QENCO

 Nusret Kurt

 

Çawa tu dikarî ji bîra bikî?

Mil bi mil şerê me,

Di rejneya guleyan de

Gêrandina singê xwe

û

Çeperkirina laşê xwe.

Lê ji nîv ve parvekirina

   qetek nanê ziwa?

Dema em di behra kenan de

     difetisiyan

Birîna kîjan şûrê tûj

       dikarî qêrînên me dabeş bike.

Dema rondikên min tevlî axê bûn

Ê ku serê xwe datanî ser milên min

û bi min re girîn parve dikir

Ma ne tu bûyî?

   

Ji demsalan bihar bû, biharek kesk û biharek xweşrengîn, hema em bibêjin ku beriya dawiya biharê bû. Biharê hemû xweşî, bedewî û dewlemendiyên xwe bexşê rûyêerdê kiribû. Xweza şên bû, giyanewer, zindî bûn, ziktêr bûn û piştrast bûn. Xemil û nexşa biharê bêemsal bû, dîmen û nîgara biharê bêhempa bû. Jiyan xweş bû, bicoş bû, rewneq bû û semyan bû. Jiyan weke ku rika mirinê bike bi dilşahî didomiya. Li goristanê zêde kes neciviyabûn, tenê çend zilamên bêkar û şixul û çend jinên xêrxwaz hebûn. Hindek rû ziwa bûn, hişk bûn, tu wate di nav kûrahiyên xetên xwe de nediderbirandin, jixwe hemû rû bi xetên nediyar ve hatibûn dagirtin. Çavan şahiya germiya biharê talox kiribûn, hindek çav ziwa bûn, weke rûyê kevirê li ber gorê, hindek çav şil bûn mîna axa nû kolandî. Awir kûr bûn, awir şêlû bûn, awir xemsar bûn. Şahiya biharê bûyerek dilsoj di nav dilê xwe de diqewimand, dîmenek bêtam li ser dilê xwe yê şên dihewand.

Deng, ji tu kesî dernediket. Her alî bêdeng bû, her alî bipêlên xembariyê ve hatibû pêçan. Tu kesî li ser te bigiriya tune bû, tu kesên li ser gora te hêsir weşandina tune bûn. Ne dayikek çavşil, ne bavek xemgîn, ne birayek dilsoj û ne jî xwişkek çav birondik. Di nav koma mirovan de tu bi tenê mabûyî, tu kesî, tu nas nedikirî, tu kesî navê te nedizanî. Tu kes ji dil ve bi te re nekeniyabû. Her car awirên te di rûyê diwarên ziwa de dişikestin, her car nêrînên te di rûyê bendên fermî de diqetiyan. Li ser diwarê goristanê bayê şînê digobiliya, mirov serî tewandî bûn, lê dîsa jî hindek kesên ku bi zimanê xwe nedikarîn û ji bêdengiyê li ber teqînê bûn, di ber xwe de devê wan dilepitî û dikirin pistepist, dikirin niçeniç. Cêwîkên biharê dûr firiyabûn, li ser lat û rizdeyên beramber kewan nedixwend, bi ser hendefa jêrê re teyr û baz nedifiriyan. Tenê çend qijikên kirêt û bêar li derûdorê diyar dibûn. Qijikan bêhna mirinê kiribûn, bêhna şînê kiribûn û li ser asîmanê gorê bi dengên xwe yên çîz û ecêb bêdengiya li nav gorê xerab dikirin û dêlindêza hewîşa mirinê aloz dikirin. Lê qijik bi dengên xwe yên çîz di xema tu kesî de nebûn, ew bi xwe ji xwe re vala vala diqêriyan û gazî dikirin. Di nav tama xweşiya bihara rengîn de tu kesî zêde xem û êşa mirina te nedikişand, hindek li benda bi dawîbûna dêlindêza veşartina termê te bûn û hindek jî li ser dibetiyên pîlanên xwe yên dahatûyê diponijiyan. Ev dêlindêzek jirêzê bû, ketûber bû, her xêrxwazî ji ber xwe ve di meşîna rêka te ya dawiyê de bi te re hevalbendî kiribûn û hetanî gorê meşiyabûn. Ji ber xatirê bîranînên derbasbûyî, ji ber rêza ji termê mirî re. Li ber awirên çavên te yên bêwate di nav demek kurt û kin de, laşê te yê bêgiyan hatibû binaxkirin, di nav mistên axê de hatibû veşartin. Pir lez kulmên axê bi ser te de dagerandibûn, temaşeya termê te yê dawî ji nîvî ve hatibû birîn. Kes bi te re mijûl nedibû, hema ax bi ser te de dagerandin, çavên te ji xemla biharê qetandin û laşê te jî di nav dilê axê de veşartin. Tu niha bibûyî ax, ji hemû ev erdê cîhanê li para te bostek axa şil û sar ketibû. Ferşek li ber serê te danan û gotin ‘ev serê wî ye’ ferşek li ber lingên te danan gotin ‘ev lingên wî ne.’ Li ser gorê navê te nekolan, gora te bênav ma, hetanî ev şênî çend caran di vê derê re borîbana dê gotibana ‘va ye ev gora hanê gora filan kesî ye.’ Piştî çend biharên dîtir dê gihayê şîn xwe li gora te sipartiba û dê nîşan û nasîna gora te jî ji holê rakiriba. Yanî tuyê bibûyayî kulmek ax, ma kî kulmek ax dikare bide nasîn û nîşandan? Jixwe hemû dinê bi kulmên axê ve dagirtine. Piştî bidawîbûna dêlindêza gora te, şêniya heyî yek bi yek, du bi du di deriyê goristanê re derketin û di nav kêlistana goran de tu bi tenê hiştin. Te bi çavên xwe hemû mirov yek bi yek oxirandin, destên xwe ji hemûyan re hejand, lê tu kesî tu nedîtî, tu kesî tu nebihîstî.

