KÊZXATÛNA ROJAVAYÎ

 

Nîzamettîn Akkurt

 

Te, di nav şildebilda wî devê xwe yê xwar de terqêna xwe dixwend.

Li vê cîhanê - ku mirov nepeniyên wê dihebînin, lê tu carî nagihîjin razmendiya wê ya bêhempa - tu yekemîn kes bûyî di nav qîreqîra girînê de, bi derbirîneka herifî, li ser gora xwe, wan axaftinên dawîanîna jiyana xwe direşandin. Yên li hawîrdor, sertewandî, di bin çavan de li te dinehêrtin, qenc pê dihesiyan, ku hesta xwe têrpaqij dîtinê di nav deqên eniya te de xwe cîbicî dikir û çawa ku ya dimire ne tu yî, di nav bêpaxaviyeke bêpîvan de mexel dihat.

Kesî ji te tiştek fêm nekiribû, niha jî fêm nedikirin. Ew jiyana ku bi raz û nepeniyan ve dagirtîbû, çawa ku di temenê xwe yê tevlîhev de tiştekî bi însanan nedabû têgihîştin, niha jî li ser lingên çûyînê wek qutiyeka çaralî girtî ji ber çavên wan dişemitî û diçû. Heyfa wan ne ji vê heyfê bû, ji ber wê derbirana heyîrîn bi sed çeşîd û awayan xwe rûdiniştandin li ser wê suretê nenas da ku barê binketinê li pişta xwe bikin. Na!... Heyfa wan dihat li wê heyfê ku ew jiyana tevlîhev û çaralî girtî ji ber çavên wan dişemitî û diçû, lê nikaribûn wan tiştên jixwe dabûn û ji xwe dabûne zevtkirin, şûnde wergirin.

Li pey xwendina ayeta terqênê ne temenek tenê jiyanên pê de hatî berdan diçûn; hestên perçiqandî, hêviyên şikestî, navdariyên lekexwarî, bêbextiyên di cî de mayî, kerbên tewandî, rika hesankirî, bêhntengiyên volqanî, aciziyên hûrkirî, tengasiyên bêderî, tenêtiyên bizorê hatî jiyandin, pîjdanên encam xirab, êşa nêzîkatiyên peritî, jana nirxandinên malşewat û hema her tişt...Mirov digot qey temên ne bi xwe tenê, ji bilî xwe hemû tişt dibirin û bi xwe re di bahra goristana tarî de dixeriqandin.

Rû li pey wê bêmad bûn, çav şikestî û qurifandî.

Laş, mîna zarokek nû bûyî lewaz bû, dest lerzok û bêhêz. Û ew di nav bêpaxaviyeke mezin de, yanî tu di nav bêşermiyek qirase û xwendina terqêna xwe de, wek marekê, şopa têrber li pey xwe dihêle, dûr diketî û diçûyî.

Ew xetên li ser rûyê te yê binevşî xwe dabûne Kêrsimandîn û ji wê qirêna dawî mîrat mabûn, qelîştekên birîndarkirinê bi cih dikir li ser wan sûretên ku ji bêsiûdiya xwe rastî te hatibûn. Te dizanî gava ku ew her destê xwe biavêjin dermanan da ku birînê baş bikin wê ji nû de û careka din birîndar bibin. Bi vî awayî, ji vir pê de wê tu ne li vê jiyanê bibanayî, lê di nav wan xwebûnên birîndar de tim û tim bijiyayî. Ew hebûna te ya tûne, lê tim heyî bi vî rengî wan peywirên nîvco wê temam bikira û di nav tariya wê gorê de vehesandina laşê te pêk anîba.

Pîlana te ev bû: Bêkêmasî û bêhempa!

Ev di nezera te de wisa bû, lê belê ew xaliqê ezmana jî baş dizane, ku jiyan dîlnizimiya erênîkirina mebesta me nîşan nade. Ema tu, qasî vê rastîna sotîner nizanibî, ji xwe qayil, qasî guhdar nekî sersar û bêxem û qasî xwebûna xwe bi erdê ve bixurmînî li hember awêna rasteqîna xwezayê proleker bûyî. Ji ber vê sedemê ciyên tu tê re derbas dibûyî dibûn kavil û wisa diman. Lingên te yê ji wî laşê bi hesta biyanîbûyinê ji hal ketî, di şûna xwe de xweyê diçandin û li pey xwe sûretê pirsên ji tînîtiyê terikî ne dihêliştin.

Şev, rastîna iclaftazî ye, weke ku di seqaya dêlindezê de gunehên me dûr dikevin û diçin, we rûpoşa rûyan derdixe û diavêje valatiya dîl û bendîtiyê.

Lewma rastîna şev bû, ew nîşana ku dibû têkberê eşkerekirina raza awêna mebest û rûpoşa rûyê te.

Çav bi sermestî û dilgeşiya dîtina lewha qedera te şaşwaz û biheyîrîn bûn. Mîna tazîtiya zarokekê li ber çavan bûyî. Nedikarî xwe biveşêrî ne jî dikarî awirên bêhedan bitewînî nav vê stargeha wek alavekî zêrîn di paşila xwe de dihewand.

Ew rûpoşên qelsiya xwe dixwar, yeko yeko diketin ser axesorê û li ser gavên çûyînê wêneyên hetikandinê di çavên wan kesan de, ku bêdilê xwe û bi navê adetekî hînbûyî axaftina “Rehmetê baş bû” (lê quna wê hinek li paş bû) dubare dikirin, ajoyên tarî-reşî gunehî, ramanên hov-terîşî-jihevketî, hestên pûç-qîç, hisên belakir-netepiti-xisarmend, wilfên herifî-pîr diaxifî-nepixî û çemkên reşbîn-şibîn-geşnebîn bixwiyang dikirin.

Tenê bi ferqekî ew pîlana bêkêmasî û bêhempa li te vedigeriya û wek her cara berê çawa ku mîna encama jênerevîn tu dibûyî qurbanê pîjdanên xwe, niha jî li vê derê, di bin axê de; ku tu li benda stêrkên çavên temaşevanan bûyî û nola te hêvî dikir wisa pêk nedihat, laşê te yê hebûna xwe di ajoyên tarî, reşî û gunehan de peyda dikir, di nav hesta pêmenî û azweriya furiyayî de diqûrifiya.

