Ronakbr Tevgera Kurd (1)

 

Pr RUSTEM

 

     Belvoka Partiya Demokrata Pver di end hejmarn xwe de, zincreke ji gotaran, di bin sernav Tkil di navbera Ronakbr Kurd Tevgera Konevan ya Kurd de weandin.

     Mixabin, mijara ku dihate lkolnkirin ji hem aliyn xwe ve; i ji aliy naverok an nivskar an j rpeln ku ew mijar hembzkirine hem kurd ne. L ten ziman nivsandin Ereb b. Lew re, d batir ba, ku me ev pirs kiriba: ima em ji konevaniy drin hn firehtir; ima em ji anda kurd drin.

     Ji ber, ku em derbas mijara lkoln dibin, ka em binirin irovekirina zanyar ji herdu zaravan; and konevan re iye: and- ( li hemer gotina kultre ) hem rengn alakiyn mirov civak ne encmann van alakiyan normale, ku anda mewdan ji ya giyan bte cudakirin. Di bin a yekemn de hem xr brn mewdan tn rzkirin, tev alav dezgehn w. L ya duyemn hem alak awayn zanyariya civak hembz dike: Felsefe, zanyar, sinc, maf, huner .. hwd(1). Konevan: Meydaneke alakiyye, tkiliyn xwe bi milet nn civak re heye.. stn konevaniy ewe, ku serdestiya rijma dewlet bi dest xwe ve bne.. konevan bi angoyeke teng ji gotin re, berv alakiyn dewlet ( Partiyn Konevan ) ye, li vir an wir ji meydann jna civak(2).

     Pit irovekirina and konevan, d ne titek nuh be ne j em ireyeke nuh vdixin, gava em bibjin: Par pere dikeve bin s bandora tevayiy weke me dt, ku and zaraveke tevayiye konevan pareke ji w tevayiy. Vca em dipirsin: Mijareke weke eva li ber me weke me dt, ku bi ziman Ereb tte lkolnkirin, ka me j bi w ziman vekolanda, me y heya kjan piley raja anda milet xwe bikira.

     Di d v pgotin re em bn ser mijara xwe: ima Ronabr Kurd dr Tevgera Konevaniy ye. Di nirna me de ev pirs hinek dman li ser heye; Ji ber:

     A- kjan ronakbra, roja ro li gor rewa milet me, heye ronakbr Kurd, ku ten bi damarn xwe Kurde, l mj hestn w di raja anda milet serdest de ye di nav wan de heye ew ku xwe firotiye rijma evan dewletn ku zordariy li ser milet me dimenin em di w baweriy de ne, ku evn pain, tikes hviy di wan de nabne, bi kman di roja ro de li gor heyam berjewandiya wan. Dimne celeb an ry din ji ronakbrn Kurd, ewn xwe bi milet doza w ve girdane; i yn bi ziman zikmak dinivsin an j bi ziman miletn serdest.

     B- Zarawa konevaniy iye; Nirn dtina me ji kar bar Tevgera Konevan re. Kiye ew kes konevan, ine nirn dtinn w.. . Em naxwezin tkevin gernoka pirsan em hevdu wenda bikin bi xwe j wenda bibin. Me di destpk de got, ku konevan pareke ji tevayya and, tit din, ku div ji hev bte derxistin eve; konevan yn konevan ne bes kes di hundir partiyan de kar dik ye. Li gor v nirn, ji rewenbr re; ew ku bi milet xwe ve girday may, em nasbikin, ku kar konevaniy yeke ji tevayya kar w bi v away ew ne dr rewa civaka xwe ye di pvebirina w de bi roleke berz radibe. Goblz ne ji h got: Dema ez seriy ronakbrek dibnim ez aera xwe dipelnim. ? em wilo bighn pirsa ku cih xwe digire by ku dibin dmn de bimne: ima rewenbrn Kurd dr partiyn me ne, ima nakokiyeke tj di navbera herdiwan de derket di gel em tev j dizanin, ku piraniya rewenbrn me, di demn y de, hevaln van partiyan bn eger ku em nebjin tev.

     Me got hevaln wan bn ne ji dibistan an j van partiyan ev ronakbr afrandine weke ku hin partiyn me dixwezin bibjin. Er, belk hinek alkar di v al de kiribin, l sed-sed ne wan ev ronakbr afirandin eger wilo be, ji ber hertit bi hezaran hevaln partiyan hene, ima evqas nezan pamay di hem waran de. L em ne di w babet de ne, ku em bi fereh li ser rawestin, belk di paeroj de bibe naveroka mijareke nuh.

