Hevpeyvn .. .

 Pr RUSTEM k ye..

 

     *  Di 4.3.1963 an de mna her zaroyek, bir, taz li ser deng giriy xwe, avan li ser slavn ronahiy vedike; Ew li gund eqela ji herma Efrn ji dayk dibe. Heyt saln pn min li gund derbskiribn. ? pit w em mala xwe bar Cindirs dikin,heya ku ez xwendina ls distnim, ji bo ku xwendina bilind, di zanngeha bajar Heleb de bistnim, ez end saln daw li wir dimnim, dikevim zanngeh be endezyariy dixwnim, l ji ber ku, w bistnim pit ku dighm rza aran dev j berdidim.

     ? pit van end xzn jorn, ez j dipirsim: Pr RUSTEM kiye; Belk yek dikare bibje ku, du pirtkn w yn kurte rok hene, ivkn Beravt di sala 1992 an de hate weandin, a dudiwan Pilindir di sala 1993 an de, herdu j ji weann kovara Aso ne. Digel gelek rok di kovar rojnemeyn Kurd de, mna Armanc, Str, Aso, Jiyana Rewen, Welat, Pirs zann de hatin weandin.

    

     *  Ji destpk de, nav te bi rok ve hatiye girdan, km nivskar hene ku nav wan bi celebek huner ve ten t girdan, ima rok.. .@

 

     *  JI bihin tengiy. Bi nirnek fireh gelemper ji gotin re; i bihintengiya civak rewa ku, Kurd tde dijn ji aliyek ve, ji aliy din, bihintengiya min a kest. Belk yn ku bi min re dijn ters v tit di min de dibnin, l ev wne encameke ji bendora poltk li ser kestiya mine. Ji ber ku, bi me hatib fmkirin, dive em her yek Eyob pxember bin.

     L dsa ez li pirs vegerim, ima rok..@. Bi zann naskirina sikolociya mirov, ku di hundir w de du hz li hember hev dilivin; Jiyan mirin, nivsandin a hza jiyan ye ku, nivskar dixweze p hza mirin basko bike. Tit din ku htiye em ber bi rok ve biin, eger ku yek di bin ronahiya sikoloc de l binhre, bihle em vegerin kaniyn destpk. Di zarokiya me her yek de kaniyin hene, kestiya w ya peroj ngar dikin. Di zarokiya min de j, di wan heyt saln ku, min li gund eqela derbaskirine de, kesek navsal rokbj, cihek kr mezin di hest min veart de digre. Pit ku min rok ji w digirt, di roja din de, min zarokn di saln xwe de li dora xwe dicivandin, rok li gor zann hest xwe, bi rengek nuh ji wan re digot.

     Pit ku, me bar Cindirs kir, kaniyek fireh dewlemendtir li ber min veb; Ez di w dem de, di riya bav xwe re, rast kesek bm ku, pirtkn wezareta and a Sriy tn cem, ew j li kesn ku dixwestin bixwnin belav dikir. ? ew bihle ku, di deh saliya xwe de, heya bi e-heft saln di pit re, ez ji nivskarin mezin re bixwnim, nemaze n rs (Sovyeta Ber), mna xov, Tolistoy, Lrmentov, hin rokn pols mna n A. Kirst.

     Di dawiy de mna ku, nivskar Ercentn mazin Liws Borxs dibje; Ev milet nikare efsanek ji du rpelan bawer bike, awa ku ji sed rpel be. L dsan j eger ku, hinek rewa min a kest ji v siptir ba, ez ber bi roman ve bima. ? ez diim.

    

     *  Li ber rokn te gelek car xwendevan by tghtin dimne. Tkeliya di navbera nivskar xwendevan de tu awa dinirxn.. .@

 

     *   Eleksandir Solcnistn dibje: Nivsandin tpin rein, li ser pelek sip hatine belavkirin, l zanna xwendin ne bese ku tu karib wan bixwn. Di destpk de, xwendevan ziman Kurd, nemaze zarav Kurmanc, xwendevan Elfeb ye. Ev j pir sedemn w hene, em ne di w pirs de ne, demek ddirj t xwestin pit avakirina pir bingehan heya ku, xwendevan me y huner b hol. L heya ku, ev xwendevan j hebe dsan j w nikaribe, b xwendinek rexney, bighe radeka nivsar ya dudiwan; Di vir de rola rexnevan t xwestin. Bi nirnek metmetk; Ew du xelekin dr hevin, nivskar xwendevan heya ku herdu zev, xelek bi heve bne girdan, dive xeleka y rexnevan di nv wan ke ve.

