Rêya Heftanîna Şewitî

Nîzamettin Akkurt 

Divê bê qebûlkirin, ku gundiyên penaberên Maxmûr, dema ku di sala 1994’an de rastê zext, zorî û kiryarên kirêt ên Dewleta Tirk hatin û mecbûrê koçê bûn, bi mafdarî weke alîgir û sempatîzanê PKK’ê hatine binavkirin. Di halê hazir de ev pênaseyeka rast bû jî. Ji ber ku kesên tevlî koçberiya jênerevîn bûbûn, ji ber bîr û baweriya xwe ketibûne vê riya zor, zehmet û çetîn. Helbet di wê demê de ti kesekî hizir nedikir, ku dê penaberî ji deh salan zêdetir bajo. Jixwe berê wan ber bi Başûr ve bû, ku Başûr di wan salan de mîna paşeniya PKK’ê dihate dîtin. Mirov dikare bi hêsanî bibêje, ku çendî hindik be jî, di vî alî de rihet bûn. Ji ber ku ciyê berê xwe dabûnê, weke ciyê navenda wargeha bîr û baweriya wan dihate hesabê. Ji aliyê din ve Başûr bi kiryarî di bin desthilatdariya hêzên kurd de bû. Helbet çûna bal birayên Başûrî jî dilrihetiyek dida wan. Çima ku gelek merivên wan li wî aliyê sînor hebûn û hinek ji wan belkî bi dehan car sînor qut kiribûn û çûbûn bal merivên xwe. Loma baş zanîn û nasîna deverê avantajeke mezin bû ji bo gundiyên Botanî. Her wekî beriya çend salên nêzîk, birayên wan ên Başûr neçar mabûn û qê nehatibûn Bakûr bal birayên mezin û di ser de jî eleqeyek mezin nedîtibûn. Niha jî ew bi xwe diçûn bal birayên biçûk. Her wiha hizreke ku gumanê bi wan re bide çêkirin, zemîn û şûnewarê berbiçav nedidît di hişpak û bîr û baweriya wan de.

Yek jî hemû mercên hebûn, nedihişt ku penaberên neçar mane, bi rengekî aqlê selîm tevbigerin, da ku ji hev derînin, dê di dema pêş de çi were bi serê wan. Ne ewqas dema wan hebû, ne jî derfetênhizirînê.

Li jor weke xetek ji agir leşkerên Dewleta Tirk di destan de benzîn, bi çek, top, teng û firokên şer gund, bexçe, zevî û daristan dişewitandin. Bênavber xeta ji agir ber bi sînorê Başûr ve dahf didan.

Du rêk hebûn li pêşiya wan însanan: Yekem, di nav agir û şewata 4000 gund û daristanên bêserûbin de mayîn, ku ev dihate wateya kuştin û qirkirinê; duyem, bi zar û zêç, jin, kal, pîran ve ketina riya ber bi Başûr ve diçe. Jixwe hemû gerîlayên Çirav, Gabar, Cudî û Katoyê bi heman dirûvê riya Heftanîna Şewitî nîşan didan. Warederên Bakûrî bi neçarî û jênerevînî heman riyê şopandin: Riya Heftanîna Xopan û Şewitî!..

 

Jiyan Xeyalşikîner e

Salên ku li wargeha Etrûşê derbas bûn, ji aliyê standardên jiyanê de tam nebe jî, piranî êş, elem û sextiyeke mezin e. Şertên jiyanê ewqas zor û zehmet in, ku hedarkirin ne gengaz e. Lê dîsa jî pênaberên ji axa bakûr bûyî, bi sebr û hedaneka mezin,  hinek jî ji ber bêçaretiyê îdare dikin. Him li aliyekî şert û sercên pir sext hene, ku divê li hember vê yekê berxwedêriyeka mezin bê nîşandan, ji aliyekî dîtir ve jî, baweriyeka ku sînorê hedariya însên derbas dike heye. Ev xal di rewşa mercên welatparêziya di cî û warê xwe de misoger e, ku, kêm zêde her penaberekî bakûrî, di dil, bîr û hişpaka xwe de baweriyeka bêhempa hildigirt. Lê bi heman şêwazê mirov nikare piştrast bê, ku heman baweriya di dil, bîr û hişpakê de tê hilgirtin, di merc û şertên nayê hedarkirin de, heman radeyê nîşan bide. Jixwe gava ku mirov dîroka pênaberan vedikole dibîne, ku her ku dem derbas bûye, an jî wargeh hatine guhartinê, di jimarê de kêmbûn pêk hatiye. Ev yek jî rastê piştî salên Wargeha Etrûşê tê. Bi hizra min ev nakokiyek nîn e. Bi temamî rastîna jiyanê ye, ew rastîn e, ku çendî di dil, bîr û hişpakê de baweriyeka mezin hebe jî, ger di rastîna jiyanê de guncaw kiryar û sepandin, bi rengekî berbiçav û şênberî wê baweriyê xurt nekin, dê nakokî derkeve. Helbet vê nakokiyê wekî lewaziyekê nirxandin jî, bi ya min nedîtina rastîna jiyanê ye. Gengaz e, para lewaziyê heye, jixwe lewazî destpêka ferqkirin û pêhesîna nakokiya rastîna jiyanê bi xwe ye.  

