Qado rn

Nirxandina Tirsa b diran,

bi du av du hestn cuda

lkoln

 

Tirsa b diran, tirs .. tirs .. tirs, gotina p tirs e, her wisa gotina daw j tirs e, di navbera her du gotinan de 182 rpel hene, di derya van rpelan de i bi ser min wek Qado t, i bi ser te wek Msa t i bi ser we wek Simko t, ma ji bil tirs din heye i d b ser me, tirs ko dikare bi xwe hesan merovan daqurtne, tirs ne hewcey diranaye dako merovan bic bixwe, ji ber dikare merovan sax daqurtne, ma merov tirsonek dikare i bike?!, zend be, mir be wek heve. Ji roja ko insan bye ditirse, jixwe ko tirs nebiwa d i rewa jiyan dinyay biwa?, insan ji Teba ditirsiyan, jiber ko Teba ew dikutin b ctin dixwarin, ew dikirin qetqeto, l Teba natirsin, ji ber ko hi wan tune cudah di vir deye, Teba bi diranin tirs b dirane, l herdu dikarin merovan bikin qetqeto w tune bikin, jixwe mr netirse ne mr e, merov tirsonek b projeye, nikare hem hv xwestekn xwe pkbne,.naxwe Tirs Teba ye, ew tebay ko em tim tim prg w tn p nikarin.

Di roman de Kalo Ttino j natirsin, ji ber ko aqilsivik in. Ttino r darik wek simbol di destan de tim bilind kirye, Kalo j civat axaftina di derbar serhildana Ubdulah Nehr serphatiyn kurdan tim li dar e, her du natirsin ji ber ko hi wan wek jdera danasna her tit km sivike, merov aqilsivik(dhn) teba di hin titan de mna hev in.

Tirsa b diran, romana nivskar kurd Helm Ysiv e, di dema daw de hate belav kirin, roman 182 rpel e, s kesn sereke rola lehengiy tde dilzin, ta radeyek yek ji y din bhtir, Msa y ko di gelek bean de bjere, Qado Simko. Nivskar her kesek rolek davjer ser mil w, jixwe ji ber ko ji bikan de dost hevaln hevdu ne, gelek titn hevbe di navbera wan de hene, mna jkirina terya lawiran. Nivskar Msa dike mamostey drok dako Saykis bi xwendevanan bide nasn b ka i hiner bi ser w wek kurdek de aniye i bi herm welat kurdan kiriye, nivskar w rol did dako biterqe di London re derkeve hewldana kutina Saykis bike, dema li Londin r acinciyek bi nav Saykis dike(wek simbol), li gel ko Saykis di R 95an de ji Msa re dibje ko ew here Londin, di dema ko dibe w merov Brtan bi Saykis drok nebihstibe j, jixwe nivskar gelek bi kurt li ser v byer nivsandiye, wek merov tde dighje ko nivskar rola mamostey drok dide Msa dako di Londin re derkeve w yek bike, Saykis bikuje tola 90 sal j hilne. 

Qado j dike wekar ji bo ko dema b Elmanya portrtek ji Ant re bike diyar w bike, ev wek xza qalind, l di wate naveroka xwe de Qado wek wekar, wek merovek ji ber tirs revyay, tirs li derdora xwe dike, tirsa d bav,  tirsa malbata w, tirsa Ant li ser nebedbna w hitina kurek kor li d xwe, tirsa ji xwekujtina Alna. Nivskar v yek wek byer tne ziman, l wek bandora nebedbna Qado nivskar titek nanivsne. Di roman de nabe byer wek neyeke ji du-s gotinan derbas bibe, bi taybet byern ko bi kesn sereke re dibin, nimne; ima kurek Kor ji Qado Ant re dibe, serhildana Qamilo wek neyeke ji bo ragihandin di roman de derbas dibe. Mebesta min, li vir serhildana Qamilo wek nimne ye, ilo ev byera mezin ko dibe sedema guhertina qedereke n ji Qado Msa re, bi w wey kurt di roman de derbas bibe, ji bo romanek du-s rpel hindikin, niha ko rok biwa dib. Ji bo lawk kor j ko encama tirsa jiyaneke hevbee, ew jiyana ji du kulturn cuda t diny, dibe ko tirs lis er mil xwe hilgire bi xwe re bibe ta bi peroja xwe, ma naxwe rev ji ber tirs tune.

