(rok)

XALA NN

 Nizamettin Akkurt

 

ikandinn te yek bi yek dibn hewq plekana derniya ku d bibya xala te ya dumahk.

Ji k der hatiby bi k der ve diy ne te dizan ne j xwestek daxwazeke wiha li ba te peyda dib. Te nedizan ev nezann mnan xala rizamendiy her ku li ba te peyda dib, henaseyn bhnfireh bi can te y ku tu caran trbyn li ser xwe kamil nekiriye pk dihatin bi v reng te xwe derbas wan hewengn ku ne qayliya te b, l weke tirgirtinek te xistib nava neariy.

Tu ditirsiyay, bi ten by, bnasnam by ew raboriya ku mnan siyeke qirase li pa te dirj dib di krahiya serdemn kevin, mnan tirseke nay vegotin bpnase haln derniya tirsnak bi te re didane kirin.

Ne te ne j wan nedihitin ku rojek ji rojn xwedavenda Smeg ya rewneq dilovan, de ka ji dilek btirs bay rab ji xwe ango ji w siya xwe ku raundn tirsnak bi te re didane kirin bipirs hn bib, wan smn ku te bi arensa xwe ve girdabn ne li k der peyda bne.

Di ber de, di berya pn de her ende ku end carn lewaz bhal hewldan bi te re pk hatibin j, ew hza ku karibe te bigihne encama t xwestin nebib iyan serkeftin.

Lewma ew bajar ku hun bi malbat er j derketin terkeser v chana bserber bn, li ba te hesteke mnan ji w tengasiya dern rizgar dibe pk hatib, l w dil te y nazik nazenn bi demdirj a nekirib.

Hun din, l te nedizan ka bi k der ve diin.

Tu bnasname bi ten by, l te nedizan ka ji ber ye.

Ew bajar tu j terkeser biby li pa mab ev lipamayn bi te re abn dikir, l dev ji te bernedida tu rebenok evdaloka nesewiyay bi v yek t nedigiht.

Terkirin terkeserbyn tevgera her hsan b di v chana bserbin de. Hza lingan rikokeriya navxwey gava ku li hev diketin, ew axn ku dibn zemn ji terkeseriy re li pa, li pey mirov diman.

L te wisa nedikir ango te xwestek heb ku ne ten ew bajar ku ji te re bye derg landik li w navna Mezopotamyay terk bik her, bi te mebest xwestek peyda b ku, tu ji hem raboriya xwe dr bikev bi.

Mirov nikare ji raboriya xwe dr bikeve bie.

Rabor mnan siyeke qut nabe tim tim bi mirov re ye. Weke giraniyeke nay hilgirtin li ser miln xwe em hildigirin. Ger em nexwazin j, ew tim mvan ser miln me ye qas bi qas, misqal bi misqal xwe bi me dide zindkirin.

Ma k dikare ji raboriya xwe ya giran bireve di v gerdna ku tij raz nepen ye k bye tkber felatbuna ji w.

Ew guneh xra me ye.

Y ku me dixne hzay carna j, ji hzay derdixne ew bi xwe ye. Ne ew by me heye, ne j em by w. Her ku em hene, ew j fenan barek nay hilgirtin qirase bi tevah periqanderiya xwe me bi erd ve ditepine.

Titek ku em karibin by w bikin nn e nabe j. Ew fermandar kamilkirina giyana me serleker tund jirderxistina jiyana me ye. Di hem qasn temen xwe de hewldann me, ten ten ji bo trkirina w peyda dibin.

Keng ew mnan serxo ji badeno sergj bye li dor xwe biterpile li derziya dayka xwe bigere, hing em karibn henaseyeke serbixwe wergirin bibjin ro bar namiln min iqas sivik e.

L raboriya te ne badeno dikir ne j wek wan serxon ji badeno sergj dibin dikete rewn terpilandin. Wek qerewildarn evn tar her li ser ser te peyda dib wan fermann tund pikxistin bi ser ry te y xwed hinarokn nazenn ve dibarandin.

Ma jixwe nedihate bra te ka keng tu ji v rewa derniya bkeys derket by iyan tkber pkanna xwekirin kamilkirin.