Te bi qîrîn û gazîn lavelav dikir û digot “ax li min rebenê, sêwelekê kambax har û belekê!” lê bi tu awe û newayan dengê te yê jinantiya bêmirad û menend bi xwe re hêz nedidît da ku xwe bigihîne derveyê wê doqa ku wek birca Çînê di navbeyna te û wan de sînor kişandibû. Tu hêdî û giran dihatî ber sêlûna binketinê. Ew binketina asteng nasnake wek salên zarokatî û ciwantiya te di nav lepên xwe de zevt kiribû.

 Niha jî di roja dawîanîna temenê jinantiya te de, fena wê kesa bêyî xwesteka xwe bûye mehkuma binketinê, wê barana çarenûsa jênerevîn li ser xwe didît.

Binketin, çarenûsa te bû, roja dawiyê jî te bi tenê nehiştibû!

Ew şensê ku bi destê Stêra Bercîs nediket, bi qayîliyeke asîmanî dadiket û di nav kefa destê te de cîbicî dibû. Ma qey her gav ne wisa bû û ew temenê te yê bêzar bi wan seansên şensê ve ne dagirtî bûn?

Tu zarokeka sêwelek bûyî û bi zayîna te re tevahî xeyalên mezinan mîna awêneyeka derizî, di wê piştnîvroya germa havînê de yek bi yek şikestibûn. Pîrika te ya bêdiran bi şildebilda devê xwe yê xwar pîneyekî kirasî li ser binketina te ya yekem dabû û bi ser de jî gotibû: “Kevjalê, pîsik heramê, gijgijanê, bêêş û janê, gez bavêje kê, hewarî bi kerê şamê!..” Sêhra temenê te di wan gotinan de dihate der. Lewha çarenûsa te, bi xetên jênaçe van gotinên razmendî li ser xwe peyda dikirin. Ew axavtina bavê te ku digot: “Yek heye bi sedê, sed heye ne bi yekê, lê tu ne bi yekê, ne jî bi sedê yî!” mîna guharekî ji destê zêrînkeran derketî li qula guhê te asê diman.

Tu hêdî hêdî bi xwe dihesiyayî ku rojên reş yên ji te nehezkirinê dest pê dikin û dihêlin ku êş û jana nayê kişandin mîna ewrên biserdegirtî xwebûn û hebûna te bierçiqînin. Tu di nava mirovan de bûyî, lê tevî vê yekê te ji xwe nedidîtin. Ev hesta sotîner û sernewqî roj bi roj te diheland û wisa li te dihat ku, di aliyekî de kengê derfet û fersend bikeve destê te şûjinê di canê yekî/ê de radikir, di aliyekî din de jî wê hesta biyanîbûyînê nola berdilkê dilê xwe di paşila xwe ya şîrgermî de xwedî dikir.

Te ne xwe nas dikir ne jî derûdora xwe, her kes û her tiştê ji bilî te û derveyê hebûna te peyda dibû, ji bo te tenê wek alavekî birîndarkirinê bûn.

Kengê te bi şûjina destê xwe wan birîndar dikir, hingê, vehesandin û xwe gîhandina têrbûyînê li ser canê te yê har miştaxe dibûn. Te bi birîndarkirina mirovan xwe dida çêkirin. Rojên ku ev karê te pêk nedihat, mina gava ku hîv ji ser burcekî derbasê burcekî din dibe, lê sêkûçekî çênake û demeka neyinî bi xwe re tîne, ê te jî hest û ramana te tevlîhev dibûn û qasî yeka ku ezîzê berdilê xwe wenda kiribe, tu jî bêhêvî, bêbextewerî û derbexwarî dibûyî. Wê gavê kesî newêribû li wan çavên te binêre, ew çavên tirsnak derbiraneka wisa li çembera xwe didan rûniştandin ku mirov bi dîtinê bizdonek dibûn û bi lezgîniyeke mezin ji ba te direviyan û diçûn. Te jî bêmecal û bêtaqat xwe diavête hembêza şevê.

şev rastîna iclaftazî bû û te hêj di rojên pêşîn de, bi pêşwaziyeka qayîl destûra bi te her tişt kirinê, bi wan destên xwe dabûn şevê. Bi qasî ku şevê, xwe ji rastîna xwe tazî dikir, te bi wî qasî zewq û çêza encamên destûra bi te her tişt kirinê disitandin. şev rasteqîneka xwerû bû ku te, di nav gola tenêtiyê, hendefa bêkesiyê û valatiya nehezkirinê de dixeniqandin. Bi ser de jî, tu bi dilê xwe dibûyî rêwiyê wan demjimêrên reş-tarî û gunehî. şev kengê xwebûn, nasname û kesaniya te parçe parçe dikir, hingê tu bi jiyandina xwe dihesiyayî.

Lewma li ser namilên te tim û tim hilgirtî bûn: Xwebûneke parçebûyî, nasnameyeka birîndar û kesaniyeka jihevketî. Kesî wate nedidayê lê tu, hînbûyê vê yekê bûyî.

Li şûnewarê tu tê de peyda dibûyî her hewldana azadiyê aliyekî qelsiyê dişikandin ser xwe ve. Lê belê gava ku dihat ba te, ya jî bi te dest pê dikir, hema ji nedî ve vedigeriya çerxa kêrnehatî. Di berovajîkirina her tiştî de, bi rastî jî te kesî bi ser xwe de nas nedikir.

Te ew kar bi hostatî û misogerî pêk dianî û gava çavên hevalên te yê gede pê diketin, wek nezerên li ser deriyan daleqandî zeloq diman.

Jixwe di nav rojên zarokatiyê de, piştî wê kêliya hilkeftina bazirganiya hestan hinek sermiyan diket nav berîkên te. Qasî ku cîhanê tev dabine te, tu şa û geş bibûyî. Hemû naskiriyên te, ew naskiriyên ku di Serdema Tarî de bibûn koçber û ji welatê jor berê xwe dabûn ber bi siya birca bajarê wenda ve, ecêb û şaşwaz mabûn lê, nebibûn têkberê watedayîna vê halê te yê nû û balkêş. Û dîsa pê dernedixistin ku kefa destê te yê rastê di nav berîka rastê de wî rûyê peydakirî bi hendazetiyeke mezin mis dide.