Dema navnana roman Tirsa b diran be gerek her tit dibin siya tirs de b kirin bi tirs ve b girdan, kiras xiftanek ji tirs lbe, wek wate, wek byern bitirs, wek axaftina bi tirs, her tit di roman de gerek tirs j biniqutya, ta bi na Msa li ba Nataiyan, kirina cins bi Nataiyan re gerek bi tirs biwa,  piyan ji ber de gotine; merov tirsonek snga sp nabne. Di virde Qado berevaj Msa ye, klka ku lvn Msa li ser memik Lna ya ep tn pan, dest bi gir dike di dv re ji Lna re dibje: Ez ditirsim(134). Pit du ixareyan diknin Lna di nav tiliyn Msa de dibe mna lstokek lastk ya zarokan.

 Di vir de nivskar li gor mijara ko di roman de daye ser mil xwe, gihaye hevraziya nivsandina roman, l ima ev yek bi kes w re li vir mebesta min Msa ye ne wisa ye, bguman hem kes nabin wek hev, i di cins debe i j di jiyana rojane xurit debe, l dema ko roman di derbar tirs debe, gerek ta bi xwendevan bi xwe re bitirsne, bi taybet ew serphatiyn rojane normal ko bi merovan re dibin. Ta radeyek navnana pirtkek ji pirtkan nikare hem bar pirtk hilgire ser mil xwe.

Merov ko romana nivskar a p Sobarto xwendibe d gelek cudahiyan di navbera her du romanan de bibne, dema merov Tirsa b diran dixwne, ji merov wey ko hinekan bi qemika nivskar girtine tivinga li ber teqn kiribin ser w j bixwazin ko z bilez roman bi daw bne, ko tu wisa nek b ek tu kuty, feka di tenra tiving de sincir d di ser te de sar bibe, di Sobarto de ev yek nne, nivskar bi bhneke fireh roman dinivse xwendevan ta daw bi xwe ve gir dide destra w nade ko deyne b ko bi daw bne, xwendina w balke, byer salox tde pirin, di Sobarto de byer wek neyn ragihandin derbas nabin, di her rpel de byer titek n balk heye, berevaj v yek di Tirsa b diran de nivskar xwendevan li xwendina roman sar dike, dema ko bi weyek berfireh hin caran b sde byerina irove dirj dike wek di rpela 49an de, pita xwe dide civata Kalo Ttino di dvre dsa vedigere civat, ten ji bo ko li Simko rast b, jixwe gelek gelek caran b pilan li merovan rast, ev j cih pirs ye, tu dib qey merov li benda w ne ko l rast bn, nimne R83, mebesta min dirjkirina rpeln roman ye, nimne R133-134, dema tu b wate di roman de iroveyan dirj bik byeran b wate pir bik tu roman qels dik, di dema ko hin byern sereke di roman de hene, wek serhildana Qamilo, na Msa boy Londin, kur Qado y kor, ev byer hewcey firehkirin bn, l nivskar bi kurt wek ne wan derbas roman dike. ca li vir dema ko merov xwendina roman bi daw tne, merov wek xwendevan pirseke serek radest nivskar dike; di dema ko romana kurd hna bi ls nebye, li gel ko gelekan roman bi kurd nivsandine, hinek bi serketin hin j bi binketin, hjay gotin ye ko Helm Ysiv di Sobarto de bi serket, gelo i roka dirj ko rpeln w biser 59 rpelan bikevin, dibe roman?.