Li vegera ji goristanê jî, mijara sereke ya rojeva mirovan tu bûyî. Tu jî wek giyan û rihê bêlaş bi wan re dimeşiyayî û te li wan guhdarî dikir. Her kesî bîranînên xwe yên bi te re dianîn ser zimên, nasekî te yê bejinkurt û gilover wiha digot:

“Bi xwedê cînar rihma xwedê lê be, filankes zilamekî pir qenc û mêrxas bû.”

Ê dîtir bersiva cînarê xwe lê divegerand, ev nasekî te yê pir nêz bû, lê di nav temenê xwe de tu caran te bi wî re li hev nekiribû û wî tu carî ji te hez nekiribû:

“Wele cînar bi rastî jî wisa bû, rihmetî peyayekî pir xêrxwaz û baş û rind bû, bi hevaltiya xwe camêr bû û gelekî jî mêrxas bû.”

Dema te ev gotin guhdarî kirin, rûyê te tirş û tal bû, dilê te li hev ket û te bi xwe ji xwe re got: “Gelo ev çi derewên qerase û vala ne? Hey hawara te bikim xwedêyo! Ma kesê ji sibê hetanî êvarê ji min gazin dikirin û neçêyiya min dixwestin ne ev zilam bûn? Hey rihma te mezin e rebiyo ev mirov çawa di nav deqeyekê de hatin guhertin? Wele karekî sosret û ecêb e.

Yekî dîtir xwe di ber her du cînaran re dikir û bi dengekî bilind û stûr:

“Hey hey cîhan! Ez bi serê rebê alemê bikim ku filankes mêrekî pir çê û merxas bû.”

Tu li hember van gotin û peyvan, çiqas sosret mabî jî, wisa diyar bû ku nirxa te piştî mirina te hatibû fêmkirin û eşkere bibû. Lê te wek bênaviya xwe baş zanîbû ku, ev ne rast in û tenê galgal û derewên cînaran in. Di nav hemû salên temenê te de tu kesî, tu caran û bi tu teşeyî pesnê te nedabû û çêyiya te neanîbû ser zimên. Ji bo tu bi çêyî, qencî û başiya xwe tê bigihîjî diviyabû ku tu li benda vê rojê bimabayî. Di dawiya dawî de çêyiya te di goristanê de hatibû ser zimên. Qenciya te li te pîroz be, zilamê çê, baş, rind û qenc. Ma ev yek rast bû? Heke ev yek rast be bila çavên te ronî bin!