Tu h zaroka ar sal by bi malbat re kmahiya dayika te di dil te de birneke nay dermankirin b-ketiby nav riyn tij xubar xumam; ew riyn ku paiya wan nn e, ten ten bi kr rev tn.

Hun ji direviyan?

hun ima ber bi rojhilat Mezopotamyay ve bi bay bazdan direviyan?

L te nikarib titek bigota, ne ziman te heb ne j jiy te y ku karibe xwe di nav giregiran de bide guhdarkirin. Hema di wan rojan de bi te didane frkirin ka awa mirov aciz nerizamendiya xwe diavje nav kevika dil xwe p re j bes nake, hetan ji dest t serkut dike.

H hun bi malbat di nav mala ap xwe de cbic nebibn, ew bav te y ku qet ber yna dayika te ye henn neketib, tilliyn daweta zewqa chan bi ser strkn avn te yn bmecal ve li ba dikirin.

Tu h keeka ar sal by, l bi ten by, bi ser xwe by, bhezkirin by nzkatiyn germ by. Kesek/ ku te ji dil hembz bike ango hezkirina xwe nan te bide tuneb. Di nav xaniyek ku di hundir xwe de du malbat dihewandin c tuneb ji bo razan, la te y zarokan bi hesta tentiy dihesiya taybetmendiyn n li ser xwe kamil dikirin.

Her ku tu mezin diby heyama bbext ji temen te y zarokaniy gep bi gep dixwar, dev te y ku fr derbirn raveya tengasiyn jiyan nebib, btir bi aliy girtin vederiy ve diemitiya.

Di bingeh de tu wendayiyek by: Wendayiyeke ku tu caran nedib xwed lger. Lewma kes te nedidt, kes kes li te nedipirsn nediketin ferqa jiyana te.

Gava ku bi nav te gaz te dikirin kfa te dihat hema di heman qas de di dil te y ikest de digeriya te ji xwe re digot, v neql j bi min hesiyan. L hew, j p de misqalek j p ve yn pk nedihat gaveka din rewa ber li ser hipak, hebn xwebna te xwe mitaxe dikir.

Rewa te ya dibistana seretay navn bi heman reng b. Te p nizanib, l bav te ji mirina dayika te ya henn te berpirsiyar digirt di her livandin tevgera xwe de aret nanek ber bi te ve diteyisand; te j bi heman teey bav xwe berpirsiyar didt, dayika n ya ji te re (ji ber ku di her car de wisa digotin) anbn nedipejirand ji nandayna bertekan gavek j xwe n de nedikiand.

L te nikarib titek bik,

mvana n astengeke qirase b li piya wan xwestekn te yn ku

bi te mebest heb derbas nberiya jiyan bik.

Bhz by, btaqet bmecal by; ne hza pkanna biryaran bi te peyda b ne j bersvdayn bergdayna helwestn ku li ser te dihatin espandin.

Bi ten by, di nav tentiy de by, weke ivkeke li ber baran eveder daristaneder maye evdal, pepk eperze by.

Lewra her titn ku li ser te dihatin espandin, her livandin tevger, her biryar helwest, her awir nihrn, her teyisandin nzkat, her biserdeyn dana hskirin dihatin li ba te bi bdengiyeke mezin ve r bi r diman.

Digotin iqas nefspik, bwure zelane ye.

Ema nizanibn ka di hundir xwe krahiya derniya xwe de dihewn dij.

Bi ten by, di nav agir tentiy de by, bi ser xwe by, lewaz, qels, bhz bpertav by.

Bi demjimran giriyan, xwe qas bi qas hediman, gav bi gav dewixan kl bi kl andin arensa te ya rojane b. Ne biryara te, l vebijarteka bpertav neariy b.

Di ser de j ew saln xamebn hatin ji nika ve li ber slna deriy nazeniya te sekinn bi s dengn bindoq li deriy te xistin. Te dizan, z hatibn, bi alkar hewldana w ap te y ku ji hla te ve mnan eka tolwergirtin dihate bikarann li hember w bav ku bi tu away ji aliy te ve nedihate hezkirin.

