Standartkirina ziman babeteke netewî ye

Zagros Rihayî

Li van demên dawîyê nîqaşa ser standartkirina zimanê kurdî yan jî zimanê fermî gelekî germe û divê mirov di vê babetê de hindek hişyariyan bike.

Em weke netew bi egera nebûna xwedî derfeteke xwendin û nivîsandinê her demê bûne xwedî arîşeya zimanekî yekgirtî û standart. Bi wê boneyê her kesê rabûye di vê mijarê de rastbûna xwe parastîye û dîsa her herêma kurdistanê jî ya xwe rast zanîye, îro jî heman rewş didome, ji lewra vê gavê alîgirên kurmancîya jêrîn nêrîna xwe li ser fermîbûna vê zaravayê disepînin û israr dikin. Bêguman her kes xwedî nêrînekê ye û li gor xwe raste belê divê hindek tişt ne ji bo demekê yan jî herêmekê ji bo hemû paşerojê û ji bo hemû welat werin nirxandin.

Arîşe yan jî babeta zimanê kurdî ji duh û îro ve ne tenê arîşeya parçeyekî ye ku li benda çareserîyê ye. Divê baş were zanîn ku pêşvebirin, yek kirin yan jî standartkirina zimanê kurdî yekser bi deshilateke yekgirtî ya netewî ve girêdayî ye û yekgirtina deshilatê yan jî yekgirtina netewî re girêdayî ye.

Ji lewra dibe ku îro li başurê kurdistanê hindek derfet çêbûne û kurd dişên li dibistanên xwe bi zimanê xwe bixwînin û binivisînin, ji bo vê derfeta biçûk jî bêguman divê zimanekî yekgirtî û standart yê xwendinê hebe, belê ev yek nayê wê wateyê ku zaravayek xwe li ser zaravayê din ferz bike. Yeqîn li başûrê kurdistanê nifûsa kurmancîya jêrîn zêde ye belê, başurê kurdistanê bi tenê temsîlîya hemû kurdistanê nake. Lê bingeheke li başûrê kurdistanê were avêtin yeqîn û misoger hemû kurdistanê bandor dike. Lewma îro kêmnifûsa kurmancîya jorîn ya li başûrê kurdistanê sibê dibe pirnifûsa kurmancîya jorîn ya li kurdistana mezin.

Bi wê boneyê, bo ku em sibê weke netew dîsa tuşî arîşeya ziman nebin em paşerojê bidin ber çavên xwe û wisa xwe bigihînin biryaran. Ger dê biryarek li ser standartkirina zimanê kurdî were dayîn divê ev yek bi deng û qanehbûna hemû parçeyên kurdistanê encam bide, ji ber ku kurdên parçeyên din jî bi kurdî dixwazin binivisînin, bixwînin û ev yek mafê wan yê herî xwezayî ye.

Bi ya min wisa ye ku divê mirov ne li gor pirjimarîyê, li gor yekbûna netew biryarê bide, ji lewra ezê nebêjim bila zimanê fermî yan jî standart kurmancîya jêrîn be yan jî kurmancîya jorîn be, ji herduyan bila zimanek were damezrandin, ku ev yek vê gavê bi sirûştî bi xwe tê dadimezre, ji ber ku kurmancîya jêrîn ji alîyê hevoksazîyê ve û kurmancîya jorîn jî ji alîyê peyvan ve şikestîye.

Bêguman amadekirin, standartkirin û bihêzkirina zimanekî têkil yê ji her du zaraveyan wê demeke dirêj bixwaze, bila, divê ji bo me hîç arîşe nebe, da ku piştî bîst yan jî sî salên din em xwe bigihînin zimanekî kurdî yê xurt, yekgirtî û dewlemend.

Dê ziman di hundirê demê de bi rêbertiya zimanzan û zimanhezan ve jixwe berê coka xwe dîyar bike û biherike lê ya ji me tê xwestin em bi kiryarên xwe ve biryareke xelet nedin û rê li pêşiya alozîyên mezintir venekin.

Ez dubare dibêjim babeta standartkirina zimanê kurdî babeteke netewî ye û ji lewra divê bi deng û nêrîna hemû parçeyên kurdistanê biryareke li gor hemû netewa kurd were dayîn.

çapkirin