Di Hebna Kurdan de Rola Wjeya Devk Rewa V Roj

 

Nusret Kurt

 

Gel Kurd, ji geln her kevin n Mezopotamyay ye. ro d gelek netewn ku ber li ser axn Mezopomtamyay xwed nirxn hebn xwed andeke bingehn bn tunene. Ger ji van gelan gelek mabin j, niha di nava anda poplst poltkayn asmlasyon de bi tunebn re r bi r ne. Gelek ji van gelan li ser axn Mezopotamyay bi saln dr dirj desthilat dan meandin, l pir mixabin ro d weke keviya berfeke biharan li ber tna germna asmlasyonn serdestan tune bne.

Gel kurd rexm bi hem van pvajoyn asmlasyon, qirkirin, tevkuj, ewisandin qedexeyan re rbir maye, ro ji gelek serdemn drok zdetir bi and, huner, wje nirxn xwe yn netew ve li ser piyan e zind ye. Bguman di xala zindemayna gel kurd de gelek xaln girg hene. L ji beriya her tit bandora kr a anda kurd pir diyarker e. Hetan niha tu andn serdestan ew hz raber nekirine ku anda kurdan bandor bikin kurdan ji xwebn drbixin. Ango hetan niha tu andn ji anda kurdan krtir dewlemendtir peyda nebye.

Gel kurd li hember hem ewisandin, zor, zext dijwariyan tu caran ji axa xwe negeriya ye, -her iqas di van saln dawiy de koberiyeke mezin ber bi bajarn mezin n tirkan ewropay ve ebbe j- li ser van axan z bi z ser li hember serdestan netewandiye. Ango her dem di nava berxwedaniyek de bye, v berxwedan j her dem and welatperweriya kurdan zinde hitiye. Lewma ew bhempayiya wjeya devk ya ku behsa w yek dikin j hindek di encama van berxwedanan de derketiye hol.

Ji aliy ol ve j her i qas gel kurd bi zora r tj misilmaniy ve slamiyet pejirandibe j, l tu caran ji puxteya (cewher) xwe ya Zerdtiy dr neketiye di her away xwe y jiyan de bi bandorn v puxtey ve tevgeriyaye. Lewma ji v al ve gel kurd xwed hmek bingehn zexm e.

Weke me li jor j diyar kir gel kurd xwed gelek nirxn zexm n and huner ye. L mijara me niha di hebna kurdan de rola wjeya devk ya kurdan e. Me li jor j diyar kir ku gel kurd li hember sistem, hebn, zordest, ewisandin nkarn serdestan her dem bye xwed tekon, serhildan berxwedanan. L mixabin rexm ku nivsa yekem li ser axn Mezopotamyay hatiye peydakirin, ev anda nivskariy ji ber zor zextan baramiy di nava gel kurd de nehatiye rnitin. Li gel van bderfetiyan netewa kurd dsa j wjevann xwe yn navdar n weke Ehmed Xan, Feqiy Teyran, El Herr, Baba Tahir Hemedan, Melay Cizir, Seyday Cgerxwn, Celadet Bedirxan hwd. afirandine bi keda wan ve stna nirxn hebna xwe zeximtir kirine. L dsa j gel kurd li gel v yek hest, and, berxwedan, serphatiyn xwe bi anda dengbjiy, rokbjiy ve ku em niha weke wjeya devk bi nav dikin aniye ser ziman vegotiye bmirin kiriye. Ev serphat byern ku li ser gel kurd pk hatine, bi zimann her xwer dewlemend li hev hnane. Hema ji her serphat, byer qewimn kilamek an j rokek peyda kirine bi v rk ve ji bo ney ji brakirin derbas nifn pita xwe kirine. Wisa nif bi nif ew rok, serphat qewimn hetan roja me ya ro j hatine.

Bi riya v wjeya devk hema hem weyn byern jiyana kurdan hatine bi lvkirin dengbjn dengekir bi dengn xwe yn xwe ve hem milet kurd bi van byeran hesandine. Bi saln dr dirj dengbjn weke akiro, Evdal Zeynik, Gerabt Xao, Salih Beynat, Husn Far, Cahidoy Mu, Kazo, Salih Qubn, Bakiy Xido, Ceml Horo hw. gelek dengbejn dengekir bi klam rokn xwe ve wjeya kurd ragihandine nifn n bmirin kirine.

Gel Kurd bi klam serphatiyn weke Derw Evd Edul ve camr evnn xwe anne ser ziman, bi klamn weke Geliy Zlan ve karesatn xwe bi lv kirine, bi Klamn weke Ferzende beg ve mrxasiya xwe dane diyarkirin, bi klama er Newala Qeremus ve serhildriya kurdan vegotine, bi klama er Pncnaran Elkan ve er navxwey ya Kurdan anne ziman wiha bi klamn weke Genc Xell Edul ve pehlewan girdaniya evnn bhempa daye diyarkirin.

Lewma ro di hebna gel Kurd de ev anda dengbjiy xwed cihek cewaz jneger e. Yek ji stnn her zexm a zindmayna kurdan anda dengbjiya kurdan e. V and him kevneopiyn kurdan zinde hitine, him ziman kurd ji piyan hitiye ya girngtir j li hember rn asmlasyon bye mertala parastina anda gel kurd. Lewma gel kurd weke gelek geln din n Mezopotamyay neheliyaye tune nebye.

Di nivseke din de em rewa wjeya devk ya ro ya kurdan rove bikin.

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org