Bi te re hz iyan peyda nedib ku karib bersva wan dengn bindoq ned. Her ende ku bxwestekiya te di radeyeke bilind de li ser w can te y bib hnbyiy an pk hatib j, tu ji ciy xwe raby by hendazetiyeke mezin, te w bay derve y seqam li ser hinarokn ry xwe peyda kir.

d ji ser heya bin, ji la heya xwebn, ji beden heya hebn, ji qidm heya hipak, ji rdn heya binehi bi w derniy, bi w derniya ku i mirov wrek bi xwe re nabne li ser beden kesaniya xwe kamil bike ve hatiby dagirtin.

Lewma te ji xwe re digot, d ez dikarim bikenm, dikarim bigirm, dikarim xwe bi xwe li keviran, li taqan, li dahl deviyan bixim. Ji ber ku tu di w xal de by:

Ew xala tirsnak, ew xala metirsdar dsa j ew xala hwilnak!

Xala xwe nnkirin; snor daw y nefspik, bwurey zelaney, slna ku d nay qevastin, xeta nay derbaskirin, kev perava xwe ya wdetir, hendefa civana bertekn navxwey bi near pejirandina btriya titek ji dest mirov nay.

Nakokiya nediyar nay zann ka d awa li k der bi ser k de bi reng biteqe.

Ew qasa binkeftina mezin qirase ya ku em ala w ya radestiy li hember hestn xwe li ba dikin.

Ew derniya ku em ji aliyek ve xwe pir dinepixnin, diecibnin, mezin dibnin, l ji aliyek ve j, ku em nikarin bibin tkber iyan rizgarkirina ji bin u jan rajriya w.

Ew hesta kmtiy, ku tim bi me re her titn me bi xweziyan dide destpkirin, l titek nber berp me nake di ser de j, wate di dawiya dawiy de me serqnk li erd dixne bes nabne di nav tentiyeke giran de digevizne.

Ew hesta valatiy, ku tim tim zewq z disitne her ku wan qas, kl bskn mnan her tit vala ye, fie ye, her hmann ku peyda dibin li ser ry v erd di bingeh de nn in, l bi me wisa xuya dikin bi me didin jiyandin. l dema ku fersend derfeta xwepkann bi dest dixne, hing j bi reke tund li xwebniya me dixe, pare pare dike tne rewa ku bi i away komserhev nabe.

Vca tu yekn civana van hest derniyan by. Lewma ji te re digotin- bi rast j te bi xwe j xwe wisa hs dikir-tiptij ye, dagirt ye. L ji bil te kes nizanib ka di hundir w la qirase bejna bilind de i hildigir.

Cara diduyan gava ku ew bay seqem s dengn bindoq ji deriy te an-hing j hza te ya bergdayn bertek raberkirin tune b- (jixwe tu caran j nebib) te bi xwe derxistib ku chan hema ji nika ve bi ser de de tepiiy nema dikar xwe li ser qidmn xwe bigir. P re j bi bay bazdan-helbet di nav strk rijandina bare bpertav de derbas snor ji xwe wdetir biby.

Xwedavend nekir heke ku cnar bi te nehesiyana ew qasa derniya xwektin hema yekcar bibana xala temen te y daw.

Ne eleqedariya niyn malbat, ne j ya wan kesn ku tu bi qas iyayan bi wan ewle by, l xirabiya her mezin te ji wan dtib ne j cardin rkirina dibistan bib derbaskar baret bgaviya te.

Bi ten, bi ser xwe di nav a tentiy by. Her titn ku li hawrdor te peyda dibn te dervey xwe kiribn, ji te re c nehitibn, ngeh cgeh qelandibn, newar wargeh qedandibn di ser van hemyan de j te dikir nedikir nikariby bi kes ango bi kes ewl bawer bib. Dayika te jinn mnan w reben, evdalok remza bhziy bn, bav te zilamn mnan w zalim stemkar bn.

