TKONA FILSTNIYAN LEYLA XALID 

 

 

Polat CAN

 

 

 

Filstn heya destpka sedsala 20an di bin dest dewleta Osmaniyan de b. Di heman dem de, xwesteka cuhiyan a mezin heb ku Filstn ji xwe re bikin dewleteke cuh. Hem hewldann wan bi Sultan Abdulhamd re vala derketin nikaribn ku Filstn bi zran bistnin. Pit orea ereban di dema er chan y yekemn de binketina dewleta osmaniyan, vca arta ngilz kete Filstn. Bi arkariya ngilzan, hem cuhiyn li welatn chan ber xwe dane Filstn hatin t de bi cih bn. Gelek caran er pvn di navbera cuh erebn Filstn de derketin. Cuhiyan xwe ba bi rxistin kiribn, ji wan re ek arkar ji her der chan dihatin roj bi roj xurtir dibn. Di encam de, ngilz xwe ji Filstn vekandin cih xwe dan cuhiyan. Di sala 1947an de, Wayzmen avabna dewleta sral ya cuhiyan lan kir.

Di v navber de gelek ern mezin di navbera ereb cuhiyan de rdan. Di  encam de her tim ereb bi bin diketin cuh xurtir dibn. Di encama zor zextiyn cuhiyan li ser ereban, bi sed hezaran erebn Filstn cih war xwe berdan li welatn derdor bn penaber. Pit gelek salan filstniyan j xwe di nava tevgera rizgariya Filstn de birxsitin kirin dest bi alakiyn feday er gerla kirin.

Gel Filstn yn li gelek welatan penaber, xwe li van welatan rxistinkirin, kampn leker perwerdey avakirin, miltann xwe ji bo er gerla alakiyn feday amade dikirin. Bi sed hezaran filstniyn li Suriy, Lubnan, Urdun, Misir, Iraq gelek welatn din, arkariya manew mad ji birayn xwe yn erebn van dewletan digirtin. Tevgern Filstn yn cuda cuda, arkar ji hin welatn mezin j digirtin. Hin dewletn ereban j, peyman bi sral re mohr dikirin xebatn filstniyan di nava snorn xwe de qedexe dikirin, ji bona v yek gelek ern bixwn di navbera rxsitinn Filstn artn dewletn ereban de derketin, mnaka v yek j er li Urdun li Lubnan ne.

Qada rxistinn filstniyan a her xurt erd Lubnan bn, bi taybet j baur Lubnan. Di v qad de, bi dehan kampn filstniyan ji bona perwerdey hatibn avakirin. Gelek ikeftn binerd n kr mezin hatibn kolandin, pit ku ervan li van deran perwerde didtin ber xwe didan erdn Filstn di nava komn gerla de er dikirin.

Gelek caran dewletn ereban bi artn xwe yn ferm ber xwe dane eniya er li hember sral bi mebesta rizgarkirina Filstn er dikirin. Di van eran de artn Misir, Suriy, Iraq gelek welatn din cih girtin. L di van hem eran de artn ereban bi bin ketin. Ji lewra d er gerla bhtir dihat pejrandin. Filstniyan ba fm kirin ku div pirsgirka xwe bi destn xwe areser bikin li benda Kral serokn ereban nemnin. Wisa j,  alakiyn gerlay fedayiyane bi awayek xurt derketin hol. 

alakiyn miltann Filstn yn feday di hem chan de bi nav bang e bala hem chan kiandin ser doza gel xwe. Di aliy din de, tevgern azadxwaz n Filstn ji hem hz geln bindest re bn mnaka berxwedan wargehn ervann Filstn bn cih perwerdeya ervann geln bindest azadxwaz n cuda cuda.

alakiyn miltann Filstn bi gelek reng wazan dihatin li darxsitin, alakiyn wan n her balk, bibandor ku bala hem chan kiandin derbeyn pir mezin li dijmin xwe xistin ew alakiyn rivandina balefiran bn. Bi saya van alakiyn, chana rojava near ma ku bi mijara gel Filstn re mijl bibe. An go pit sala 1965an bi saya alakiyn rivandina balefiran, doza gel Filstn tkona wan kete rojeva hem chan.

Di nava end salan de, fedayyn Filstn gelek alakiyn revandin yn serkeft lidarxsitin. Serkeftina van alakiyan bi saya perwerdeya kr xurt a miltanan b. Miltann ku ji bo tmn revandina balefiran dihatin hilbijartin, di perwerdeyeke pir kr xurt re derbas dibn. Fr ajotina balefiran, bikarannan ekan, xweveartin, sazkirina bobmeyan li ser hem mijarn pwst perwerde dibn.