Mirov hebûnek wisa ye ku li gor her rewşê dikare xwe dibin rûpoşekî de vebişêre, lê mixabin weke ku her destpêkek bidawî ye, bi demê re rûpoşa li ser rûyê mirovan dikeve û rûyê mirovan ê rast eşkere dibe. Ji ber ku mirov her dem bi xwe re di nav nakokiyan de ne, her hewla wan zêde ye û xwedî lêgerînên bêsînor in. Di pêvajoya lêgerîn û eşkerekirina nakokiya hundirê xwe de, tu sînoran nas nakin û viyana giyanewerên xwezayê piştçav dikin. Weke ku mirov li hember xwe nerast û çê ne, li hember derûdora xwe jî her dem biguman in. Ev guman weke sînorê bielxem û stirî dikeve nav têkilî, pêwendî û danûstandina mirovan. Di nava tevahiya hemû temenê te de mirovên ku li lingên te dixistin û her roj xêrnexwaziya te dikirin, niha di vegera ji goristanê de behsa çêyî û qenciya te dikirin. Tu li xwe heyirî mabûyî, gelo ma te ev gotin şaş şîrove dikirin an jî, van mirovan pir eşkere ji hev re durûtiyên xwe mukir dianîn. Zilamê ku li ser mirişkekê çeka xwe ya gule dagirtî bi ser te de dikişand û li heft gundan xêrnexwaziya te dikir, niha qenciya te dianî ser zimên. Xerîb bû, pir xerîb bû.

Hawirdor bi tama bêhna nêrgizên çiya hatibû dagirtin. Çavikên gûzan nû bişkivîbûn, rêvazan nêrikê xwe yên serîsor ji nav pelên pan û fire hilavêtibûn. Lavlavkên kovî xwe li bedena rezê li qurmê gûzê pêçayî pêçandibû, bi rengên xwe yên gewr û binefşî xemla biharê dewlemend dikirin. Çemê dolê bibû rîtma senfoniya strana biharê. Bayê tenik û nermik bi şîlanên ber çem re ketibû nav reqsek serxweşiyê, xwe li beden û pelên şîlanên bişemal dipêça, xwe di nav pelan de digerand û her aliyê şîlanê bi peroşmendiya xwe dilerizand. Pirpirok li nav deryaya çîçekan derketibûn seyranê, bi hebûna xwe ve xemla xwezayê dewlemendtir dikirin û bi temaşeyên xwe, dilê mirovên xembar şên û peroşmend dikirin. Mêş her di tevgera çêkirina hingivê biharê de bûn. Gul bi gul digeriyan, kom bi kom diciviyan û bêrawestan dixebitiyan. Mêş bibûn azweriya hewla jiyanê. Jiyan ketibû nav pêlên çemê biniya goristanê û bêrawestan, bênavber diherikî, jixwebawer, jixwebiewle. Çiyayê jora te hê kofiya spî ji serê xwe danexistibû, kirasê şîn pir xweş lê dihat, bi ser de diçû û ew dibedewand. Çiya kalê mala xwezaya te bû, ji ber barê hezarê salan pişt xwar bû, qilûs bû û tewiyabû. Çiya bejnûbala dola jêr bû, çiya serbilindiya geliyên kûr bû û çiya qeşengiya deşta dûr bû.