Sermiyana te ya nû û yekem, rûyê di berîka rastê de bû! Û pişt re roj bi roj, berîkên te yê din jî, nesîbê xwe girtin û gihîştin mirada xwe.

Gava ku li jêra taxa Baxlarê, rojek ji rojên havîna germ, te sêzde findê rojbûna xwe bi pifê vemirandin, êdî taqat û mecala destên te nemabûn ku rûyên di berîkan de mis bidin.

Tu mezin bibûyî, rûyên di berîkên te de jî, zêde bibûn. Lê belê (ne)diyar bû wê kîjan ji we bibe serkeftinerê vê pêşbirkê.

Û dîsa gava ku li jêra taxa hêjar û belengaz, şevek ji şevên havîna germ, piştî vemirandina sêzde findê rojbûna ku êdî taqat û mecala misdanê bi te nemabû, bi ser de qewastineke qet jibîrnaçe di wî hişpaka te ya tijî birîn de şûna xwe ya xweşevîstî çêdikir. Ev ajoyên bêhefsar ku te bi micêziyekî xapînok anîbû rawestgeha tarî û reşiyê bi te hesta jixweçûyînê dida jiyandin, lê bi te nedida hesandin ka wê çi were serê te.

Tu ne qurbana gunehê xwe yê yekem bûyî, qurbana afirandina xwe ya pêşîn bûyî.

Ew hestên serberjêrkî te di nav tarîtiya hendefa xwe de niqo dikirin, wê ramana te ya di bin tava sotîner de ku rûpoşa xwe qet ji bîr nedikir, lê her çiqas qels bû jî, bi xwesteka gihîştina nêzîkê azadiyê hewl dida da ku ji xwe re nasnameyekê peyda bike, li pey xwe, bi serdestiyeke ji hêla çi hêzî ve nayê sekinandin û astengkirin dixirikand û dihêlişt ku aliyê qelsiyê neyê şikênandin, zêdetirîn xurtbûnê li ser xwe kamil bike.

Ji ber vê yekê tevahî hilkeftinên gihîştina azadiyê, şûna ku bi gor xwestek û daxwazan te bigihîne wê xala bextiyariya zêrîn, ji ber bêhefsariya hestên serberjêrkî ditewiyan ber bi hendefa bêbinî û di wê tariya jênerevîn de kincê çarenûsa dîlîtiyê li te dikirin.

Tenê (çê)kirina yek tiştî ji te re dima: Rûniştin û bi stêrkan avdana lewha qederê!

Her car û her neqlê di rûniştina çarmergî û rijandina stêrkan de ew axaftina ku ji bîra te naçe, hêdî û giran ji ser lêva te dişemitiya: “Wey xwedayê pak ê dilovan û mihrîvan, rûniştin û girîn çiqas li min tê!...”

Rast e, rûniştin pir li te dihat, lê te rûniştinê nizanî bû ya jî hedara te nedihat, bi rûniştina sêkûçanî.

Rast e, girîn pir li te dihat, lê te girînê nizanî bû, di karê girandinê de bêhempa bûyî. Stêrkên ji çavên te dirijiyan dilopên derewîn bûn, ewqas bi hostatî te vî karî pêk dianî ku, piştî çend xulekan te bi xwe bawer dikir ku ji bira tu digirî.

Kê dizane, dibe ku te bi xwe jî nizanibû ku stêrkên derewîn yên sûretê te yê veşartî ye û gava ku bi çavberdana dilreşiyê li ser rûyê te cîbicî dibû, ji wan çavên zeytûnî dilopên qirasê, nola bawermendeka asîmanî û berzî şiliya xwe dibarandin ser hestiyariya mirovan.

Rûniştin pir li te dihat, lê belê bi te peyda nedibû, ji ber ku her roj-carna jî her dan heke te şûjinekî di yekî re ranekiriba ew roj hedara te nedihat. Piştî ku herikandina xwînê li ber çavên te diyar dibû û hinekî din xwebûna te bi ser xwe ve dihat, wek her car û her neqlê, mîna bêpaxaviyeke mecbûrî nezanîna wê pirsê serêşiya giran û dijwar li ser mejiyê te çêdikir. şûjin (ma çima ne şûmêr e?) qulker e! Ka çima hêmanên qulker, di çê(ne)kirina xwebûnê de ewqas xwedî bandor e?

Di radeya pêkanîna kuştinê de jiyandina te peyda dibû. Her ku te, kuştina tiştekî li hev dianî, ew rehên hebûniya te ku rengê herikandina xwe datanîn ser ramana te û serdest bûn li ser zên û hişpaka te, dida hesandin ku bi xwedîkirineke wisa bi ser xwe ve hatin dikare bibe gengaz. Lewma ew qenc baweriya te, tim û daîm li ser bicîanîna wê ramanê zilikên xwe dihona û di avakirina hêlîna çêkirin û pêkînandina kesayetiyê de, te ber bi sertara bêpîvanî û ketina gunehbariyê ve dibir. Lê tu caran ew hêviya ku tu bi bêhedanî û dîlkêşiya bêsînor, bi rojan li bendê dimayî, bi awayê hizirkirina te rû nedida. Dilê te dixwest ku bi hesta gihîştina zewqa tam wergirtinê ve xwe terkeserê rasteqînên derveyê jiyanê bike. Piştî hewldana kuştinê ya ku pêk dihat,  helîneriya cîhana tariyê bû. Te digot qey, hêzekî biyanî û veder, bi her tiştên te dihesiya û pişt re jî, da ku xwestekên dilê te yê dererêzî pêk neyête temamê biriya xwe li ser berovajîkirina rasteqînên jiyanê serdest dikir.

Di nav xumama kovanî û hesta berketina derfetên ji dest çûyî de, hişê te yê ku bi laşê te zêde nebawer bû bi pistepistê şîretên xwe yê herdemî rêz dikirin:

Her tişt bi kuştina tiştekî xwe diafirîne!

