1915

                                                                                              

                                                                          Pr RUSTEM, pirustem@scs-net.org

 

1915. Du caran yek. Her carek bi nav Yazdan dilovan. S caran sus, carek bi hers pirtkan, cara din bi hers pximberan cara pain bi nav hers miletan. L di dawiy de pnc in. Qal e di dest xwed de, li ber zeviy zer sekiniye, bi her avtinek re pnc ser difirin careke din xak di xwn de t gevizandin.

1915. Drokeke re e mna riw xweda. Sala ermiy ye di eniya bablska bstan de, xwka mezin e ji sala 1988 an re. li ev der em du caran, di nav bera heft nehan de, di bin ska hers syan, yek din de, hatine ewtandin.

Di roja ku, bi nav gund ket, di ro- nvro de, seg nwn. Ev yeka ji nann roja heer- meer ne. Kalemrn hol gotin. Pit ku, end maln p bir bn, di gedka mala me de ket. e roj heft evan ji xewa giran iyar neb. Di s rojn p de, kes ji gundiyn me nemab ku, tiliya xwe di mesel venekirib, l b sde. Ew ji xew- xewa tirs kutin iyar nedib. Di dawiy de, prka gund fermana j- gera w da got: eger ev heft ilpikn xwn yn di sipka avn w de ziwa nebin, ew ji xewa mirin iyar nebe.

Heft- heft pirtk, heft qatn ezmn, heft pirtkn quran, tev en ewitand;. Osmn fermana kutina wan da b. Heft rojn heftey, heftiya mirin. Bi heft heft xweda bi piska bi heft cana eger ev heft ilpikn xwn ziwa nebin, ew iyar nebe. Eve gotina prka gund, tev dizanin ku gotinn w ji yn xwed ne; cih proziyne.              

Pit e rojan heft evan ew iyar dibe. Xwe di nav komek jin mr de dibne. rih bye bost l dijmin ne be dost. Li der dora xwe di zvire. Heft ilpikn xwn di nv od de ji avan di wein, heft termn zarokn ser- jkir n dibin.

Di w ev de civakeke fereh li od digere, heya deng mele dkan j, nikarin ew civak ji hev bxin. R rik pirbn, droka herm tev hate hilweandin tevdan. L mvan me b deng dima, kesn rnit end caran xwestin w ber ve xwe biknin, l dest vala vedigern. Gava wan bawer kir ku, rnitina wan b kr bor b, ref bi ref belav bn. min j xwe di kuncek od de lskirib; ez bi avn mvan me di ramm ku, awa yek kar avn xwe kesk bike, cara din n carina j re, di nav bna her endek de kevokek j bifirne.

Dema nvro ji xew iyar bm, min mvan xewar li mal nedt. end caran ji diya xwe pirsm, l w bi kurt li min vedigerand mvanek b gund xwe. Ev bersiv ez tr nedikirim. Mvanek e rojan raze, di roja heftan de winda bibe!

Bst yek sal di ser hatin yna mvan me y xewar re diin; ew ji br dibe, l carina mna roka Ereb tirkir gundiyan ew mvan xewa w dann zimn, nemaze di demn ku, yek daketa kaniya jr gund xeleka wan heft darn ku, bi dest w hatibn andin bidta. sed rihme li tirba Agob be, ev b end bav bav li v gund n hatin, l kes ji me br nedibir ku, rojek iqinek bne li vir bine. Em miletek ziwa ne. gundiyan lome ji hev dikirin, xasma di demn ku li ser kaniy, di nav ska heft darn inar de, yn ku kes nizanb Agob ji ku ann li vir andin, rdinitin.

Di d van saln d- dirj de, ez pir titan ji zarokiya xwe winda bikim. Yek j roka Agob, l di rojeke sar de ku, heft urik bne yek, em li hev rast bn. Hing min xwendina rojnemevaniy kuta kirib li Cinv bi cih bbm. Di sibeyeke zivistan de ber ku, ji mal derkevim zengil telefon lda. Gava min xist ber guh xwede, li aliy din deng hevala mina rojnam hat. Bi kurt dengek tij hsir got ku, hevalek me y rojnam bi dest (Mt) tirkan hate kutin.

Bi destek sar dilek kizir min telfon girt by ku, qehwa sib vexum, min cixareyek xitse nav lvan derketim goristana ku ji min re bi nav kirib. Bi rve pir wne brann di ber avn min re born, nemaze karn ku, w di ber Kurdan de dikir, taz kirina w ji hovtiya ceneraln tirkan re. Pit ku, ez gihtim ber deriy goristan min br bir ku, min soza veartin amedeya ser gor nebir r nemab ku, careka din telfon j re vekim, zanibim ew ji kjan kenit bi derkevin, lewra divyab li benda wan bi mnim.