Piştî tu li mirina xwe mukir hatî, niha rengê jiyanê bi te bêtir xweş û balkêş dihat. Çi tişt qewimiyabû ku, te di nav tevahiya temenê xwe de bedewî û xweşiya jiyanê kifş nekiribû û bi çoşa biharê nehesiyabûyî. Lê te vê gavê bihîstibû ku, tu zilamekî qenc î. Gelo ma te çi kiribû ku ji te re digotin peyayê qenc? Te çend dîl gihîştandibûn felatê? Te çend girtî rizgar kiribûn? Te çend avahî ava kiribûn? Te çend hewîş ji bo xwedayê mezin xwendibûn? Te çend zarok dilşad kiribûn? Bi xwedê yek jî nayê bîra te, lê ma ne cînarê te yê gilover jî digot, filankes mêrekî qenc e. Ma heke tu qenc bûyayî, çima ew dema ku tu di ber palê de ziman ziwa bibûyî û lêvên te qelişiyabûn, çima cînarê gilover dilopek av bi devê te de nekiribû? Ma tu wê demê jî ne zilamekî qenc bûyî? Haa.. ji vê yekê, tenê yek wate derdiket holê ku, tu piştî mirina xwe bûyî peyayekî baş. Ne xem e, çawa be di dawiyê de cewherê nirxa te fêm kirin û li xwe mukir hatin ku tu jî zilamekî qenc î.

Li ber dijwariya roniyê her dem sî tarî dimînin. Tava roja biharê bi hemû tîn germiya xwe bi ser axa gora te de dikeliya. Hilma şilêkiya axê bi ser gora te re difûriya, giyana te bi xwe re hildigirt û derdiket asîmanên şîn û pak. Giyana te li ser pişta hilma axê bibû wek kêştiya li nav deryayek bêdawî û diçelqiya. Her ku tu bilind dibûyî û ji rûyêerdê dûr diketî şînahiya biharê bi te bêtir rengîn dihat û jiyan bi te bêtir xweştir dihat. Te heyfa xwe bi nenirxandina temenê kurt û zirav dianî û rûyê te yê spî bi pêlên xembariyê dihate dagirtin. Şêniyên ku bi mûnasebeta mirina te li nav goristanê civiyabûn, niha nediyar bû, lê gotin, peyv û hevokên li ser qenciya te hatibûn û dihatin gotin, wek ala nexşandî bi ser kêla gora te re li ba dibûn. Filankes zilamekî pir baş e, -na wele derew e-, filankes peyayekî pir qenc e, -na bi xwedê nerast e. Filankes camêrekî pir çê ye, -na, na bi hezar û sed carî ev jî nerast e-, hemû derew in, ma çima di nav temenê min ê kurt û jandar de tu kesî behsa çêyiya min nekir, her kesî kêmasiyên min ji xwe re kiribûn bênîştê devan û her roj dicûtin. Her bizava min a di nav jiyanê de qulb û qelek pê ve dikirin û her bi wir ve û bi vir ve dikişkişandin. Niha tên ji min re dibêjin peyayê çê, gelo heke tiştê çê ne çalakbûn û zindîbûn be, ma termê min ê bêgiyan çê ye? Ji bo xatirê xwedê gelê gundî û cînaran, hemû kesên ku di zindîweriya min de li ser min nifir dibarandin bila her nifirên xwe bidomînin. Ezê vê yekê wek camêrî û mêrxasiya we binirxînim, wek merdiya we binirxînim. Heke hun berevajiya van peyvan tiştekî bibêjin (jixwe gotin) dê ji ber xwe ve durûtî û nerastbûna we derbikeve holê û li rasta erdê eşkere bibe. Ez di bextê we de me, min tawanbar bikin, gilî bikin, lê nepesinînin, bi her nifir û giliyên we, ezê bêtir mezin bibim û dê hun jî piçûk bibin. Lê dê ev bibe danîşana rizgarbûna we ya ji xafiliyê û durûtiyê. Lê heke hun min bipesînin, hun dê her di nav du rûtî û nerastiyan de bifetisin. Ez bigorî we me, li min nifiran bikin! Nifiran bikin! Min ji vê tengezariya jandar rizgar bikim, an jî ez dê bifetisim! Ez dê bixeniqim!

Xwezaya mirov, roja ku agir bi dest xist û bû serdestê jiyanê, ji ber bêhêçaniya xwe gelek nirxên xwe di nav pêlên agir de dan şewitandin û tune kirin. Mirovê ku ji takekesiyê, bikombûnê bû xwedîhêz, bi hêza agirê dijwar re, kom ji hev belav dibû û dîsa bi serê xwe dima, her ku bi serê xwe dima dîn dibû, har dibû û bi agirê destê xwe her alî dişewitand. Dil dişewitand, kezeb dişewitand, laş dişewitand, giyan dişewitand, mirov dişewitand û nirx dişewitand. Cewher û puxteya hezkirina mirovan bi parçeyên kaxiz û hesinan ve hate guhertin.