Her tişt û hêman, bi afirandina dijberê xwe ve heye!

Bi serê xwe kuştin û afirandin kaos e!

Kengê kuştin û afirandin di nav hevsenga dijheviyê de xwe pêk bîne, hingê watedariya heyînê, xwe raberî pêş çavan dike!...

Lê belê, ew ajoyên ku laşê te yê têrbûn çî ye nizane di bin keysdariya xwe de digirtin, bandora şîretan tune dikirin û gotinên xwe bi te didane pejirandin:

şûjin rakirin; kuştin û afirandina heyînê ye. Heyîn, qasî birîndarkirinê di sermestiya cîhana tariyê de pêk tê.

Jixwe tu, hostaya afirandina sermestiya cîhana tariyê bûyî. Mîna  yeka ku bi bûyera depresîf ketiye, bi dirûveke mit û mat bi katjimêr û bi rojan, bêtevger û livandin li rûyê hundirê awêneyê dinêre, te jî bêkerixandin xwe avêtinên sertûjkî li dar dixistin, di kûrahiya wê tariya ku bi dilkêşî te dikişandin nav hewşenga bi sêhr hatî alandin.

Te nikarîbû xwe ji vê çerxê bidî filitandin, hizra filitandinê jî wek bertekekî pêkandî ji nav kevana te difiriya û di nav hesta lewaziya qet nabe de xwînê ji kevçika dilê te dianî.

Tu, her çend qels û lewaz be jî, di nav hewldana lêgerên filitandinê de bûyî. Lê yek car xwebûn, hişpak û heyîna te hatibû zevtkirin û hêviya filitandina te tunebû.

Di aliyekî de dilxwazî û xwestek bi te re diqewimîn da ku ji vê çember û toqa malxirab xwe bide felatkirin, wek wan şervanên ku di kozika xwe de hatine gemarokirin, lê tevahî birî û hewldana xwe ji bo qelişandinê xerc dikin, di aliyê din de jî, ajo, kompleks û giyan rewşên ku li ser her livandin û hêmanên te runiştibûn û hefsarê te yê jînê di nav lepên xwe de digirtin, serdestiya har ya sekin çî ye nizane têkilê nav hesta zewq standinê dikirin.

Di wan rojên derketina welatên Rojava de tunebûna dayîka te, nebûna bavê te û mecbûr li gel mayîna kekê te, di nav hestên hêvîbar de, te ne ber bi vebijartekên jiyana rast ve, ber bi wê valatiya dêran a ciwaniya heyf li xwe anînê ve dibirin. Qasî nikaribû rastînên jiyanê pêşwazî bike; hejar, lewaz û bêçare, lê qasî xweşikbûna jiyana hinekî din tevlîhev bike; xurt, zîrek û jêhatî bûyî. Ew a ku li ser rengê axa wargeha xwe bîçim û fesala biyanî, zir û şapînoz li hev anîbû, niha û vê carê jî, hatibû û li ber wî dergehê ku ji mêj de hazir û amade ye temamê teşeyên dayiksalariyê didaqurtîne, sekinîbû. Dergehê Rojavayî, çawa ku dixwest û daxwaz dikir te li pêş xwe peyda bike, bi awayê bêberevanî, mîna mucîzeyeke rû bide, te li ber xwe dîtibû. Weke çivîkeka şepirze û daristaneder, bêşert û qeyd tu hazir û amade bûyî da ku xwe bisipêrî rewneqiya paş wî dergehî.

Sal û demsalên te, şuna ku te bibin şûnewarê pêkînandina hêviyên te, berovajî û zêdetirîn te pêrgî wan giyan rewşên raboriyê dikirin û qaşilê birînên saxnebûyî careka din û kûrtir radikirin. Ew jiyana bi destê te hatibû afirandin û bibû belaya serê te, dihişt ku careka din şûjinên xwe rabikî û bikevî nav toz û xumama wan şiverêkên bi milê sertara bêpîvanî û rêgezî ve diherikin.

Tam pênc sal, her sal diwanzde heyv, her pênc sal şêst heyv; rojan bi şûjin rakirinê şevan jî bi qehrbûna tenêtiyê re te derbas kirin. Kesên ku qiymet bidin te, nîşana hezkirinek asayî raber bikin û te bi tiştekî bihesibînin tunebûn. Yên ku ketibûn nav hewldana wisa jî, di şûjinrakirina yekem de heft welat û şaristan ji te dûr ketibûn û çûbûn. Roj bi roj tunebûna dostan bi te peyda dibû.

Gava ku te ling diavêt ciyekî, ji ber hatina te bager û firtone radibûn. Lê kengê tu ji wî ciyê derdiketî, li pey te heşr û qiyamet rû didan. Hatin jî, çûyîna te jî, ji xêre re ne elamet bûn.

Yek tiştekî bextiyarî dida te, li ser vê xwezaya bi semyan hebû. Ew jî, birîndarkirina mirovan bû. Her laşê ku te bibirîn dikirin, li te wek jehrbirê dihatin û bi rojan te di nava hesta jixweçûyînê de digevizandin. Ji bo te birîndakirin wek huner, ji birîndarkirinê zewq standin jî, gihîna hesta asîmanî bû.

Lewra ew zilamê, ku di hijde saliya te de bibû hevpar û pardarê jiyana te, bi te tê nedigihîşt. Û dîsa bi xwe tê nedigihîşt ka çima li ser hev ewqas birîn di laşê wî de derdikevin.