     L em dibjin bersiv w ne di hesaniya pirs de be, eger, ku yek bibne an bixweze w weke pirseke sivik binase di mijareke weke v de di end rpelan de d ney bersivandin, l em end tbn, xalan daxnin ser tejiya lkoln.

     1- ima berpisyarn rojhilat Amn* ne, an bi mirin an j bi kutin diin me nedt, ku kes b zor dest ji kar serokatiy berday yan j yek nuh bi hilbijartin cih w girt. Di vir de gotara li ser nav Serok Ber ya di hijmara (23) ji belevoka Newroz tne ber avn me. Gelo eger ku em vegerin li kok bingeha mjiy slam binirin em nesaxiya v yek di hundir w de nebibnin?!.

     Em tev roka derxistina Ibls ji bihut dinasin, ger em xweik li v rok guhdarkin, em nesaxiya xwe yan j yek ji axn nesaxiya mejiy rojhilat nasbikin. Ew hate bidrxistin ne ji bo ku ji Adem re ne sejd. Na, w j zann naskir bi Adem da naskirin, dema ew tveda ht ji dara zann bixwe. Di w hng de ti cuday di nav bera w Xwed de nema, ji bil ku here ji dara Amn y j bixwe b mirin jiyana xwe di buhut de bidomne wilo ew j dikete pileya Xwed ti cuday di navbera herduwan de nedima.

     Eve girka pwendiya di navbera herduwan de ye; div ronakbr di dest Xwed, serokn partiyan de be bes ku ji dest wan derkeve bikeve nav yn yek din, ji du riyan pve li p wan tineye yan dive weke Adem dudil bje bij, mna Dr. Sadiq C. Azim di pirtka xwe ya li ser nav نقد الفكر الديني de dibje: Adem mna Ibls fermana Xwed bikar ne an tev, ku Xwed bixwesta ew seriy xwe bitewne d wilo bikira, l gava Xwed loma j dike, bi lvegerneke ngetv bersiv dide dibje: Xweday me, me zor sitem li xwe kir eger ku tu me berat nek li me net rihm em ji kesn ziyankar bin. An j dive mna Ibls; Leheng serphatiy, bi awayek poztv bibje Xweday xwe: Weke ku te ez imitandim ez j y wilo li erd bikim(3). ? bi v reng yan ew dest ji part berde li mala xwe rne yan j end kesan li dora xwe bicivne partiyeke nuh bide damezrandin.

     2- Evqas part ima ji bo i, miletek hijmara xwe li gor du melyonan; Kurdn Sriy, bindest ma gerek w ye, ku evqas part hebin. Eger ku em bixwezin bne xapandin bawer bikin, ku ev part epe ya din nv epe ya daw.. . L dsa j d ne li gor jimara partiyn hene be. Em di w baweriy de ne, ku di Emerka de j ev jimar tineye.

     3- Perwerdiya kes rojhilat nemaze mirov misilman. Di jiyana me de Xwed yeke em tev koleyn w ne, di d re serekn ln Kurdan dihatin; roja ro partiyn me ketine na wan, di d wan re serek mal; bav Xwedyek bike di hundir mala xwe de. Perwerdeyeke li ser v bingeh d di piskolociya me de opeke kr fireh bihle; Gotina Ezben ne ji valahiyek hat; keng kolet xwekirina kole rmetgirtin b, ev tonperwerdiy ht, ku em her yek li keysek bigerin, da ku girk aloziyn xwe yn piskoloc tre dernin ne dre em hne bi sedan n wek Sedam Husn bibnin. Gurn dev bi xwn pirin pir dibin, gava em tev mih bin. Careke din em dikarin bipirsin: Kan serok ber.