Ta bi rpela 73an naverok mijara roman wek nvik roman ne diyare, di dema ko bi teknkeke bilind xurt t nivsandin, guhertina hevok byern ne sereke bi weyek xurt bilind tne nivsandin, nimne, di R23an de; ev mik dojeh, mik bextre y ku v dawiy bi nav Msa hate naskirin ez bixwe me. Ev teknk we ta bi dawiya roman berdewam e, mebesta min bi zilam avzer e, nivskar ji destpka roman de w wek jdera tirs kesek xeyal nenas dide diyarkirin, kesek nizane ew kiye, i ye, i dixwaze, wisa pre berdewam dike ta bi rpela 178an;

Ez r bi r bi xwe re mabm

Ry w ry min b avn w avn min bn..

Ew, ez bi xwe bm.

Ez bi ser ogan de, li ber herdu lingn w, ji qam de, hatim xwar

 

Mik, zilam avzer Kul, her s j wek simbol jdera tirsne, li gel ko merov dikare pl ser mik Kuliyan bike biperiqne, l merov ji wan ditirse, her wisa merov avzer j. Her s wek simbol ko dikarin di romeneke di derbar tis de bn bikarann, nivskar ta bi radeya qateke bilind ji qatn avahiya roman dikarb wan bizanebn bikarbne. Dema Msa wek Mikek ji diya xwe re dibe, naxwe di jiyana xwe tev de d wek Mika tirsonek be, d ji her tit bitirse, her wisa merov avzer j ku Msa bixwe ye.

Di s bean de, ji rpela 75an ta bi rpela 100, li na tirs cegerdar mrantiya veart ji cerg hinavan dert li na tirs cih digre, li gel ko navnana be di rpela 75an de; Serhildana zarokn tirs, dil dihejne. Kesek bi tirs hest nabe, dema ko ew zarok zarokn tirs bin, dema ko ew zarok ji malzaroka tirs derketibin, ilo d bikaribin pt diktatorek birxnin kur w diktator serok welat arta kuliya ye. Di rpela 157an de hevokeke xurt bilind hatiye nivsandin; TIRS ji her tit btir diibe pencer. Di nvik watey de her du ba nzk hevdu ne, tirs pencer merovan ber bi mirin de dibin, her du merovan di livna tirsa ji mirin de sar, b piroje b hviya ji jiyan dikin, ca mirin ji bo merov bi pencer pirojeya dawye, di dema ko piroje di w nevber de namnin, l ji bo merov tirsonek piroje tkdiin, ji bingeha xwe de nnin. Vca zarok an j merov tirsonek d nikaribe keviran dr bavje, ji ber ko hza w ya avtin nne, ew merovek tk ikestye.

Min roman bi du av du hestn cuda xwend, bi xwendina her pirtka kurd re ez wisa me, li daw pirsek ji xwe dikim; gelo ta i radey nivskar pirtk biserket?, nizanim nivskar j v pirs ji xwe dikin an na, ez nizanim, l ko nivskar wek xwendevan rexnevanek li berhema xwe venegere bin av neke, ew nikaribe bi gotin afirandin re bij berdewam bike, jixwe her nivsa t nivsandin, ji bo xwendevanan t nivsandin, ko xwendevan j ne raz bin, b guman ew nivskar d bike .

Ne li ser her pirtka dixwnim dinivsnim, jixwe hin pirtk nehjay xwendin ne j, l hin pirtk hene dema xwendina wan bi daw tnim, ez di nava xwe de dibjim; xwez ev pirtka min biwa, xwez min bikarba bizanba wisa binivsanda, ev serkeftine ji nivskar e. Romana Tirsa b diran j yek ji wan pirtka ye ko min hv kir ko ya min biwa, li gel ko hin rexneyn min li ser hene j, jixwe nivs berhema rexne ne be ji avtin reye, nivs berhema xirecir li ser xwe neke ne nivse ne j dibe berhemek drok.

 

17/09/2006

Holenda

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org