Dema ku, ew heyberê te ji xwe re dîtî û ku hizira te bû qet ji dest nafilite, ji nişka ve xwe tevlî wendabûnê kir, cîhan li ser serê te tepişî. Te nizanî wê tu çi bikî. Di jiyanê de ew hêvî û palpişta dawî, di  nav bêdengî û nezanîna nenasiyê de, qasî paş çiyayê Qaf ji te dûr ketibû û çûbû. Wisa li te hatibû ku, bi  rojan, di nav bêçaretî û hesta xopanî de, mîna kavilekê kevir li ser hev nemayî, di wê odeya tarî de, çav melûl mabûyî. Çawa ku çûyîn bi xwe re çateriyan pêwîst û mecburî dike, hêdî hêdî û giran giran, her çiqas tu ji dîl nedaxwazkar bûyî jî, ber bi qonaxa biryardayînê ve dihatî. Her tiştên te tevlihev û serûbin bibûn. Te xwe, rût û tazî bêberevanî li nîveka holê peyda kiribû. Di jiyana vir û pê ve de, ne hêzekî ku tu karibî êrîşên her gav pêk bînî mabûn, ne jî ew kesên-dostên-ku êrîşên te pêşwazî bikin. Êdî tu ewqas iclaftazîbûyî ku, te ji bêberevaniya xwe şerm û fedî dikir! Ne riyeka derketinê, ne jî silaveka bixêrhatinê bi te peyda dibû.

Bi katjimêran, bi roj û şevan; bêyî hilgirtina hestan, bêyî bikarînandina raman, bêyî rakirina hêzan û bêyî sermilkirina heyaman, tu, rûtûrepal bi xwe re mayî. Her tişt li benda wê kêliyê bû, her tişt wê bîska pêkînandinê bi xwe re dikişandin û dîsa her tişt di nav bêhedariya nêzîkbûna wê qasê de xwe diterqilandin. Ew kêlî, bîsk û qasa ku tu bi rûyê xwe re hatibanayî pêşberî hev.

Pêşberîhev û bi rûbarîhevketin jênerevîna te bû!..

Çawa ku mirov bi awêneyê re rûbirû dimîne, wê tu jî, bi rastîn, sûret û rûyê xwe re rûbirû bimanayî. Ew kêliya ku tu di raboriya xwe ya gunehbar de bi bayê bazdanê jê direviyayî, ji bo pêrgî nehatina wê ku te çivirandinên bêkêmasî li dar dixistin û wek xala erjeng a kuştina hebûna te, ku di mejiyê te de cî vedabû-hêdî û giran, nola ewrekî jê filitandin negengaz e bi ser te ve dihatin.

Tu ji hatina pêşberî hev a awêna rûyê xwe ditirsiyayî. Ji ber ku dîtina qelsiyên xwe recifandina bêsekin bi te dida çêkirin. Te digot qey di hundirê çokên te de pirpirok dileyizin. Te digot qey, çavpêketina rastîna mirina te ye. Û mirov digot qey ziravê te qetiyaye.

Kengê şûjina destê te, laşan qul dikir û pijiqandina xwînê li ber çavên te diket, hingê tu bi heyîna xwe dihesiyayî û di nav sermestiya ji nû ve afirandina xwe de ew çavên çiloz, di nav temaşekirina tevza êşa canê dostan de, bi hesta zewq wergirtinê û azweriya furiyayî ji ser hişê xwe (yê tune) diçûyî. Niha jî, ji ber çikandina şûjinên rastînê çermê laşê te (yê nazenîn!?) qurufekên êş û janê diborandin. Ew pijiqandina xwînê ku hesta zewq wergirtinê û azweriya furiyayî bi te didane çêkirin, niha li ser canê te pêk dihat û dihişt ku çavên çiloz, ji ber tirsa dîtina rastînê, ji kevarên xwe bipekin.

Hesta tenêtiya giran û dijwar, hesta jê nehatî hezkirinê, hesta têkilî pê nehatî nîşandayînê û hesta xwe kêm dîtinê yek bi yek li pêş çavên te zelal dibûn û fena danqilê dûnukil, binehiş û temamê stargehên te diqewartin û te bi halekî mostre û sosret yeko yeko mûkir hatina gunehên xwe dijimartin:

şûjinkirin, derzîkirin, êşandin, arandin, azarkirin, kuştin, mirandin, ji hev belavkirin, kavilkirin û hetikandin...

Çavên te yê (heyirîn û ) zeloq jî, bawer (ne)dikir ku ev berhem li ber destên te hatine afirandin.

Di wê çateriya dijwar û bêveger de, te biryara xwe da! ‘’Ew zilamê (laş şûjinkirî yê) min, welew çûbe paş çiyayê Qaf jî, ezê herim û wî bibînim!..”

Di nav xwêdan rizandina mirinê de hatibûyî ber çateriya biryar dayîne, lê bi her sê xwedayên asîmana ku navê wan Wile, Bile, Tile ye, biryara te ne biryara felatbûyînê, biryara ji nû ve zindîkirin û jiyîna raboriya te ya ku ne kêmê Serdestiya cîhana nerzatiyê bû. Ji ber vê yekê tiştên ku bi serê te ve qewimîbana, ne jî zanatiya te dûr bûn, ne jî ji xwesteka te.

Te zarok avêt aliyekî, mal û milk xeriqandin û ketî pey şopa wê raboriya giran.

Çend sal û heyv, dem û heyam bi ser te de borîn. Kes nizane û dîsa kes nizane tu pêrgî çend şûngeh û rawestgehan hatî. A tê zanîn, te rojên welatên rojavayiyê ku xwedî cîhana nerzatiya serdestiyê bûn, bi heft welat û şaristanan li pey xwe hişt û xwe peyda kir li quntara sêkûça Zagrosan, di nav şikefteke nû avakirî û qarewara şêniyan de. Yên ku te nas nedikirin (jixwe nasdarên te tûnebûn, ji bilî zilamê (laş şûjinkirî yê) te, digotin qey şêniya herî kevin tu bi xwe yî.

Wey xwedê, ew çi ziman û axaftin lihevanîn bû, ev çi xweşbêjî û gotardêrî bû, ew çi bêjekarî û qisekarî bû!... Mirov digot qey hingiv ji devê te dibare û temamê temaşevanên hemzayend terkeserê hesta qayîliya di cî de dikirin.

Di çend rojên pişt re de, wisa li şêniyên şûnewarê azadîgêran dihat ku, çi tevger û livandinên te, axaftin û gotinên te, nêzîkatî û çemkên te, diqewimîn, fena mînakek nû afirandî, li ser kesayetiya xwe ferz dikirin. Êdî tu bi tilîka beranî dihatî nîşandan.