Di sala 1968an de yekemn alak bi revandina balefireke sral a frmaya (l Al) a ji Roma di Televv. Ev balafir ji aliy fedayiyn Filstn ve hat revandin ber w dan balefirgeha Cezayr. Pit v alakiy, d alakiyn bi v reng destp kirin gelek salan dewam bn. Di nava miltann ku alakiyn revandina balefiran li dardixistin de, navek wek strkan ge bilind b. Di demeke kurt de, ev nav kete rojeva hem chan heta roja ro j, wek sembolek di nava gel Filstn hem hzn oreger de tn naskirin. Ew alakvana filstn Leyla Xalid b.

 

Leyla Xalid k ye?

oregera Filstn a bi nav bang di sala 1944an li bajar El Heyfa li Filstn jidayk bye. Pit s salan jidaykbna Leyla, dewleta sral t lankirin hem gel Filstn bi zor teror re r bi r dimnin, wek bi sed hezaran malbatn filstniyan, malbata Leyla ya ar sal j cwar xwe berdidin li bar Lubnan bajar Sur dibin penaber. Leyla xwendina xwe ya zankoy li Beyrut temam dike die dewleta Kuweyt, li wir dib dersdar (mamoste). Li wir tkiliya xwe bi hem filstniyn kober re dik arkariya Eniya Gelr ya Rizgariya Filst dike. Ev rxistin di sala 1967an de ji aliy Dr. Corc Hebe ve hatiye damezrandin. Leyla j, tevl v rxstina oreger dib di bin fermandariya Dr. Wadd Heddad de perwerdeya taybet a revandina balafiran dibne.

 

Yekemn alak

Pit perwerdeya taybet a salek, ku Leyla pir ba derbas kir fr gelek titan b, biryar hat girtin ku Leyla yekemn alakiya xwe pk bne. Di sala 1969an de, Leyla li gel hevalek xwe y din balafira frmeya Trans World a di navbera Roma Etna de difir, ji aliy Leyla Xalid ve hate kontrolkirin. Pit w Leyla ber balefir da ezmann Filstn, ji wir j ber w da balefirgeha am. Li am Leyla hem kesn di balefir de serbest berdan pit re balafir teqand. Pit v alakiy nav deng Leyla Xalid gihte hem dern chan. Doza gel Filstn tkona wan a azadiy di rojeva chan de wek agir gur b. Wisa j ev alak gite armanca xwe. Ew j ku bala raya git biknin ser doza gel Filstn.

Di w dem de hem serokn Ereban pita xwe dane gel Filstn dev ji arkariya wan berdan. d bawer hviya gel oregern Filstn bi serok dewletn ereban neman; ji lewra xwestin ku kula xwe bi destn xwe derman bikin. Bi v mebest, fedayyn taybet n revandina balafiran, ji bo revandina end balefiran di heman roj de hatin andin. Gelek armancn siyas ji van alakiyan hebn.

1- ermezarkirina serokn ereban n dev ji arkariya Filstniyan berdan.

2- Berdana oregern Filstn yn di zindanan de.

3- Tolgirtina ji welatn Rojava y ku arkariy didin sral.

4- Gihandina  deng xwe ji bo raya git ya chan.

Hjay gotin ye ku gelek oregern ji geln cuda j di nava fedayyn taybet de hebn. oregern arta Sor n Japon, oregern Efrk Elman j hebn. Li gor nexeya rze alakiyan, diviyab ku balafirn van welatan werin revandin: sral, Emerka, Swsre nglztan.

Di nava fedayyan de dsa Leyla Xalid heb, ew di taxima revandina balafira sral de b. Ber salek dema ku Leyla balafir revandib li am teqandib, wneyn w li hem chan belav bibn d her kes ew pir bi asan nas dikirin. Ji bona v astengiyji hol rabike, Leyla 6 opersyonn estetk guhertina ry xwe dane kirin, bi v away w ikl ry xwe guhertiye d bi asan nedihat nasn. Ev hem j, ji bo lidarxistina van alakiyn fedayyane.

Di roja 7 lona sala 1970, li bajar Emsterdam, Leyla Xalid li gel hevalek xwe y bi nav Abdulmuhsin Huseyn wek bk zava siwar balafera sral ya ku ji Telavv hatib w biba NewYork bn. Bi wan re du hevaln din j hebn, l ji ber ku ew efrq bn, destr ji wan re nehat dayn ku siwar balefira sral bibin, wisa j taxima Leyla du hevaln xwe winda kirin. Pit firna balafir Leyla dest bi alakiya xwe kir, l haya w tneb ku gelek polsn sral j di balefir de ne, di encam de Abdulmuhsen hat kutin Leyla j hat dl girtin, balafir j near b ku li balefirgeheke ngiltira dakev erd.