     4- Di aliyn kar barn partiyn Kurd de, awa weyn ku di xebata xwe de bi cih tnin, em dikarin i bjin. Di dawiya saln pnc de, di w heyama ku miletn Ereb hne bi serkeftina xwe adibn hino-hino mafn miletn din j dihate bincilkirin bi arkirina P.D. Kurdn bar, Partiya Demokrata Kurdn Sriy hate demizrandin. L li ser dema yekbna Sriy Misir di pit re qetandina herdu dewletan ji hev, Part ji bariy ji nvakeriya xwe ya ber vedigere kar xwe y  bi diz ev rok d bajo heya roja ro. Bi sedan byer heyama din hatin guhartin, l partiyn Sriy snd xwarine, ku ji kar, rk pkn xwe yn ber venagerin bi ser git de j belk ne kmtir rijm dezgehn w yn asay htine, ku hevalin dilkevrok li dora wan bicivin, ango li na ku part di avakirineke kestiyeke oreger de alkar be, ht dost hevaln Tevgera Kurd ji ska xwe j bitirsin.

     5- Kar partiyn me di war anda kurd ziman zikmak de; ji sala 1957 an ta roja ro end hijmar ji kovar rojnemeyn kurd end pirtk weandine. end nivskar di v dema dirj de derketin hol? Kan afrandina wan ji nivskaran re?. Eger ku em pvanek bikin em bibnin, ku ronakbrek mna mr Celadet Bedirxan herdu kovarn w Hawar Ronah bi qas kar partiyan tev derdikeve. Herdu kovaran nav end nivskaran di ezman wjeya kurd de birsandin mna: Cegerxwn, Qedr Can, Celadet; Xwediy Kovaran biray w Dr. Kamran em Osman Sebr ji br nakin me dikar hne sed navn din j bijmartana. L ji sala 1957 an de ta destpka saln nod, ima tevgera kurd navine nuh nedan eger ku roja ro em hinek liv tevgereke and di nav Kurdn Sriy de dibnin ew j bi xra hinek ronakbrn Kurd e rola kovarine serbixwe ye; kovrn partiyan s sal di dirv awayek de bn pit ku Zann Aso bi rengek nuh derketin, ji nuh ve Str Gelewj Gulstan ramiyan, ku guhdanek bidin dirv naveroka van kovaran.

     6- Tbniya pncan me dighne xaleke pwst, ku rvebirn partiyn Kurd, eger em nebjin bi tevay, l ji sed nod neh nezanin, ne kesine rewenbr xwed raman in di nav wan de hene, ku xwendin; i bi ziman Ereb dibe yan j y zikmak be nizanin, by em ji wan bixwezin, ku bi zimanek biyan mna y Ingilz j bixebitin.

     7- Tenay tevay; ker, du zarawen er bi hevdu ve girday ne, l her yek li aliyek rastiy ye. Ji bingeha pvajoya karn dezgehn civak, komele partiyan dive ti xasmay ji yek re tinebe; ango kestiya mirov di nav ker de tte vemirtin. Ev ton sinc li dij xurya kestiya y ronakbre, b gman gava me got civak, em civaka rojhilat nemaze ya Islam qesd dikin droka wan bi van retan dewlemende, ku Dest Xwed li gel komel ye Eger yek bixweze bihut be gereke tev komel bimne, Ibls bi y bi ten re ye ji didiwan dre. Salixdann bi ev ton-reng, ku li ser ziman Muhemed hatine, pirin tev me ber bi tevlbna ker tvedidin.

      Di dawiy de em dixwezin gotineke kurt bibjin nemaze ji parthezan re: Ev tbn xaln ku me xwestine li ser tejiya lkoln rxin, ne ji dilreiyeke me li ser partiyn Kurd t, weke ku hinek dixwezin bawer bikin. Eger ku em razne yan na di roja ro de ew; Partiyn me nnmeriya milet me dikin, l ev yeka d nehlibe em seriy xwe ji wan re bitewnin, li p wan kmasiyn wan destn xwe txin bin seriy xwe pita xwe ji wan re xz bikin bibjin: Ezben , eve sty me vaye kra we. L em dikarin bi hezkirin van xalan yn nuh derkevin vekolnin.

 

TBN:

      Du tbniyn pwst hene div em ji br nekin, heya ku gotara me ne kt kulek be, ew j evin:

     A- Di v gotar de me kmas ngetva Tevgera Kurd li gor dtinn xwe, berav kirin; ji ber ku pirsa me: ima ronakbr Kurd dr tevgera konevane, ht em wan bnin zimn nzk pesin xaln ronak nebin.

     B- Careke din em bjin, ku me ten ngetvn tevger ann zimn yn bi ronakbr ve girday berav nekirin.

     Ev herdu tbniyn jor d bihlin, ku di paeroj de em berdewamiya gotar li gor dtinn xwe, bajon.

 

 Cindirs-1999.