Ew hestên; hatina pejirandinê, ji te hezkirinê û bûyîna kesa ku lê tê gerandin, ji bo sermestbûyîn û xwe wendakirinê bes û zêde jî bûn. Lê belê mîna kelhekî hilnaweşe, te xwe li ser piyan digirt. Ev dîmen û xwiyang zêdetir dihişt ku ciyê te yê cewaz riknê xwe zeximtir bike. Tu di rewşeke wisa de xuya dibûyî ku hemû kesî bawer dikir, çi ba, bager û bablîsok nikarin bibin têkberê tewandina bejn û bala te.

Lê dîsa hemû kes, hemû şêniyên şûnewarê azadîgeran bêhay û bêxeber bûn ji wan firtone û volqanên di hinava te de hildipekiyan. Lewma kesî hizir û bîr nedibir ku rojek ji rojên xwedavenda ezîm û dilovan, çawa ku di dawiya dawî de her tişt vedigere reseniya xwe, wê tu jî di nav şîqênî, gurmênî û zingêniyê de vegerî raboriya xwe ya berê û giran.

Gava ku hevdîtina te û wî zilamê ku tu bi derbaskirina çol û çiyayan lê digeriyayî pêk hat, li şûnewarê çanda çandiniyê, xwesteka te bû ku bi dilbestîbûneka furiyayî  bi paşila xwe ve bişidînî.

Lê belê ev xwesteka te jî, wek her xwesteka te bi cî nedihat û di ser de jî ew zilamê nermok, mêrikok û pirçok bi derbiraneke guhnedêr firnikê pozê xwe hildabû. Te gelek caran xwiyangên poz lê bilindkirinê dîtibû, lê ne bi vî awayî. Di her neqlê de helwesta xemsar û paxavpêneker li ser dirûva te cîbicî bibû û nehiştibû ku di kûrahiyê de êşadineke qirase û bandorker bi te bide çêkirin.

Lê niha, wisa li te hatibû ku, mirov digot qey tu heft qet ketî bin erdê. Dibe ku di vê cîhana fanî de tişta herî dawî hatiba hişê te ev bû û fena birûskê agir pekandî tîr bi dilê te xistibû.

Di wan rojên pişt re de, gelek caran ew dîmena malxirab û nedihate texmînkirin di ber çavên te de diborî û di nav bêçaretî, tengezarî û şikestina xeyalan de, hezar heyf û xebînetê li te dianîn, de ka çima di wê kêliyê de melkemot nehatibû û wî canê li ser hebûn û hişpaka te bargiranî dike, hema di cî de, nesitandibû. (Bi rastî jî heke bisitanda, ne tenê ji bo te, dê ji bo gelek mirovan jî qenctir bibana.) Piştî bûyera firnikê pozê xwe hildanê, tu ya nû çûbû û ya kevin hatibû ciyê te.

Ya/ê ku dibe sedema/ê felaketa xwe, mirov bi xwe ye. Dîsa ya/ê ku dibe têkbera/ê felatkirina xwe ji felaketê, dîsa em bi xwe ne.

Ya ku bibû egera felaketa xwe, tu bi xwe bûyî. Dîsa ya ku nedixwest bibe têkbera felatkirina xwe ji felaketê, tu bi xwe bûyî.

Temamê dengên ronahiyê di nav aheng û gulbangê de digotin: Dostaniyên ku bi qirênê dest pê nekirine, di hembêza xwe de nehêniya felaketê hildigirin. Lê belê yên ku bi qirênê dest pê kirine qenc in, ji ber ku hêj di dest pê kê de wê nehêniyê di xwe de dane vemirandin. Çi heyf û mixabin e ku tevahî dostaniyên te yên pêk dihatin, dawiya wan dibûn qirên û şer û lêdan. Çi destpêka ku te bi qirênê li dar xistibû, ji te re nediziviriya dostaniyê, ji wan ê din re jî dibû heşr û qiyamet.

Dîsa heman dengî bang dikir û digot: Ger hûn ji dostên xwe hez dikin, qevdek agir bidinê.

Te di nav pêşwaziya derbiraneke (ne)sergiran û zadegan de ji wan dostên xwe yên ku, te bi gav û demjimêr qala hezkirina xwe ji wan re vedigot û ji bo dana bawerkirinê hezar fen û fud, dek û dolap û rêk û azîn li dar dixistin -re qevdek şûjin fermo dikirin û li benda pijiqandina xwîna wan dimayî; da ku ew canê te yê har û têrbûn çî ye nizane, ji hesta tam wergirtin û zewq sitandinê çargoşe bibe.

Birînên ku bi agir dihatin daxkirin, ew birîn bûn ku herî zû baş dibin. Lê ew birînên ku te di canê wan dostan de vedikirin, ewqas kûr û dijwar û xedar bûn ku, te ji halekî derdixistin û dixistin halekî din. Dostan jî, hema wek gladyatorê bi şêr re dikeve nav şerê giran, li hewşenga çaralî girtî, bi hev diketin, li hev dixistin û li pêş çavên te yên ji temaşekirinê têr nabin, hev û dî diqelandin.

Xwesteka te ya jiyandina nû û (ango) mirinê tunebû. Rojên şikefta bin quntara Zagrosan pir li paş mabûn û ew heyf û xebînet car carna hebûn û hişpaka te dierçiqandin, bi mesafeya çiyayê Qaf ji te dûr ketibûn. Û dîsa bi tu awayî li ser kesaniya te ya rojavayî kamil nedibûn temamê gotin û axaftinên şêniyên şûnewarê azadîgeran.

Hebû tunebû, şûjinên te hebûn: Dîsa ew çîroka kevin.

Ew çîroka kevin a ku ne bi xwesteka te, lê di nav hesteke kûr ya hatî xapandinê de ku li ser hebûna te mîna qedaleke jênaçe û her tiştê xwe mîna rasteqîneke jênerevîn bi xwediyê xwe dide pejirandin, pêk hatibû. Tu ne di ferqê de bûyî ku, tu, tiştên ne yên te ne li ser heyîna xwe ya di vê jiyanê de lihevhatiye kamil dikî. Ji ber vê yekê çi rojekê nedihate hişê te ku bi rewşeke komîserhevbûyî li ciyê xwe rûnêyî û hebûn, hişpak û zênê xwe di nav jêpirsîna rasteqînî de derbas bikî û pişt re jî biwêrekiyeke guncav ji xwe bipirsî, ka bi rastî jî, tiştên te bêpênase dikin yên te ne yan na?