Gelo i bi herdu endamn taxima Leyla yn Efrq hat? Pit ku destr ji wan re nehat dayn ku li balefira sral siwar bibin, wan yekser planeke xwe ya n kirin balefireke Emrk cureya Jampu revandin ber w dane balefirgeha Qahra ya Misr, li wir j hem rw serbest bedan balefir teqandin.

Di heman dem de, balefireke frmaya (TWA) ku ji Elmaniya firiya, ev balefir j ji aliy fedayyn Filstn ve hate rivandin ber w tev 149 rwiyan dane balefirgeheke kevin a li Urdun . Ev alak bi serkeft encam b.

Di heman dem de, keeke din a Filstn, balefireke frmayn Swsra bi nav(DS8) li ezmann Fransa xist bin kontrola xwe ber w tev 308 kesan da balefirgeha kevin a Urdun. Ev alak j bi serkeft encam b. Fedayiyan nav balefirgeh j guhertin kirin (Balefirgeha ore).

Di nava rwiyan de i hemwelatiyn ngilz tunebn, fedayiyan dixwestin ku hin hemwelatiyn ngilz bigrin bi azadiya Leyla Xalid re biguherin; ji bo v yek, civneke awarte li darxsitin bryara rivandina balefireke ngilz girtin. Di w dem de ferman ji fedayiyek filstny li dewleta Bahreyn re ku div balefireke ngilz birevne. Balefireke ngilz (DS10) ji frmaya (BOAC) ji bajar Bombay Hindistan firiya di riya xwe de li bajar Behreyn daket. Ber ku dsa riya xwe dewam bik, 3 fedayiyn Filstn l siwarbn, pit ku balafir bi ezman ket, van fedayiyan balafir xistin bin konrola xwe ber w tev bi 52 rwiyn ngilz gelek rwiyn netewn din ber balefir dane balafirgeha ore li Urdun.

Pit gelek dan standin bazirganiyan di navbera fedayiyan dewletn rojavay, ev dewlet near man ku gelek girtiyn Filstn ji zindann xwe serbest bikin, di nava wan de Leyla j heb. Bi v away hem alak bi serketin. Gelek girtiyn Filstn serbest hatin berdan. Li hember v yek, fedayiyan j gav avtin hem rw serbest berdan. L wan her s balafirn li balafirgeha ore teqandin.

Pit lona sala 1970, fermandariya git ya Eniya Gelr ya Rizgariya Filstn biryar rawestandina alakiyn revandina balefiran da. Ji ber ku alak gihtibn armanca xwe. d doz tkona Filstn ketib rojeva rayagit ya chan. d hem chan fm kirin ku heya v pirsgirk areser nekin, w ew j bi aram nejn. d doza gel filstn ji warek herm derketib bb dozeke chan.

Tit her balk j ew e ku fedayiyn filstn pir bi arezay pispor alakiyn xwe pk anne, pir bi muqatey nzik bne ta ku i zirer ziyan negihnin mirovn bguneh n sivl. Jixwe di nava van hem alakiyan de, i ziyan negihtiye rwiyan. Ten fedayiy bi nav Abdulmuhsen Huseyn hate kutin.

Di saln dr dirj n tkona gel filstn de, gelek cure wazn er alakiyan pk anne. Ev hem j dikevin nava waz ern gerla yn modern. Helbet oregern gilstn, ji ezmn droka tkonn netewn din gelek feyde girtine li gor rast resentiya xwe sererast kirine. Li rexek din j, wan gelek ezmn zanabnn xwe yn tektkn tkona ekdar dane azadxwazn geln din. Jixwe ji bil fedayiyn filstn, gelek oregern netewn din j, di nava tkona gel filstn de cih girtine li hember siyonzma fast er kirine. eqel Karlos, Endamn Arta Sor a Japon, RA, epn tirk oregern kurd di wan deman de li rex ervann Filstn mane tkonek hevpar kirine. ehadeta 11 rhevaln me yn (PKK) di er li hember sral de mnaka her ronak a v rastiy ye.

Em dsa vegerin ser Leyla Xalid. Leyla Xalid bi saya van alakiyan b yek ji kesn her navdar n chan, b nanek ji nann tkona gel filstn netewn bindest, ew b destana gel xwe. Ji bo kutina v destan, sxur arta sral gelek hewldann Suqast kirin, l hem j vala derketin. Leyla Xalid li pey popolzm neriviya rastiya xwe ji br nekir. W her tim di nava gel xwe de, di nava jina filstn de wek miltanek tkon kiriye. Niha j, xebata xwe ya siyas tkona bo azadiya welat xwe dike.

Ev 37sal di ser alakiyn w re derbas bn, bi dehan pirtk, belge flm, gotar nivsar li ser Leyla Xalid derketine. Niha li Urdun jiyana xwe ya normal didomne. W ji her kes re nan da ku dema jin bixwazibe, dikare her tit bike serkeftinn her mezin bi dest bixe.

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org