Lewma tu reviyay, bi bay bazdan bsekin rawistin dr ket y. Weke ku di zaroktiya xwe de, l v neql tu ne li ser mil kes terkeres din by. T diy, l te bi xwe j nizanib tu di bi k der ve. Di hi mejiy te de ten yn nehatin heb, ten drketin cardin venegern heb. La te sivik bib, l mejiy te bi pirsnan nakokiyan dagirt bn.

Ji ber hind li hember jiyan leriziyay, ricifiyay, teviziyay mit mat may.

d li w bajar nenas biyan ten ne jiyana te hest, raman derniya te serbin bibn.

Ew zeliqandiniya bajr nenas biyan hatib fenan wan byern ku di hatina xwe de s dengn bindoq ji deriyn te diann, v neql j bi reng teeyn xwe, b reke ber nay girtin nay sekinandin hatib li bin guhn te ketibn.

Pir neajot, te v j dewisand hundir xwe, wek wan din te v j kir nav dil xwe. Ma jixwe di xwe de bihartin daqurtandin p de titek ji destn te dihatin?

Her titn te hatibn parekirin, tu bi kesan bi xwebn wesle wesle biby. Ne hz pertaviya te heb da ku xwe bigihn rewa kombyn ne j hza raman ku karibe prg w xala ber neke.

V neql j tu biby deyndar niyan.

L di destn te de ji sipasiy p de titek neb. Tu di reweke wisa de by ku nikariby deyn jiyana xwe j bid. A ku te diand ne ev b, ew derniya periqandin b ku, di wan qas kliyn ciwan tolaziya me de li ser hev li ser hev em dixistin w gola hetikandin, her ku em dixistin ji hal me zewq digirt, bi v re j nedigot bes e, dib argoe, bi v j qm nedikir li pber hem dost nas hogiran rezl rsva dikir.

Roj derbas nebn, zde dirj nekir, bixwestek (her ende bxwestekiya te heb j bare bgav) vegeriyay w mala ku bi s dengn bindoq nasdar te bn.

Te dizan dayika te ya henn ne li mal b, di ber de mirib, l cardin j avn te yn ku evdalok hejar j dibariyan li bejn bala w digeriyan. Te digot qey hema li ber avn te yn ilek bikevin d te ji w rewa wran dran felat bike bigihne rizgariya rewneq. L dsa j te dizanib, ku hza diya te ya henn bi digihje. Jixwe tu ji w hal ne dr by.

Ma end caran li ser hev ew hesta dil qulker bi te hatib jiyandin?

Bdayikbn ten ten bi reng by xwestek viyana me nedihatin, yek j bi teey tentiyn reng qetran, re tar, bi ser xwe maynn mehandiner, peritandiner rihandiner dihatin bkesbyna her zde nay hedarkirin bi me didane jiyandin reng xwe y bhezkiriniy li ser anikn la me dikrsimandin.

Dema tu derbas hundir by, la te y ku hd hd nazentiya xwe ya ber wenda dike, bi v hest dieriqiya, diperiqiya dipelixiya.

Dsa di nav kefa destn te de titek ku tu karib bik tuneb ev neqil ji neqln ber zortir, zehmetir aloztir b. By ku tu bervdanek li dar bix, ew dmen baret, bgav bhziy, bi reng v j tepiandina hundir xwe, wi wney tirsnak nbr dikir.

Ew rojn dran, wran xopan j zaf berdewam nekirin; cardin tu bi ser xwe di nav toz xubara riyn rev de by. Cardin tu bi bazdan bi bay bazdan re by. Cardin tu li ber derbaskirin tperandina snor heft welat aristanan by dsa wek siyeke ku tu dem ji mirov naveqete ew raboriya giran li ser namiln te yn daket b.

Dr y, kr y, hr y bihr y, di dawiya daw de lingn te yn ji hal ket, te gihandin ber deriy argeha Zagros.

d bib, ew xwesteka te ya daw pk hatib btifaq teqele tu gihtiby ber slna w deriy ku bi waza jiyana bisemyan hatib krsimandin. Her xwedavend dizanin ka bi behremendiya kjan mamost end agirtiyan bib nbera ry jiyan, ew krsimandina w deriy ku hema di c de te birib w raboriya kevin, wan rojn dran xopaniya mezin ku weke ingniyek dengn xwe yn bindoqiy ji guhn te diann.