şenga min penga min, dayê çûye zozana, dê bîne... Hebû, tunebû şûjinên te hebûn! Tu  diçûyî û dihatî, lê dîsa li wê çîroka kevin asê dimayî. Ji bo te her tişt bi şûjinê dest pê dikir û rengê her hêmanî şûjin bi xwe bû. Temamê dilêrên çîrokên ku te dizanî şûjin bûn.

Bi tu awayî çi şîret, rexne, şiyarî û bibîrxistin ji te re nedibûn hişyarker, da ku bi li xwe mûkir hatinekê felatiya te pêk were, ji wê raboriya giran. Wê gavê nola bawermendeka ku bi çavên xwe ronahiya asîmanî dîtiye û dil û hinav û ramana xwe; bi hest, best û pejnên pîroz yên têrbûyî û warestebûyî ve dagirtiye, dê tu bigihîştanayî pênaseya xwe ya rastîn. Lê ev yek, fena ku her tiştê te serûbin kiribe, li te peyda nedibû û di destpêka rojên serdema şaristaniyê de gotina zilamê şûjinkirî -ku derbirîneke pir rêzdar û ronî li ser sêkûça rûyê wî cîbicî bibû- wiha bû:

“Em, lêgerên pênasekirina xwe ne!”

Pirqênî bi te ketibû û di nav kena serberdayî de gevizandina te rû dabû. Pişt re jî çavên te yên beloq û sorbûyî van gotinên tûj pekandibû ser wê derbîrana rêzdar û ronî:

“Ez jî, têrkara pênaseya xwe me!”

“Rûyê te binexweşî ye, çima û ev pêmaya kê ye?”

“Rûyê min ne binexweşî ye! şûnewarê ku tu lê yî, ez jî lê peyda me û bi ziman û rengê te diaxavim. Lê Rojhilatî çawa dixwazin bibînin wisa dibînin: Ew jî paradîgmaya wan a xapandina dirokî ye!”

“Tu li nîveka vî şûnewarî peyda dibî, lê hê jî, wek raboriya xwe di xewa giran de yî. Çî heyf û mixabin e, tu ji wan kesan î ku bi hestên xwe yê guneh û nayên jiyandin re radizên û ji ber vê yekê ew hesta heyf li xwe anînê mîna hendefên bêbinî valatiyê vedike di xwebûna wan de û nahêle bend û astengên li xwe mukir hatinê parçe bibe da ku xwe bigihîne rasteqîna ronahiya jiyanî ya ku em bi dil û can jê re bûne lêgerên nebez!”

Çîrok dîsa heman çîrok bû, nêzikatî û çemkên te jî, di heman delavî de bi rengên xwe diherikiyan. Tu li benda tirsa dîtina firnikê pozê xwe hildanê bûyî, lê belê wek cerekî ji dest bikeve erdê û hûr bibe, li bendêmayîna te şikestibû û ew zilamê şûjinkirî ku te ew bi tiştekî nedihesiband, bi dirûveke ji xwe têkber bêyî qelsî nîşan bide û li paş xwe mêze bike, bi gavên ji xwe bawer û ewle dûr ketibû û çûbû.

Di rojên pişt re de tu çiqas lê geriyayî, tenê tu dizanî û dîsa tenê tu dizanî di nav wê valatiya ku bi te mecal nemabû karê şûjin rakirinê li dar bixî, çiqas û çendî te di halê goştê xwe yê xavxwarinê de diperitandin. Ew hesta kêmîtiyê ku te dil hebû li ser kesên din bi serdestî dananiyê re derbas bikî, mîna çivîkeke ji nav destên mirov difilite, difire û diçe, wê fersend û derfeta ku ji bo te qasî zêran giranbûha bû, her diçû ji te dûr diket û pê re jî êş û jana nayê dermankirin bi te dida jiyandin.

Razberiya jiyanê ya ku şêniyên şûnewarê azadîgeran pê bawerbûn û pîroziya wê dihebandin, di tevahî hewldan û hilkeftinên xwe yên ku bi sedemê dana guhertina kesayeta te li dar xistibûn, vala derdiketin. Mirov digot qey ew jîrekatiya te ya ku her bangên “Were rastiyê” ditewandin nav hundirê xwe û di heman heyamê de bêbandor dihiştin, ji polayê ku axaftin tênaçe hatibû çêkirin. Jixwe di heman heyamê de xweçirandinên te wek halê bi nexweşiya mîgrenê ketiye pêk dihatin û temamê rehên xwesteka xweçêkirinê di canê te de disitimandin.

şêniyên vî şûnewarî ku te xwe bi rengekî kelawe avêtibû nîveka wan û mîna kevirekê nayê helandin di hundirê gurçika wan de dabû cîbicîkirin, li hember vê sekin û rewşa te bi qandî çil sal û çarsedûheştê heyv ketin nav hizir û ramanên kûr, çi alikarî, piştgirî û desteka ji kesî/ê re, nehatibû dayîn, ji te re pêşwazî kirin, ji tewanbarî, kêmasî û xerakirinên te re xweşbîniyeke nehatiye dîtin nîşan dan, ji wan hewldanên te yên ku di karê xwe neguhertinê û nehatina riya rastiyê de rikoker, hetermend û hoveber bûn re, nêzîkatiya çemkên kûr yên berfireh û piralî raber kirin û di ser de jî li hember her bersivdayîna çewt, şaş û tije kêmasî; tîrûşmendî, giranî û zadeganiya xwe parastin. Lê dîsa jî nebûn avakarê çêkirina kesayetiya te.

Encamên hilkeftinên xwe ku li ser te rikibandibûn û nikaribûn bibin avakarê çêkirina kesayetiya te, bi waneyên dagirtî û hatî ezmûnekirin girtin ba xwe û guncandina li ser kesayetiyên din bêteşqele û tifaq bihêsanî pêk anîn. Pişt re jî di der barê encamên wergirtî de xwe gihandin dahênanên nû û qenc.

