Di nava hevok de kirde her dem li ser hevok cih xwe digire bi tpn girs dest p dike. Heke di nava hevok de ji yek zdetir kirde hebin w dem kirdeya duyem pit bhnok cih xwe digire. Di nava hevok de heke cih kirde rast ney dann, w dem hevok ji hem aliyn xwe ve ewt derdikeve hol.

Mnak:

-         Kevok bilind difire.

-         Evn dirn dike.

Weke ku t dtin, di herdu mnakn jor de kirde di ser hevok de cih girtiye. L heke di nava hevok de ji yek zdetir kirde hebin, mirov dikare w j wisa li ser bingeh du mnakan rap bike.

-         Memo dar ikandin, Can j xwarin kir.

-         iya hesp an, Zinar j bar kir.

Mirov vekir dibne ku kirdeya duyem tim li pa bhnok t dann.

 

Bi qas ku hevok li ser kirdeyn vekir tn sazkirin, di gelek rewan de j kirde bi teey vear di nava hevok de cih digire.

Mnak:

-         venegeriya.

-         xwe bhn didin.

Di her du mnakn jor de hevok sazkir ne watedar in, l kirde di nava van hevokan de ne diyar e, vear ye. Ji bo ku em kirdeyn van hevokan derbixnin hol, div em du pirsan bikin. Pirsa yekem k ji bo kesan nan bide, pirsa diduyan i j ji bo negiyaneweran e. Dema em ji bo mnaka jor ya yekem bixwazin kirde derbixnin hol, w gav em dipirsin:

- K venegeriya?  Ew venegeriya.

Di v der de ew kirdeya vear ye ew di nava bersiv de berp me dibe. Ji bo kirdeya diduyan em dipirsin:

- i xwe bhn didin?   Gul xwe bhn didin. Di v hevok de j gul kirdeya vear ye.

 

BIRESER

Bireser di navbera kirde pveber de peyda dibe. Ev bira hevok di hevokn gerguhz de derdikevin pber me. Di hevokn ji lkern gerguhz pkhat de kes titn ku dikevn bin bandora tit ku t kirin di bin bandor de dimne bireser e. Wek Binef av vexwar peyva av bireser e. Lewra tit ku di bin bandora kar vexwarin de maye av e.

Mnak:

-         Siyamend nan sor dike.

-         Dell lns dixwne.

-         Mal barn xwe bar dikin.

-         ivn agir dadidin.

Di nava hevok de ji bo peydakirina bireser bi kirdey re ji pveber pirsa /i/ t kirin. Bersiva ku derdikeve bireser e.

 

TRKER

Trker, wateya lker ji gelek aliyan v kamil dike. Trker kar ku t kirin temam dike. Ev temamkirin ji aliy dem, cih rew ve ye.

Mnak:

Kew sersib dixwnin.

Qendl iyayek xwe e.

 

Di nava hevok de ji bo ku trker b peydakirin, bi alkariya kirdey li pveber pirsn /keng/ ango /awa/ t arastekirin.

Kew sersib dixwinin Kew keng dixwnin? Sersib sersib trkera demn e. Ji ber ku bi pirsa keng dema xwendina kewan t pirsn weke dem j bersiv sersib t dayn.

Qendl iyayek awa ye? Qendl iyayek xwe e. Bi alkariya pirsa away em hn xwebna iyay Qendl dibin. Ev dide diyarkirin ku xwe wek trkera rew derdikeve hol. Div mirov li ser trkera pirsiyariy j mnakek bide: Te ji bo tiroy kereng ann an na? Di ve hevok de anna kerengan ne diyar e, l rewa pirsiyariy heye ji ber v end ev dibe trkera pirsyariy.

 

PVEBER

Pveber, di nava hevok de kar, byn tevgera t kirin diyar dike. Pveber dikare di navna hevok de dikar di dawiya hevok de j cih bigire. Ew tit ku hevok dibe ser pveber e. Di heman dem de pveber awa ku dikare ji lker pk were, dikare end temamkarn lker j bigire nav xwe. Bpveber hevok km dimne wateya xwe rast nan nade.

Mnak:

- Kendal agir ge dike.

- Brvan keek bedew e.

Pirsn /awa/ ango /i/ li kirdey t arastikirin wisa pveber derdikeve hol.

- Kendal i dike? Kendal agir ge dike.

- Brvan keek awa ye? Brvan keek bedew e.

Di nava hevok de weke ku lker di rewa pveber de dikarin peyda bibin, navdr, rengdr hmann mnan wan j dikarin peywira pveber bigirin ser xwe.

 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org