LKER JI ALIY KIANDIN VE 

 

Nizamettn Akkurt

 

Em dikarin v bea kiandina lkeran bi teey ar celeban hildin dest:

1) Bi gora deman kiandina lkeran-ern

2) Bi gora deman kiandina lkeran-neyin

3) Di lkeran de rewa raweyan-yn birpvan

4) Di lkeran de rewa raweyan-yn brpvan

 

1) Bi gora deman kiandina lkeran-ern

Dema bor           Dema niha                 Dema b

Min girtib.            Ez digirim.                  Ez bigirim.

Te girtib.            Tu digir.              Tuy bigir.

W/ girtib.            Ew digire.             Ew bigire.

Me girtib .            Em digirin.                  Em bigirin.

We girtib.            Hn digirin.                  Hn bigirin.

Wan girtib.            Ew digirin.                  Ew bigirin.

 

2) Bi gora deman kiandina lkeran-neyin

Dema bor           Dema niha                 Dema b

Min negirtib.            Ez nagirim.          Ez negirim.

Te negirtib.            Tu nagir.                Tuy negir.

W/ negirtib.            Ew nagire.                  Ew negire.

Me negirtib.            Em nagirin.                  Em negirin.

We negirtib.            Hn nagirin.                  Hn negirin.

Wan negirtib.            Ew nagirin.                  Ew negirin.

 

Di kiandina lkern ern neyin de teey kiandina pirs, bi reng qertafa pirs /ma/ pk t. Ev qertaf di her s deman de j di ser hevok de cih digire.

Di kiandina ern de her wiha teey qertafa pirs /an na/ j bi kar t.

3) Di lkeran de rewa raweyan-yn birpvan

Zann

Min zanibya.     

Ez dizanim.     

Ez bizanim.     

Bila ez bizanim.

Heke ez bizanim.     

Xwezka min zanibya.     

Bizane.     

Bizanin.

 

Kirin

Min kiribya.     

Ez dikim.      

Ez bikim.

Bila ez bikim.

Heke ez bikim.     

Xwezka min kiribya.           

Bike.           

Bikin.

 

Weke ku li jor j t dtin hinek lker bi gor hem dem raweyan bi teey birpvan tn kiandin. Ji van lkeran re di heman dem de lkern birpvan j t gotin. Ev cure lker di kiandin de dirvn xwe yn resen naguhernin.

4) Di lkeran de rewa raweyan -yn brpvan

Were            (Bi du teeyan t kiandin)

Kiandina ern                        Kiandina neyin

Were             B                  Mey            ney

Werin            Bn                  Meyn            neyn

Her wiha lkera /hatin/ di dema bor de bi teey birpvan pk t, l ji bo demn din ne wisa ye di raweyn din de dirvn cuda derdixne hol. Lewra vedigere teey /were/ /b/. Ev herdu tee di heman raweyan de j birpvan bi kar nayn.

Weke v mnak di ziman kurd de hinek lkern ku di kiandin de brpvaniy raber dikin hene. Dsa lkern bn, hebn vn j heman dirv derdixin hol.

Em dikarin li ser bea lkeran van babetan bipeyitnin:

1-     Lker di hundir hevok de peywira alakiy tnin cih. Ev peywira alakiy bi teey kar, tevger, byn, pkhatin peydakirin nber dibe.

2-     Di nav hevokan de, ji ber ku hman bingehn lker e hevok bi xwe li ser hm lker ava dibe, serkeftina vegotin nivsandin bi rastkaranna lker teey w ve girday ye.

3-     Her lkerek byna titek bi me dide nasn. Lker, weke ku bi reng rader pveber dikarin di hundir hevok de cih bigirin, bi alkar kelijandina hmann din, bi teeyn n j dikarin peyda bibin.

4-     Di hundir hevok de ji yek zdetir lker dikarin peyda bibin.

5-     Dema ku lker di hundir hevok de kar xwe yn bingehn pk tnin, alakiya xwe bi tit kesan ve girdidin.

6-     Di reng lker de weke ku kar, tevger byn diyar dibe, reng, zayend mjera tit kesan j digihnin zelaliy.

7-     Lker, weke ku dikarin qertafn yekjimariy bigirin, bi gor mjera kirde bireser, dikarin qertafn pirjimariy j bigirin.

8-     Lker, dema ku di hundir hevok de peywira pveber digirin ser xwe dikarin bi du teeyan peyda bibin. Teeyek bi bingehn, y din j bi alikariy pk t. Ev rew di hevokn lker hevokn navdr de nber dibe. Di teey yek de lker bi xwe ye, di y diduyan de, yan di hevokn navdr de bi riya lkera /bn/ pk t.

9-     Dema ku lker peywira pveber digirin ser xwe, bi gor mjer zayend parktan digirin ev parkt j dsa bi gor mjer zayend dirvn cuda li ser xwe kamil dikin.

10- Lkr dikarin di rewa rader, xwer, hevedudan, pkhat biwj de peyda bibin. Lewra dema ku di rewa rader de bin ji rayek qertafn rader, di rewa xwer de ji rayek, di rewa hevedudan pkhat de ji rayek, hmann din ji qertaf, di rewa biwj de j bi teey ji hmann din, rayek qertafa rader pk tn.

11- Di ziman kurd de kiandina deman, li ser hm lker pk t. Di kiandina deman de y ku reng xwe dide hevok, teey lker ye. Ev tee j di reng gerguhz negerguhz de kamil dibe.

12- Weke ku lker dikare di hundir hevok de peywira bingehn bigire ser xwe, dikare li ba xwe lkern alkar j peyda bike. Ger di hundir hevok de lkera alkar peyda be, ew lkera ku di rewa pveber de ye ji end hmanan j pk were, ji hev cuda nay nivsandin. Di reweke wisa de lker, li kleka xwe navdr peyda bike j ev rpvan derbasdar e.

Ger em ji v re mnak bidin:

Ez hatim dtin.                            Ez tm  avdrkirin.

      (L.A) (pveber)                                   (L.A)              (pveber)

13- Lkern gerguhz negerguhz di kiandina dema niha b de xwed heman rpvan ne, l di kiandina dema rabor de xwed rpvann cuda ne.

14- Qertafn ku li ser lker kamil dibin ev in: /in, n, n, an, tin, andin/ lkern ku bi qertafa /tin/ diqedin, di hundir xwe de tn tewandin, dirvn wan vedigere qertafa /andin/.

15- Di pkhatina vegera qertafa /tin/ bi qertafa /andin/ de, deng dirj /a/ ditewe dizivire dengdra //.

Mnak:

Piaftin                 pivandin

Hingaftin              hingvandin

Guvatin               guvandin

Bijartin                  bijrandin

Guhartin               guhrandin

Guvatin               guvandin

Hejimartin            hejimrandin

Qeartin               qerandin

 

16- lkern ku rayn wan bi dengdrek diqedin, tpa kelijandin /y/y digirin.

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org