Ji ber ku kaxiz û hesinên te tune bûn, nirxa te jî wenda bibû, tu kesî rêka xwe bi mala te nedixist, tu kesî cotek gotinên xweş ji te re li hev nedianî. Te dawiya temenê xwe di nav koxikek nîvşehitî de derbas kir, tu caran zike te bi xwarina germ têr nebû. Tu kes bi te nedihesiya, agahiya tu kesî ji te tune bû. Encax bi mirina te re tu ketibûyî bîra hawirdora nabihîse û ker. Hesta ezezî û takekesiya malkambax, an nirx û rûmeta mirovahiyê ji holê rakiribûn an jî tune kiribûn. Mirovan, li hember rûxîna nirxa mirovahiyê şiyarbûna xwe ji bîra kiribûn. Ji rewş û dirûva mirovan bêpêwendî mabûn. Her kes li xwe heyirîbû, tu kesî xwe li te nedikir xwedî, kesî merxasiyên te nedipesandin. Tu kesî zîrekiyên ciwaniya te bi bîr nedianîn. Tu pîrek bûyî, ji hal ketibûyî, bêkes bûyî û xîzan bûyî. Lê tu li ber bayê felekê ne serî tewandî bûyî, tu her bişanaz bûyî û bixawên bûyî. Dîsa jî Felekê çerxa xwe li te berevajî gerandibû, bi rondikên te çem şor diherikî, bi qandî ku tu jiyabûyî tu bi tenê mabûyî. Bi qandî ku tu jiyabûyî te xem kişandibûn, elem kişandibûn. Tu kes li te nepirsîbû û rêka xwe bi te nedixist. Li gor te ji kişandina êş û eleman wêdetir te tu tişt li rûyêerdê nekiribû, lê niha ji te re digotin zilamê qenc, gelo ev yek nakokiya jiyanê bû, an jî durûtiya cînarên te bû?

Pêlên bayê tenik û zirav tu li ser asîmanên jorê digerandin, geh bi rastê ve geh bi çepê ve tu didan ber xwe û digerandin. Cîhan ji te ve piçûk dihat, te bi xwe ji xwe dipirsî “gelo ma ez çawa di ev cîhana piçûk de hilhatim?” cîhan ji te re teng dihat, kêm dihat û piçûk dihat. Weke kuna derziyê bû, te dixwest ku tu şêniya biniya xwe pê bihesînî, te qîr diavêtên; hey mêriko, hey jinikê! Hun çawa di vê cîhanê de bi cî dibin? Lê kesî dengê te nedikir, kesî tu nedibihîstî, haya kesî ji te tune bû.

Niha êdî tu ji wan biyanî bûyî, tu ne ji wan bûyî û ji wan xerîb bibûyî. Dengê te nedikirin, ji zimanê te fêm nedikirin û te nas nedikirin. Tu ne hebûnek ji wan bûyî, lê dîsa jî wan tu zilamekî qenc dizanî, lê ya sosret ew bû ku te tu tiştekî qenc nekiribû, an ev xaleke berevajiya jiyanê bû, an jî derewên cînarên te bûn.