Tu ditirsiyay, te newrib dest xwe bavj w deriy ku mnan sawa w xala nn e bi te re dida kirin.

end kat dem, end zeman heyam li ber slna w deriy myn la mirov ik dikir may, te bi xwe j nizanib; tit ku te dizanib ew b ku, awa bibe bye tu ketibye hundir.

Roja ku tu bi ser xwe ve hat, bi ryn ken tij girnijn bi destn te yn lewaz bhz girtin te birin ber awniyeke mezin. Hindik mab ku ew avn te yn zeytn qirase ji kewara xwe derkevin bipekin. awaz metel by, mit mat by, baxaftin gotin by, btevger livandin by, ji aliyek ve di nav hrseke mezin de, ji aliy din ve j di nav ademeniy de by. Ne ten te her kes te dtib di awney de.

Di rojn pn de ev yek bi te re hest ramanek cuda neda kirin.

Sivik biby, ew rabor weke dr ketib b, ya her girng j di bin sitariya v argeha xwed hz iyan de by. Lewma li ba ademen diladiy, i ayin bereday ne di c de peyda nedibn bi te re.

Ji ber van egeran dema ku giregirn malbat era te hatin, bi destra niyn w argeh derfeta axaftin, xeberdan galgal girtin, qurpn bi kevika dil te xistin. Ba b ku di v argeh de weke nasnameyeke qirase xwed axaftin by hza te ya bervdan wan bi n de hinartin li ser te kamil b.

Tu ji giregirn malbat er rizgar biby, l bi hatina wan cardin ew qalikn raboriya kevin giran qelibn li ser kesaniya te rewn ber zind kiribn.

Te li end welat aristanan, li argeh wargehan, li newar cgehan gerandin, l weke ku bi nexweiya lareiy ketib, li te feyde nekir.

Roj bi roj diilmisiyay, mnan simbileke li ber hza bay diik cardin nikare pertav bi xwe re bibne vegere rewa ber, li te hatib.

Hekm, lokman bijk nehitin li ser ry erda Zagrosan, l dsa j derman babna te peyda nekirin.

Li hember zalim stemkariya w raboriya giran, li hember heyam dema ku xwe xistibn reng xedariy, bin ketiby ji nika ve radest biby. Ev yek bib sedem awaz meteliya hem niyan; ji ber ku radest tit her biyan, zir dr b ji v argeh:

Sedem gunehkariya her mezin b, eger rdan byern nexweiy b, nan dell xirab aloziy b.

Lewma bi hendazet giramiyeke mezin biryar girtin awa ku bi dest engn te girtin, hema di c de te derxistin pber awney.

Di awneya te de sk, arn, xet kevann jiyana te hebn. Tu ewqas ditirsiyay ku avn te newribn li wan smn tirsnak binrin. Awney dikir nedikir axaftin gotinek ji dev te nedigirt. Xeberdan galegal ji te nedibn.

Te nikarib hz bi xwe re nedidt da ku li hundir xwe binr, l ew niyn derdora te, ku bi hesta alkariya mezin bi dest engn te girtibn anbn v der, her titn te didtin p dihesiyan.

Bi ska te ya derniya xala nn e dihesiyan. P re j qm nedikirin, z radestbna te, ew radestbna ku hema di c de nveng dipejirne reng w digire ser xwe, arna te ya ku li quncek xwe valatiy, li quncek din ikestina xeyalan baweriy, li qunc din xwe ecibandin bi lewaziyn xwe re di nav at lihevhatin de jiyandin di qunc dawiy de j a qasn salan ku cara yekem deng bindoqiy ji der kevika dil te anbn didtin bi pot pac kincn dest xwe hewla paqijkirin nan didan.

L nediqediyan, bi tu away curey ew xet, sk, arn kevann jiyana te nediqediyan.

Mirov digot qey hem strn gerdna rewneq asman homan li hev civiyane ten ji bo te, di navbera xwe de hem teeyn sk, arn, xet kevan li dar xistine.