Tenê yek axaftineke xwar jî, kesî/ê ji te re negot. Berovajî qandî bayê geronek tu serbest û serbixwe bûyî. Ji ber ku hemû kes dizane yekî/a dil û jîrekatiya xwe girtî bihêle çi hêz jê re nikare bibe veker. Mirov, bi vekirina cîhana navxweyî û bi derbaskirina hêlên lewaziya xwe dikare li ser xwe û derveyê xwe serdestiyê pêk bîne.

Derdekî te yê wisa  tunebû, çimkî tu ne xwediyê hişpak û dilpakiya serdestiya xwe bûyî. Ew taybetmendiya ku di sinca mirov de peyda dibû, ji hêla çemkên serdest yên nêrza ve hatibû rewşa nenasînê, lê dîsa jî, ji roja wendakirinê heta îro, ji gelek kesên bijarte re bibû roniya aso û hiştibû ku di oxira gihîştina asta wê de bêjimar lêgerîn li dar bikevin; di kesayeta te de pêrgî kuştina dem nediyar bibû.

Lewma dem û heyama te ya kuştina xwebûnê jî, ne diyar bû. Jixwe ew canê te yê bi te sivik, lê bi nasdarên te giran dihat yekûna nediyariyan bû. Di vê xwezaya semyanî de sê babet: nediyarî, bêwaresteyî û netêrî di te de wateya xwe peyda dikirin.

Te ewqas xwe dabû bawerkirin, wisa li te dihat ku çêkirin û pêkînandina hebûna te di wan babetan de kamil dibe. Ev, ew cîhana te ya yekane bû ku te ji xwe re dabû afirandin, bi alîkariya ajoyên serberdayî, hestên xwe peyda nekirî û azweriyên furiyayî yên tariya xwe. Lê tu bêhay û xeber bûyî ku, ew cîhana te afirandî û xwe bi taya tirsa wendakirinê bi ser ve ditepişand, riknê wê ji xwe xapandinên petot ava bû.

Di rojên dawiyê de her çiqas melayîketên te û şêniyên şûnewarê azadîgeran bi hev re dikeniyan jî, hema li her dever û civatê halê te yê şalûsî û xwesteka xwe têwerkirinê, bi rengekî vediyar, dibû nîşana ku tu êdî çûndox î. Pê re pê re her kes bi telêza te ya nebaş dihesiya û di ber xwe de jî, amadekariyên wê rojê dikirin. şêniyên vî şûnewarî di karê qurnaztî û xasûkiyê de her çiqas ne kêmî te jî bin, ji ber ku yên wek te zaf dîtibûn, baş dizanibûn wê roja dawî tu bi kîjan pîlan û dek û dolabê derkevî pêş wan. Kesî ji kesî re eşkere nedigot, lê her kesî ji xwe ve dizanî; de ka çawa bilive û tevger bike.

Wê roja ku ji bona te wateya dêraniyê diderbirand, te di nav şildebilda wî devê xwe yê xwar de terqêna xwe dixwend. Ew derbirîna te ya herifî û binevşî, di bin paçê kefenê spî de sûretekê sar û tazî raber dikir û di nav libendêmayîna wê kêliyê de şidandîtiyeke bêpênase li bendewaran dida jiyandin.

Gava ku tu gav bi gav nêzîkê pîlana xwe ya bêkêmasî û hempa dibûyî, ew birînên ku te vekiribû di canê yên li paşmayî de yeko yeko di ber çavên te re derbas dibûn û li ba hesta tam wergirtinê mijaja te har dikirin.

Te wisa hizir dikir ku dê her tişt bi gora pîlana te bi rê ve biçe, lê te qet hizir nedikir ku mîna temamê temenê te, di çûyîna dawî de jî, ew aqubeta berê û xwe xapandinê, te bernede.

Ew xetên li ser rûyê te yê binevşî xwe dabûne kêrsimandin, ji wê qirêna dawî mîrat mabûn û di nav peroşmendiyeke mezin de li benda pêkanîna pîlana xwe ya bêkêmasî û bêhempa bûn, bi dîtina êgir li çarmedora xwe mit û mat man!

Agir ketibû navbera te û wan!...

Laşê te di nav hesta xwe xapandinê û heyf li xwe anînê de, bêsemax xwe terkeserê şewitandina êgir dikir. Ne tenê laşê te, tiştên te li pey xwe hiştibû, yek bi yek di nava qirçeqirça êgir de tune dibûn û wê firêza xwe ya li ba dostên bendewar, bi radeya êdî ku qet xuya neke, wenda dikirin.

Tiştekî ku te karibûya bikira tunebû, ji bilî, xwe radestkirina êgir pê de. Ew êgirê ku bêxwebûn û bêraborî ye, her tişt tê de tê sotandin û li pey xwe rêç nahêle. Jixwe şêniyên vî şûnewarî ji salên sêkûça zêrîn heya îro, ji ber ku naxwazin barê nayê rakirin li pey xwe bihêlin, raboriya xwe dişewtînin û xwebûna xwe bi agir paqij dikin.

Dengê girîna te ya dawî û bêçare, di nav hewîş xwendinê de difetisiya:

“Agir hêza paqijkirina bêsînor e! Yên pêşiya wî, bi serdestiya wî diqedin. Piştî wî tiştek nîn e û bi serdestiya nayê asêkirin tiştek nahêle li pey xwe.”

Di vê xweza û gerdûna bi semyan de, gava ku her tişt vedigere tiştekî dî, li pey xwe -ji xwe tiştek dihêle, lê agir nahêle!

Dîsa hêza serdestiya agir e, ya ku bêfirêze, wê xwebûn û raboriya serberdayî ku bi gunehan ve dagirtiye, tim û daîm xwediyê/a xwe ber bi hendefan ve dibezîne û wek qilûsekî li ser piştê roj bi roj dixwaze her tiştî bi erdê ve bitepişîne, tune dike û dişewitîne.

“Ma qey agir, pûxte û çavkaniya ronahiya me nîn e?”

 

copyright © 2002-2005 info@pen-kurd.org