Ozcan KAPLAN

PIRSGIRKN R RBAZN PERWERDE -1

 

 

Di roja me ya ro li gelek welatan de pergela perwerdey ya ku hey t jpirskirin ji n ve di beravan re t derbaskirin. Pergela perwerd bi awayek git bi xitimandin re r bi r maye. Mirov dikare wiha j bje; di bersiv dayna pdiviyn roja me de gelek km lewaz dimn e. ro dema ku em bernameyn perwerd yn r ve die lkoln bikin, bi avak zelal dibnin ku iqas lewaz ji afirandin dr e.Ya her mirov dixe nava xemgniy j ew e ku, yn pergela perwerdey rve dibin j, r rbazn perwerdeya bi salan hatiye meandin ji xwe re esas girtine di guhartin derbaskirina w tit de tu hewldaneke berav pnexistin e.

Li gor pdiv, teybetmendiy temen jhatiya xwendavanan qet nehatiye nrandin, bi waza xistina nava qaliban, her iqas hinek guhertin bin j hna j ev waz berdewam dike. Di wazn perwerdeyn klask de xwendevan teybetmendiyn xwe yn afirner jhatiyn xwe derbixe p j, nrnn w/w kes tn bik kirin, guhnedayn dibe yan j bi nzkbnn neyn re r bi r dimne. ima wiha dibe? Ji ber ku xwendevan wiha nzk bibe, w dem derdikeve dervey xet dengeyn hatiye avakirin xirab dike. Bguman ev rew, ji bo mamoste j wiha ye. Di hinek cih deveran de dema ku mamoste ji bo di asta perwerd de bilindkirin pketinan derxe hol, end r rbazn perwerd bikartne l di encam de, sstemn li ser dengeyan dimee mamoste weke tawanbar dibne. Ji aliy din ve j li gelek welatan ji xwendevanan re rbazn (metod) frkirin yn ku bikartnn, agahiyan bi eklek qaliban didin. Di sepandina van rbazn frkirin de xwendevan by ku bizanin van agahiyan ji bo i digre, b  bpisr raste rast agahiyn guhdar kiriye, dixwaze di nav hafizey xwe qeyd bike. Ji ber ev tit j wisa ne hsane, xwendevan die mal dsa dubare dike rojn din j dsa dubare dike. Ew agahiyn girtiye ji bo i girtiye sedem v iye, qet napirse lpirsn nake. Jixwe xwendevan xwezay ev yek jiber kiriye. Encax pirsgirk, di civakn pket de bi v reng dernakeve hol.

Ji ber ku di sedsala 21.an de pketina teknk zanst, di perwerd de pwstiyn r metodn n ji me re nan dike. Sedemn ku di perwerdey de pwstiyn pxistina metodn n afinner, d pergela perwerdeyn klask an go n kevin b berhem b sd e.

Di sedsala 18.an de sazmaniya dibistanan bi awayek tevah belav hem ben civak bye. Pketinn dibistanan bi xwe re di perwerd de bernameyn n pxist. Roj bi roj raman teoriyn n derketin pber me. Ber, perwerdeyn dihatin dayn ji berhemdariy zdetir, ji dubarekirina yn hey wdetir ne di. Dema ku rew bi v reng b mirovn ku bi w be ve mijl dibn, di waza perwerdeyn kevnar de ketin nava hewildan lgernn n. Civakn ku ji aliyn syas, abor civak ve pketine, li cih perwerdeyn klask kevin rbazn cihreng di nava dibistanan de dane pxistin. Bi taybet di nava sedsala internet zanyar de, (sedsala me bi w reng t bi nav kirin) perwerdeya alternatf an j perwerdeya poztf ketiye rojev. Li gor asta zeka jhatiya xwendevanan van wazn n encamn ren dane. Di roja me de gelek mirovn zanyar wek Clement, Ross Gentner di encama xebatn kirine de, dibjin: Xwendevan ewe ku fm dike yan j wate dide w dem encax dikare tbigihje.

Ji aliy din ve em tev li gor astn cuda bi xwendekar hindekariy ve mijl dibin. Ekereye ku div sazmaniya perwerdeya git bikeve nava lipirsnn kr.

Em xwendevann ku ten ji me guhdar bike, bi gotina me biaxive, dema ku em dibjin binivise, dinivse, bixwine dixwine, ji ramann rexnedar y dr, b ku bipirse, bdeng, jberkirin re vekir, dixwazin? An j em, berovaj titn me li jor dane xuyakirin, xwendevan dizane i dixwaze, lgernan dike, ramann rexnedariy pxistiye, tit frbye parvedike di encam parvekirinan de agahiyn n derxistiye hol, dixwazin? Bguman, her mamoste ji xwendevann xwe, di dixwaze di nava civak de kesayetn aktf bibne ji wan byna xwediy rmetn bilind hv dike. Lewra bi git heke em ji aliy perwerd ve pketinan dixwazin, bi lgerna pirsgirkn bingehn di nava sazmaniyn perwerd rbazn w de, div li ser were rawestandin areserkirin.

Her welatek, ji bo li gor pdviyn dema zanyar bikare bimee, di ser de dixwaze ku mfredatn perwerd pbixe n bike. L bel li welatn Rojhilata Navn  weke wan de nbn an j reform di her qada jiyan de wisa z bi z pk nayn. Bi awayek git, li ser kevnparziy xwe her tim dubare dikin. Ji ber ku di zhniyeta civaka Rojhilata Navn de, kevineperest dogmatzm gelek bip de ye. Di pkanna guhertin reforman de tita ku bala mirovan dikine, ewe ku dema titek xirab dike, dsa j, li ser w weke ber ava dike didomne. Yan bi awayek git dema ku mirov ba binre restorasyon derdikeve pber mirov.

Bguman, dema ku w zhiniyet em hinek kr bigirin dest, em dibnin ku di nava Rojhilata Navn de ewqa xwe li ser sazmaniya perwerd rbazn w j dike. Perwerdeya ku t bi rvebirin, di mantiq jiber(ezber) di bin siya ol de derdikeve pber me. Her iqas di war perwerd de hinek guhertin nbn bbin j ji ekl taqld pdetir nene. R rbazn ku ji Rojavay girtine, bpirs blgern awa girtine wisa j, di pergela perwerdeyn xwe de bikartnin. Heke pergela perwerdeyn civaka pket Rojhilatiy ji xwe re weke minak bigre w dem i pwst dibnin ku ji bo perwerdeya xwe berdewam bikin diin welatn Evrp Amerk? Li gor me ev mijar gelek girng e! ima girng e; ji ber ku ro him zhniyeta ku qalip girtiye (br bawer) ji w re venekiriye, him j li gor hsaniya xwe hj wazek dernexistiye hol. Lewra pwste, civakn ku li ser w zhniyet xwe rve dibin, despk r rbazn perwerdeyn xwe biguhern.

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org