Her skek gunehek te b, her arnek eyibeka te b her xet kevaneka te tewanbar qelsiya te b.

avn hem niyan zeloq di nav heyirn de mabn.

Dtibn, l bi atara te titek wisa nedtibn. Lewma t nedigihtin ka ima kuleka te ya nrzatiya zalim derewker ewqas fireh e, ka ima ewqas tu (ji xwe, ji kesaniya xwe, ji xwebna xwe, ji hebna xwe) direv, ka ima ewqas bserber , di k der ji wir bi bay bazdan direv, ka ima ewqas hza mandelkirina xwe, herma xwe hebniya xwe nasnameya xwe raber dik.

Dtibn, l bi v atar ast nedtibn.

Dtibn, l avn wan ewqas beloq zeloq nemabn.

Dtibn, l bi dtin re ewqas tevzonek qirufekan derbas nekiribn.

Jixwe h bi wan ne eyan beyan b, keseka ku di hundir xwe de him dikare ewqas bibe anazmend di riya v hesta xwe de xwe bigihne xala daw him j di v rade ast de bibe ikestok, mnan simbila li ber hza bay ku diik cardin hz iyan bi xwe re nabne vegere rewa ber.

Dinihrtin didtin ka awa ew xala xwe nnkirin ku p mirov tne ber snor nesfpik zelaney, ber kev alekorta nay derbaskirin tperandin, ber xeta xwe ya nay borandin, ber hendefa civana bertekn hundir xwe ku bi mirov dide pejirandin, di nav baret bgaviya her mezin de, w btriya titek ji destan nay.  

av l dikirin bi dtina bnahiya xwe ecb awaz diman, de ka awa ew nakokiya kerb rika me xwe dixne nav cil berkn me yn resen nolan mehneke argav di ser snorn heft welat aristanan de dibezne.

L dimeyzandin bi tevah rasteqniya xwe li pber wan pan dib ew derniya kmtiy, de ka awa me bi xwebn hebna me dide ecibandin, qaylkirin di ser de j dibe serdest jiyana me ya ku em bi tu away newayi nikarin xwe ji rajriya w bidine rizgarkirin.

Awiran diavtin ser bi hem taztiy li pber wan mitaxe dib ew hesta valatiy, ka awa bi me dide pejirandin ku her tit her hmann v gerdn chana bisemyan vala ne, fie ne bereday ne di ser de j bi v ten qm bes nake, di yek reke xwe de hem xwebn, kesan nasnameya ya ku me bi hezar hewldan mijulahiy daye kirin, di yek derb de dike hezaryek pare.

Didtin, l titek ji destn wan nedihat, da ku vegernin rewa ber wan qasn j nehat hezkirin, ku bi me bkesbniya her mezin, tentiya nay vegotin bi ser xwe bniyn qetran didin jiyandin di ser de j, radibin hem derveykirin terkeserkirinn ji her tit li ser beden la me kamil dikin.

Heyfa te nedihat li w heyf, heyfa te dihat li w heyf ku hem niyn mnan te cil berkn waza jiyan bi ser xwe ve kiribn, di nav awirn bgaviy de li ser w ska te ya ku reng xwe dida awney didtin, w derniya kr a derveykirin, de ka awa li ser te serdest bye, te li dervey her tit hitiye, bye sedem ku i titek v chan te negire dn bal w birna kr a-ku nay dermankirin girtin-bi reng ne xwe xwamal titek dtin ne  j titn dervey xwe xwemal xwe dtin te aniye ber kjan hendef zinar.

Didtin, l titek ji destn wan nedihat.

Keng tariy bask pern xwe bi ser w argeha proz ve dane vegirtin, dlindzeke bieml semyan li dar xistin, her aliy argeh bi agirn proz ronah kirin, bhna pixr berdy li ar aliyan belav kirin hetan ku stra berjs xwe berda ser gir Dakma; hew, lava parnn xwe ji bo xwedavendn Nasatiyana Smeg rz kirin.

Roja din dema ku tav qamek bilind b, dengn tilliyan bi ser argeh riya ku di Dakmay diketin wan iyayn anaz temenn ewtiy bi hza xwe dihejandin

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2005 info@pen-kurd.org