 

     * Ziman rokn te zimanek herm ye, gelek peyv pevokn girt di rokn te de cih digrin, ev astengiyek balke..@

 

     * Ber hertit div em zanibin ku, ziman ne bes gotinn ferheng rzimnin. Er ew weya danstandin ye dive rjm qewannn w hebin, l gerek ev rjm ne ptek proz be; Ji ber ku, ziman berhemeke drok, demkiye ne ebediye. Li gor v yek wek ku, ziman hatiye naskirin ku, meydana dilgermiy ye, di nav bera nameziy gelemperiy de, ev tkeliya han tkiliyeke zindiye, ht ku ziman di pvejoka xwe ya ddirj re derbs bibe, li ser yek rjm nemne. ? eger ku hermiya min ji hin gotin, an siwarkirina hin pevokan t nerxandin, ev ne sc min e. Eger ku em raz bin an na, em lawn herma xwe ne, zarav herm Efrn , eger ku em nav l bikin zarav, ji zaravn Kurmanciyn jorne. Ji bil Efrn , li Xerbot Urf Mera  j, t bilvkirin. L dsan j ne rdaneke ku, wekeziman li Efrn tte bilvkirin, yek p  binvse.  ? eger ku wilo be, w hng astengiyeke.

     L ji min j nay xwestin ku, gotinek Kurmanc heya ku bingeha w Soran be j, di zarav Efrn de t bilvkirin, mna gotina Bisekin, dive ez gotina Raweste bi kar bnim, ima @; Eger ku li pi w ne meseleyn bin baskirin bin, w i bin.

     Em Kurd bi gelemper bindestin, em Kurdn bar bik, yek dikare bibje bindestn pereyn Kurdistan yn dinin; Vca dive em Kurdn Efrn j bindestn Cizr bin. ? wilo dive em Efrn bin-bin bindest bin.

     * Ziman rok bingeha rokye, tu j dr {ziman Gelemper } dikeve, gelo ku her yek li zarav herma xwe xwed derkeve, guh nede zaravn herma din w rewa ziman Kurd awa bibe@.

     * Pirsa te bihna sckirina min, di nivsadin de, dide ber avan; Ango eger ku, em pevoka, {pirsa} te wilo bixwnin: Ziman rok bingeha rokye, ji ber ku ziman te hermiye, ev yeka j astengiyeke, lewre roka te ketiye xefka astengiy. Ne xeme, ka em bibjin; Eger ku zarav Efrn zimanek taybet ba, mna i zimann chan, w hng ev rok di astengiy daye yan na@.

     Ez naxwezim berxwedana xwe bikim, l eger ku ziman min hermiye, ka bi ziman ku ez a nuha p di axifim, bi diya xwe re bi axifim w i ji min fm bike, ne titek. L eger ku em bixwezin astengiy deynin ber xwe, li areyek bigerin, em bibnin ku astengiya rast, heyna xwe ji zaravn ku, p tte nivsandin distne, i kurmanc, soran, zazak .. . astengiya me ji vir t. ? li gor nirna min, du r tecrbe li ber mene, yek riya ku miletn Ereb; Min got miletn Ereb ne milt Ereb, er zaravn wan, ku di bin ban ska Quran de, bn yek milt yek ziman. an j tecrba miltn Awrpa ku, awa ji ziman Latn, evqas zimann Ewrp bi derketin. Lawre dr nebhn ku, rojek di rpeln drok de, mna van pevokan bne nivsandin; milet Kurmanc milt Soran .. . ? her yek ji wan bibe xwed rjm, ziman andeyeke cih.

 

     * teknka roka te tevliheve, tu  azady did hest  mej dest xwe ,ku tu snor ji forma rok re nay hol@.