Bîranînên jiyana te bi bîra te diketin, te çi çêyî û xirabî kiribûn, tu çêyiyên te nedihatin bîra te, lê xerabiyên te gelek bûn, bi rastî gelek bûn, bêjimar bûn, bêhesab bûn. Te pir dil şikênandibûn, te pir dil şewitandibûn, te qesta gelek giyaneweran kiribû. Kî dizanê çend mîro di bin piyê te de perçiqiyabûn, kî dizane çend tayên şîn bi destên te hatibûn çinîn. Te tu rojên xweş di ev cîhana demî de nedîtibûn, lê ji bo tu xweşiyê bi dest bixî, te çi hewl dabûn? Te çi kiribû? Te bi destê kîjan xîzanî girtibû û rûyê wî kenandibû? Te çend peyv bi zarokekî dabûn fêr kirin? Te çend tînî têr av kiribûn? Te çend birçî têr kiribûn? Te çend dil xweş kiribûn? Te çend pêxwas û tazî bi cil kiribûn? Rebê alemîn şahid û dîtbar e ku, te yek jî ne kir, lê tu her peyayê qenc bûyî. Ma ev dadwerî bû? Ma ev mafdarî bû? Hey xwedê, hê di dema jiyîna te de, yekî ji te re bigota tu peyayekî qenc î, misoger te ew xweş pêşwazî bikira û tuyê ji wan gotinên wan dilxweş bûyayî.

Lê niha ev gotin ji te pir bêwate dihatin, weke xwe xapandinekê bûn, weke dereweke xweş û binexş bûn. Niha her gava jiyana te, bi te wek demboriyek vala dihat, demboriyek hatî şewitandin, demboriyek hatî wendakirin. Di vê demê de te temenek qedand, te evînek cilmisand, te jiyanek sotand. Lê ma hê ez çi bibêjim te? Mixabin tu hê jî zilamê qenc bûyî.

Kêla ji kevirê mermer stûxwar bû, bi tenê mabû û xemgîn bû. Hemû kendal û hendefên di dirêjahiya jiyan û temenê te de li pêşiya te bûn xendek û nehiştin tu jê derbas bibî, niha di bin kêla gora te de tune bibûn. Hemû êş û elemên di kurtiya temenê te de bibûn mij û li serê te hatibûn pêçan, niha di bin axa tirba te de wenda bibûn. Êdî tu azad bûyî, tu gihîştibûyî felata xwe, ew azadiya ku te di rêka wê de temen qedand, ew felata ku te di oxira wê de jiyan bidawî kir. Te got kesî guhdarî nekir, te pexşand kesî nexwend, te nexşand kesî lê temaşe nekir. Yekî got, ev dîn e! Yekî got, vî mejiyê xwe xwariye! Yekî got, ev serxweş e! Her kesî rûyê xwe ji te vegerand, pişt re jî gotin ev peyayekî qenc bû, -derew e, derew e!..

Hindekan tu bi mêrkujiyê tawanbar kirin, hindekan tu bi nerastiyê sucdar kirin, hindekan jî gotin ev xayînê welat e!.. Dema tu di dadgeha xweguhertina mecbûriyê de darezandin, hemû şênî û nişteciyên gund li hev civandin, li pêş şênî, tu ji piyan rawestandin û guneh li ser te barandin. Her kesî şûrê xwe kişandibû, wek şovalyeyên xiristiyanan, wek mûcahidên misilmanan. Yekî rast lê dixist ê dîtir çep vedigerand. Yekî li dûv yekî tîr diavêtin, yekî li dûv yekî gule dibarandin û wek rêşiyên kefiyê li dûv hev rêz kirin;

“Ev tawanbar e, ji ber ku li hember xweguhertina pergalê li ber xwe dide.”

“Ev xwedî wilfa serxwebûnê ye, divê bê cezakirin.”

“Ev azadîxwaz e.”

“Ev mirovhez e.”

“Ev têkoşînvanê demokrasiyê ye.”

“Ev ji pergala me nerazî ye.”

“Ev wisa ye, ev wisa ye, vî darezînin kesayeta wî bikujin, vî jî bikin yekî weke me, divê ev jî yek ji me be, divê ev tevlî me bibe, bi me re be!”