Rojên li wargeha Bihêrê û Şeranişê tam bêhizûriyek e. Him zora jiyanê û him jî zora dewleta tirk dihêle ku cardin bikevin ser riya koçberiyê. Di rê de du zorak pêlê mayînê dikin. Di ser de jî nêzîkatiyên hêzên herêmî penaberan di rewşeka zehmet de dihêle. Ji aliyê din ve Neteweyên Yekbûyî di aliyê alîkariya însanî de neketiye dewrê. Rayedar diçespînin ku penaberên bakûrî werine Etrûşê. Dibêjin “ger hûn neyên emê alîkarî nedin we!” zar û zêç, kal û pîr di nava herî û baranê de tên û li Geliyê Qiyametê bi cî dibin. Li virê NY alîkariya çadir û xurekê dide wan. Bi cî dibin, ji ber ku bi baweriya wan dê ev der bibe ciyekî mayînde, lema çi tiştên jiyanî hene, hewl didin ku pêk bînin. Penaber karê xwe ewqas pêş de dibin, ku dest bi kolandin û çandina fêkiyan dikin. Li derdora çadiran baxçeyan ava dikin.

Sala 1995’an meha tebaxê ku ez çûme wargeha Etrûşê, min bi çavên xwe dît, ka penaber di nav hewldaneka çawa de ne. Her derê Geliyê Qiyametê bi çandina balîcan, îsot, bexdenos, kundir, dolmik, xiyar û gelek tiştên dîtir hêşîn kiribûn. Ez bi xwe li nav wan baxçeyan geriyam û min ji wan çandiniyan xwar. Li her semtekî ciyê temaşekirina televîzyonê hebû.

Ev kitekitên nava jiyanê li aliyekî, polîtîk hesabên li ser penaberan, di wan salan de hişt ku êş û sextiya jiyanê bigihîje radeya bilindtirîn. Hesabê dewleta tirk, hesabê PDK û hesabê PKK. Dewleta tirk, me li jorê jî destnîşan kir, ew guman hilnedigirt, ku warederên bakûrî bigihîjine asta pênaberiya siyasî. Loma hemu hewldanên ku li dar dixistin, ji bo paşveanîna warederên bakûrî bûn. Însan hetanî radeyekê dikare wateyê bi vê yekê bide. Ji ber ku di navbera dewlet û penaberan de sînorê ku hebû, sînorê dijminatî û bêmafiyê bû.

Lê herdu hesabên din, ê weke PDK û PKK bi temamî li ser bingehê pevçûniya navxweyî pêk dihatin. Ev bi serê xwe mijarek e, ku divê li serê bê rawestan û vekolîneke zanyarî bê derxistin.

Di nav van hersê hesabên sext û çetîn de penaberên Etrûşê, di nav hewldana cî û warbûnê de, him tovê îhtîmala pêkanîna xeyalên nû û him jî avakirina zemînê valadesxistina wan xeyalan hêdî hêdî derbasî şênberiya jiyanê dikirin.

Çi bûn ew xeyal?

PKK, ku heta salên 1995-96’an di nav kurdên başûrî de xwe negihandibû hêza rakêşanê, piştî ku li ber xwe ji deh hezarî zêdetir girseyekî dît, zêdetir hêvîdar bû û kete nav hewldanên mînak afirandinê.

Di wê demê de talîmat, analîz û nirxandinên ku hatine kirin, çendî ji hev cewaz bin jî, hemal xal di hemûşan de jî heye. Ew xal jî afirandina Prototîpê Kurdistana Azad e, di mînaka Wargeha Etrûşê de. 

 

copyright © 2002-2005 info@pen-kurd.org