 

     * Eger ku tu ji min bixwez, huner bi gotinek bidim zann. Ez bibjim; Azad, azad dnbn e. Ango azad, dnb, huner, di zeviya zann de yek merem wan heye. Dr. Xalde Se,d dnbn wilo dide nasn ku; Nana her kesek dixwaze azad bij, xwe ji bindestiya sinc ramann yek reng azad bi k ye. Dnbn surgniye, civak te ber bi dev e tve dide, ev dem a bihn ikandinye.

     ? ber her tit, nivskar  ne kesek sirtiye. Li gor dtina S. Fruwd; Kes nivskar dixwaze xeyal xewnn xwe yn torek, {cins} bi rengek ku, bihle milet bi avek li wan binhre, bi der bixne; Lawre ew dibeze nivsandin, xwe li ser sip-pelan taz dike. Mirov di jiyana xwe de, carek xwe taz dike, dema ku ew prek li hev dicivin. L kes nivsar, carek din, xwe bi pel sip re taz dike.

     ? eger ku, em vegerin dibistann rexney, em bibihnin ku, hertim nivsandin heb, li gor w dibistanek rexney ava bye. Ango w ti form tinebin ku, em kiras proziy bi serde berdin; Muhemed pximber bingeha ola Islametiy dan, di roja ku kete hundir (Keb), ptn Qureyiyan ikandin. Nivskar j, div ptn form dibistanan bikne ku, karibe berhema xwe, ola xwe derne hol. Tu dikar bibj ku, nivsandin ceribandine.

 

     *  Di van end saln daw de, roka Kurd li bar bik radibe ser lingan, droka pvajoka me j gelek qelse, gelo ev astengiye an na.. .@

  

     *  Na, ev ne astengiye. Ji ber ku, asteng di zanna xwey ferheng de xendek gewriya ku, du goln av (dengiz) dighne hev, ango fetisandine. Li gor v zanna me ji gotina asteng re, ka em li pvajoka roka Kurd binhrin; Em bibhnin ku, ev celeb nivsandin li cem me Kurda nuhe. Er belk yek derkeve, bibje; Ji ber nuha j roka Kurd heb, l ne li gor roka njene. Lewre em nikarin nav li wan bikin rok, li gor naskirina me ya ro ji rok re.

 

     *  Rewa pexan roka Kurd li bar bik tu awa dibn, asoyn li ber vekir ine.. .@

 

     *  Pexan rok bi xwe nuhe, li ser dest end bavan, wek xof, Mobesan, E.A. Bo, hatiye bingehkirin. ? ne titek veartiye ku, yek bibje; Ew encameke ji yn aristaniya alav ye, ku pit w mirov xiste bin bandora xwe, di dev e de dlkir,  ht ku li weke nuh li gor dema mirov ro, li gor bihintengiya w ya ku, t de dij, bigere , br baweriyn xwe derne.

     Arnold Tiwnb dibje ku, Milet ne di demn hesan de bi p dikevin, dij v yek, ew di demn zor tengiyan de ber bi p ve diin. Vca li gor v nirn em karin bibjin; Ku roka Kurd , d gavin fireh di demin kin de bavje.

 

     *  Nivskarn Kurd li bar bik di reweke xerab de ne, ne rojnemeger li ser heve, ne ti pencere vekir hene ziman Kurd j qedexe ye. Di v rew de, peroja xwe bi i away pk dike.. .@

 

     *  Astenga nivskarn Kurd pareke ji astengiyeke gelemper ya ku, milet me tde dij. Di roja ro de er heyna milet Kurd, btir her demeke ber tte kirin, di hermn Kurdistan seranser de. L drok titek balk dide ber avn me ku, Kurd di demn xerab de, di firkn drok de heyna xwe dertne hol.

     L mixabin, xya ye ev dema ddirj ji bindestiy, ht skolociya Kurdan bte guhartin bibe a kesek kole, eger ku tu w kes azad bik j, ew ber her tit xwe bide kutin. Tecrba Kurdn mey bakur li ber avaye. L di bar bik de, mesela me hne xerabtire; Ji bil van titn te gotine, eger ku rewa tevkera poltk li ser hev ba, w meydaneke hviyan li p me veba. Dsa j eger ku yek li tabloya roka Kurdn barn bik binire, w hin irskan bibne ev j hviyek dide me, ku em di perojan de rokeke kurd bejin bilind bibnin.

 

Helm YOSIF