Di kliya, ku min xwest ez herim di teksiy de rnim, avn min bi w ketin, kale- mrek heft sal, li ber her gorek disekine guln w av dide- Tp mirov rojhilat xyaye- dema w li min nihir du em xwn herikn ht, ku dest xwe j re hilnim, ew berken b, ber bi min ve hat deriy goristan li ber min vekir.

- Mirin tehl e, l div yek w nasbike da, ku zanibe jiyan iqwas jehr e. Ji kraniyeke b- bin gotinn w der diketin. Tu kar qurnefilek ji w der jk. Gava dt, ku ez dest vala hatime, tiliya xwe ber bi hevzoy qurnefilan ve dirjkir gote min.

- Te sipas dikim, derketina bi lez ev neya ji nikve ht, ku ez xwe ji br bikim. Min xwest ez hatina xwe ya b bax gulan ji xwe w re bin cil bikim.

- na daw be law min. 

- Ne bawerim.

- Ka em herin hundir. Kutina minrovek; di bajarek Ewropa de, bihta yek bibehite.

- Tu bi tena xwe dij. Ev titek pir normalb, l min xwest ku, ez ji nuhve deziy axaftin biknim. Pirsa min refek hec lek- lekan ji avn w firand, nemaze pit ku naskir hatina min a v der ji bo ye.

- Ev b bst yek sal heft meh km s roj, ku ez bi tena xwe dijm. Ev droka hr ht bi min bide naskirin, ku rokeke d- dirj li pey w heye.

- Xyay e ku tu ne Siwsr y.

- Tu j wek min . Nay veartin, ger em iqas j kurkn wan li xwe bipin, nirneke hr li avn yek ji me, tu y nasbik ka tna rojhilat di dil w de dikele l na.Ber ew rne ber bi kuncek od ve ; du piyaln mey- vexwardin ann. Di rojek mna ro de, du tit bi kr mirov tn prek enbt. Bi gotin re w piyalek dan ber min.

- Hejmartina rojan jiyaneke tehl e. Qurta enbt gewriya min kizirand.

- Eger mirov law miletek, ku. melyon nvek di navbera roj evek de winda bike, be. Ew li benda rojek be teneyn tizbiya drok bjmre. L mixabin xyay e temenek bi ten ne bes yek ye, ku bigihe w roj. Piyala enbt ji ser lvan vala vedigere. mirov Ermen ji bo titek ten dij; ji bo ku braniya w ney ziwa kirin. Pit demek ji bdengiy end piyaln enbt, w dest avt hundir sandoqek solek zarokan dan ber min. Saln w di saln kokirina miletek deye. Tu dizan, ku a miletek nan dide?. Ev teka sola zar min her bi ke, ew mras min bi ten ye, ku li na malbata min maye. Ji ber, ku meleyn wan bang bikin ew ketibn gund xwestin ji ber, ku ronah belav dibe em ji gund derkevin. Kes ne dizan ew ber me bidine kuder. Heft zarn min hebn, l ro solek. Me gote wan, ku sultan bav me ye sty me jre kopr ye, l gotina me b kr b. Bi r ve end siwar rast me hatin preka min birin; ez heft zarokan sw htin, l pit end gavan giriy prek vegern zar, ku sola xwe ji min re htiye, birin. Wilo etirb, wan nexwest ku ez bar xwn kutina wan j hilgirim; hinek xa min sivik kirin. Bi rva zik e zarn min mabn qelatin, l zr di zikn wan de ne didtin. Her ku min digote wan zr di zik min de hene,ew dikeniyan digotin hn Ermen plewan in, tu wilo nak. Eger zr hebin w di zik van zaroyan de bin, krn xwe diandin nav rovikn wan. Min heya bi demek fm nekir ima ez nekutim, l gava ez bi xwe re birim (Van) destn min xistin xelekn zincra, ku heya bi (Bon) die min nuh fm kir, ku em zingn dojeha wan in. Bst yek sal heft zaro km s milet k dizane ew ye? Bel... droka solek ye. Gotina w bi gir lerzna la die ser.

Min bihta ew dev kan ikeftn ku, bi emento girtine hil bi wene, mar- dpikan ji sng xwe bi revne. L dtina wan ilpkn, ku yeko- yeko ji sola di nav tiliyan de dadirivn ser sng w, ht ez ber bi w ve herim... herim by, ku karibim gava di nav me de bi birim bigihm w.

Ez ji od, derketim. Sibeyeke sar e. Di welatek b xem soln birndar de, ka mirovek kut; mirovek taz, xewn windakir, d ibike, ji bil ku li benda rojek bi mne. Bst yek sal, ji ber v drok ez hne zarobm; di eveke sar de, mna ro, ez di kuncek puxar de rnitibm min li avn mvan me dinihir, belk evb!