Lê te her li ber xwe dida:

“Na! Na! Ez nabim weke we, ez bi we re nabim yek, hun berjewendîxwaz in, hun nerast in, hun durû ne! Ez nabim yekî weke we, nabim, nabim! Ez di bextê we de me, min weke xwe nekin, min ji xwe re nekin heval! Lê her wan israr dikir ku, te jî mîna xwe bikin, bikin yek ji xwe. Her li hember te biguman bûn, her li hember te şikdar bûn. Lê tu li ser rêka xwe bûyî û te tiştên rast didîtin pêk dianîn. Rihspiyan xwe ji ber te veşartin, jinan zarok bi hebûna te tirsandin û ew xapandin. Bi zimanê devikên ber dîwara ji te re ferman xwendin û bi awirên çavbeloq tu ji piya şêlandin. Tu di nav dilopên xwînê de fetisandin. Her roj bi dehan xençer di singê te de diçikandin, lê tu kesî negot ka ev çi xwîn û ev çi birîn e. Her ew li ber dilê te şîrîn bûn, binirx bûn, birêz bûn. Ew sedema têkoşîna te bûn, ew sedema êş kêşana te bûn, êşkêşana ku tu serberz û serbilind dikirî. Bi qandî direjahiya temenê xwe te têkoşîn kir, her gav û her heyama te têkoşîn bû, navê jiyana te bi xwe têkoşîn bû. Têkoşîna sotîner, têkoşîna dijwar, têkoşîna jandar, têkoşîna xweş û têkoşîna bişanaz. De ka were li ev rasteqîna jandar binerê ku, niha tu miriyekî bêgiyan bûyî, li ser asîmanên şîn li cîhanê temaşe dikir. Dengê gotinên ‘bi xwedê zilamekî qenc bû’ di guhên te de diçûn û dihatin, belkî xwendevan jî wisa bihizirin, lê te baş dizanî bû ku, ev gotin ne maf û heqê te bûn.

Tu niha ber bi stêra Keywan (Satûrn) ve difiriyayî, Keywan stêra rêveberiya te bû, di nav temenê te de jiyana te stêra Keywan bi rê ve dibir, niha jî tu diçûyî nav baskên wê. Ê ku jiyana te weke xewnekê da borandin ew stêr bû. Ê ku jiyana te bi kendal û hendefan, bi xweşî û xeman dagirtibû, ew stêr bû. Tuyê gaveke dîtir bi vê stêrê re rû bi rû mabanayî. Te nedizanî ka tuyê bigirî an jî bikenî. Tu xemgîn dibûyî, te bîra bihara cîhanê dikir, lê niha tenê tu giyan bûyî, giyanek bêwar, giyanek bênasname û giyanek bênav. Weke li ser rûyê cîhanê, rebiyo xwedêyo ma çi ma tu bênasname hiştibûyî? Ma qê ji bo nasnameya te kaxiz xelas bibûn. Rojekê nebû miraz û nesîbê te ku, tu nasnameyekê di nav destên xwe de bigrî û biqêrî:

“Va ye ev nasnameya min e! Ev nasnameya min e! Ez jî xwedî nasname me!..”

Lê tu caran tu bi vî dengî neqîriyabûyî, di nav dirêjahiya temenê te de tu her bênasname mabûyî, bênasname geriyabûyî, tu car nebû qismetê te ku tu van gotinan li dûv hev rêz bikî:

“Navê min filankes e... Ez ji filan cihî me... Karê min ev e...”

Na, na tu dem û heyaman tu bi ev gotinên avsûndar şa nebûyî. Navê te ji te hatibû dizîn, tu bênav bûyî. Temenê te bi lêgerîna aramiyê ve derbas bibû, lê ne te aramî ditibû, ne jî nasname bi dest xistibû. Hêviyan temenê te xwaribûn, di dawiyê de laşê te kiribûn mistek ax û giyana te jî radestî Keywanê kiribûn. Keywan mezinê te bû, Keywan serdestê jîna te bû, lê tu rojan li te xwedî derneket û ji rûyê te re nekeniya. Hey çarenûs heke dada te ev be, ez te nas nakim, lê tu dereng mabûyî, te nedikarî xwe ji çeperên çarenûsê rizgar bikî, çarenûsê tu fetisandibûyî, çarenûsê tu qedandibûyî. Heke te çiqas bi vê hestê bawer nekiribe jî, te hêza beralîkirina pêşveçûna jiyana xwe nekarîbû nîşan bidî. Di dawiyê de her tu lewaz ketibûyî, tu nirx li paş xwe nehiştibûyî û ketibûyî bin pêlên tariya gorê. Te xwezî bi rojên zaroktiya dilpak dianî, te xwezî bi rojên ciwaniya bicoş dianî, te xwezî bi rojên xweseriya xwe dianî, lê hemû niha riziyabûn, pûç bûn û bibûn bîranîn. Niha temenek di tariyên rabirdûyê de wenda bibû, çi pênûsan tu nenivisandibûn, çi pirtûkan tu di nav xûbara rûpelên xwe de neveşartibûn. Tenê yek şop li dûv te mabû, ew jî kêla mermerê spî ya li ser gora te bû. Li tenişta wê jî şopa dengê gotina “merê qenc”, lê ev ne rast bû, derewek ji gotinên zêde yên ser zimanê mirovan bû.

