anmeldung

DİVÊ PÊŞVEÇÛYÎN NEBE SEDEMA XWE ÎNKARKİRİNÊ

Nusret Kurt

Pêşveçûyîn tiştekî gelekî xweş û giranbihaye ku her kes dixwaze bi pêş bikeve, bêguman cîhan û civakeke pêşketî xeyal û daxwaza her mirovî ye. Nîqaş û gumana me li ser vê yekê ye. Lê pêşveçûyîn hene û pêşveçûyîn hene.

Di dema me ya niha de bi taybet di nava me Kurdan de du teşeyên pêşveçûyînan hene. Ya yekem ew e ku bêyî xwenasîn ketina nava teşe û diruvên biyanî ye û ya xeter jî ev yek weke asta pêşveçuyînê hesibandin û nirxandin e. Navê jî dikin “pêşketîbûn”, lê em jî dipirsin pêşveçûneke çawa? Heke ev yek te ji cewherê te dûr dixe û dike yekî biyanî, wê demê ev yek nabe pêşveçûyîn dibe paşvemayîn. Teqlîd û boyax tu caran mirovan li ser esasê rast nade rûniştandin. Di bin siwaxa pêşveçûyînê de mirov ji resenî û bingehê rast dide dûrxistin, mirovan ji xwe dide înkarkirin û di nava paşvemayîneke tirsnak de dide tunekirin. Ji berhemdariya nirxên mirovahiyê dûr afirandinêrî ne, qedandina bihayên civakê ye. Yanî di bin navê pêşveçûyînê de kesayet ji puxte dûrxistin û rizandin e. Ya duyemîn jî, pêşveçûyîneke li ser hîmên rast e. Ev pêşveçûyîn li gel çavdêriya hemû nirxên mirovahiyê li ser hîm û reseniya xwe, xwe bi nirxên mirovahiyê re kirina yek e. Di çerçoveya rastî û reseniya puxteya (oz) xwe de her teşeyê berhemdariya erênî ya ji bo mirovahiyê ye. Ji siwax û boyaxan dûr pêşveçûyîneke li ser hîmên reseniya xwe ye ku nirxeke giranbiha dide asta pêşveçûyîna mirovahiyê. Ez nabêjim kîjan rast e yan jî derew e. Divê di vê mijarê de em her kes nêrîna xwe ya pêşveçûyînê şîrovebikin û biryara rast û xeletiyê bidin. Gotin heye wiha dibeje, “strana azadiyê bi diranên ketî nayê gotin.” Ez jî dibêjim ku “li ser hîmên biyanî pêşveçûyîneke rast bi dest nakeve.” Ma spîndar li ser rihên guzê şîn tê? Bi wê wateyê ye ku em jî li ser bingehê çanda kesên biyanî bi pêşnakevin. Heke em Ehmedê Xanî nizanibin, em ji Goethe û Shekspîr tiştekî rast fêm nakin. Heke em Mem û Zînê nizanibin, em nikarin wateya Romeo û Julîet rast tê bigehin. Heke em rastiya xwe baş fêr nebin em nikarin li ser bingehê rastiyên biyaniyan behsa asta pêşveçûyîna xwe bikin. Divê were zanîn ku, “kes bi qandî ku derûdora xwe bi pêş bixe pêşketiye, bi qandî ku derûdora xwe zana bike zanaye.” Yanî asta pêşveçûyîna mirov bi asta derûdorê re tê pîvan. Derûdora te çi be tu jî ew î. Derveyî vê yekê her teşeyê pêşveçûyînê derew e û ne li gor guncawiya nirxên mirovahiyê ye. Heke pêşveçûyîn me ji xwe dide înkarkirin, ew pêşveçûyîn ne li gor me ye û dê me tune bike. Pêşveçûyîna me ya rast divê li ser hîmê me bi xwe be. Li gor min a ji me re pêwîst jî ev yek e.

çapkirin