Kesî li ser termê te rondik nebarandin, yek strana ji devê bilbilê ser rizdeyê jor veniştiye, li ser çûyîna te dilorand, yek jî awaza ji zimanê mêşa li ser pelê şîlana ber çem, li ser çûyîna te diqêriya. Yek hawara çivîka li ser çiqilê dara gûzê veniştiye bi çûyîna te xemgîn bû, yek jî mîroyan li ser bîranîna te dêlindêzên fermî çêkirin û di nav kolanên çiyan de meşên şînê li dar xistin. Guran êşên xwe ji roniya hêviyan re vegotin û bi xemdariyên xwe nalîn. Di nav agirê şewata dil de dûpişkan ji qehran re jiyan li xwe herimandin, bi jahra xwe, xwe kuştin. Quling ji mişextiyan venegeriyan. Pirpirokan bihar protesto kirin û encax heft rojan ji jiyanê tebatî kirin. Laleyên zozanan ji ber jana çûyîna te serî tewandin, Gulberojan, xeynî rojê, serê xwe ji hebûnên dîtir vegerandin û li kesî temaşe nekirin. Di dawiyê de biharê ji şerma re rengê xwe veguhert, fîstanê xwe yê kesk bi kirasê zer ê çilmisî re guhert. Ji qehran ziwa bû, hişk bû û hemû bedewiya xwe wenda kir. Dengê kenê te û dilxweşiya te ya biharan hê di hendefên çik de dihate bihîstin û li ser paniya latan dubare dibû. Axê hê şopên lingên te li ser singê xwe hildigirt. Hê dewsa te ji ser reweneyan neçûbûn, hê dengê kilamên te di nav milên bayê de zindî bûn, bihêz bûn û guh ker dikirin. Hîn bêhna te ji ber deriyê malê neçûbû. Tu parçayek ji xwezayê bûyî, her wisa bûyî, tuyê her wisa jî bimayî, lê tu êdî nezindî bûyî, tenê kulmek ax bûyî. Wek axê paqij bûyî, wek axê jiyanî bûyî, wek axê birûmet bûyî. Tu bibûyî hebûnek razmend, tu bibûyî hebûnek nepenî, tu bibûyî hebûnek tecirmanî. Li ser rûyê cîhanê, di nav temenê xwe de, te li gor çemk û rêgezên xwe tu çêyî û başî nekiribûn, xwedî tu felat û nasname nebûyî, lê cînarên te ji te re digotin ‘zilamê çê, peyayê baş, merê qenc û rind.’ An ev mukir hatina fêmkirina nirxa te bû, an jî ev hemû derew bûn, ev hemû nerastî bûn. A girîng ew bû ku, te ev rastî dizanî û li gor rastiyan tev digeriyayî. Ji te çûbû, lê niha tu ji wan bipirse, “gelî heval û cînaran ma hun qenc bûn an jî xerab bûn?” Te bi xwe nedikarî vê pirsê bibersivînî, ya rast ew bû ku, her kes vê pirsê ji xwe bike û bi xwe bibersivîne. Her kes bersiva xwe bide ku bila pişt re kes bi bersivên cînarên xwe teng nebe. Va ye pirs ev e, dê ji kerema xwe re hun bibersivînin.

 

 

copyright © 2002-2005 info@pen-kurd.org