anmeldung

Hesreta Penaberê de Qijkek û Sawî

Qasimlo Gimgim, 24.01.1999

Tîrêjê hesk û kesk ê tîja şodirî ke asmên ra rişiyênê, betonê hewşa qampî de bereqiyênê. Nа şodir jî hewşe de zê herojî teynîya cenîyê xizmetkarî bî. Zêderîyê nê cênikan, poncas-şestî serrî ra vêrde bî. Nîna, heroj heroj hewşa qampî, der û dor, serê sewkîya, balqonî fiştênê ta, kerdênê pak. Heta zerê odeyanê penaberan jî pak kerdênê. Karê xo hînî rind kerdênê ke, tew acizîye çikebîye to nêdîyênê dîna de. To vace jû roje jî, rûyê de mirozin yan jî made tirşiye min nêdiye nê cênikan de. Ê bî ke hebi ramanîbiyen û mordemperweriya xo bibî şahadê hazaran kesê penaber ê ke nê qampî ra vêrdibî ra.

Zêderîyê miletê qampî hewn ra herê vayştênê ra, domanî jî hînî. Xora milet zêderî herê kewtenê ra. Balqonan de hetanî nêmê şewe amênê roniştene, çay û firape amênê şimitênê û mucilîye biyênê germ, hetanî ke çiman kirê hewnî ra nêşikiya xover biderê. Xora naye ra biye here ravayştena şodiran…

Herçî firape wa Yewnanan biye, zêderî Bênavê mêrdê Şehrezad e şimitinê. Mêrik nêweşê firape bî. Şew û roj şûşê neskafê û koçike dest de biye û bi sahatan xeceliyênê ke firapeyê de weşe firazo û bişimo. Zaf zewqê de girs jî guretenê na virayştena firape ra. Ravêr qasê jû koçike axwe verdênê neskafe ser û kerdênê hît, bado jî hebi pêniya koçike nêm sahate ra zêderî ne neskafe hinciqitinê. Neskafe ke rind hinciqiye, pede pede axwa girîyayiye kerdenê ci û zerê şuşê neskafe de çilqitinê. Zeke meşke bihejno, çilqitinê û bado kerdênê şuşeyanê şimitene û ikramê ma pêrîna kerdênê. Xora waxto ke qampt de bî kar û gurê Bênavî teyniya no bî. Hondaye şimitênê ke to vatenê qey hebi şimitena neskafe beno serxoş. Rayşta jî hertim serxoş asenê û verê çimanê ci hînî sûr kerdênê. Bena ke teverê qampî de araqe jî şimitênê û amênê lê ma nêzanitênê, bişimitinê jî gere dizdiya bişimitênê, seba ke rêxistine şimitene qedexe kerdibî. Le mi rê hinî amênê ke Bênavî tevera mirdiya xo şimitenê, waxto ke amenê qamp jî hebi şimitena firapeye xo xecelnênê.

Her çî ez biyo çay ra nêvêrdênê ra. Defe defe min jî firapeya ke zê kefo sipî biye şimitênê lê hertim çay seba min firape ra ravêrerî bî.

Kambax bo qamp. Zîndan ra bêter bî. Mordem te de merdene ra xirab bîyênê. Hetê ra tesîrê welatî ra durî bîyene, hetê ra jî gurîyene ra, xebat ra durî mendene. Mordem hebi xebatê xo beno mordem û teyniya welatê xo de, wela xo sera, hardê xo sera şikîno hetanî peniye rehet bo. Cayanê xerîba de herme û doşê mordemî şikîyayîyê. Zê gula ke koke ra êna raqilaynayene çilmisîno mordem welatê xo ra dûrî. Hinî bêçare maneno ke êndî xora aciz beno û roj bi roj kuno raya xora durîkewtene û beno kesê de bîn. Ravûriyena kesî û xerib biyene jî pêvajoyê de niyanên ra dime destkenaci.

Şodirane ke to qaytê rûyê miletê qampî kerdenê, cira bêhalîye, bêkêfiye, xora nêvînitene amênê wendene. Hela domanî, to vatenê roj bi roj helînê. To vatenê rûyê nê domanan de gonye nêmenda. Çimanê qijkeka de huznê xeribîye bî. Roj bi roj domantîya xo vîndî kerdênê. Min nêdî ke tew jû bi tirqîniyê de zer û can bihwiyo. Hwîyayîşo saf û zelal ê domantiye nêmendibî nê domanan sera. Pênaberîyebîye sedemê nê halî. Qamp de, wertê çar diwaranê betona de, kaykerdene jî xo vîra kerdi bî. Mordem hînî mûtesîr bîyênê ke nê halê domana rê, berbîşê xo zor guretênê. Xora yê zafîna yan pîyê xo, yan jî maya xo çinêbîye. Pêro tebla malbatanê xo dismenî ra remay bî amay bî îta.

Botan jî nê domanara jew bî. Lacê fermandarê hetê Dersîmî, Kemal Zap î bî. O, birayê xo wo pîl û maya xo jî zûlmê dismenî ra remay bî amaybî nê qampî...

******* ******** *********

Endî ez ver va welatî kewtênê raye. Şêniyanê qampî ra tek û tek xatirê xo wayşt. Domanî jî pêro bi dîsiplin seba oxirkerdena mi kewtibî îştîma. Mi jî zê eskera tek tek destê kulîna qûretî û suratê şîrînî paçî kerdî. Penîye de jî derbazê pêşverê dînan bîyo ke hebi vatena çend çewkiyan xatirê xo biwazî. Derbaz bîyo lê sekerd, nêkerd qesî gula mi ra nêvecîyay cor. Çîyê ke zerya min ra xelesiyênê ra, mi wayştênê ez biyarî zon û vacerî, qirika mi de bî zê bişkojîye û mendî, tevezî canê min guret û çimê mi bî pirê îstira. Endî mi nêşîkîya ke ez domana ra çend çewkîya vacerî. Xora o cesaretê min jî çînebî ke ez dînan rê çend qesa bikerî. Domana ke no halê mi vînit, cayê xora leqay û verba mi erzîyay we, hema dolmê mi guret, ez eyşto hard û vecîyay mi ser. Amênê ke mi awlîya paçanê xo de biqeneqnê. Hînî bîbî ke nafa jî mi xo zor binê dînan ra xelesna ra.

Çi mixabin ke ez dînî bîyînê rayşt. Jîyan e jû pela dare arde dê mi, va; “Na pele min û Berçeme vera torê bo” Min jî pela Jiyane gurete kerde zerê cizdanê xo û şêveknê. Xora Jîyan û Berçem e jûbînî ra zaf heskerdênê. Jîyane 6 serrîye bîye. Teba malbata xo Amed ra amay bî. Pîyo xo hepis de bî. Berçem e jî 6 serrîye bîye. A jî Amed ra bîye. may û pîyê Berçem e hetê qontrayan ra amay bî qetilkerdene, ser de ê çar domanê pizêzî jî rehet niyamê raverdayene hetê dişmenî ra. Coka a wo wayê de xo û di birayê xo remaybî amaybî Yewnanistan.

Hetê ra bi kêfxeşiya şiyena welatî, lê hetê ra jî bi mutesîrbîyana ciravisiyana milet û domanê qampî ke ez zaf musaybî ci, endî qamp ra veciyênê. Cênî û camêrda, kulîna ez hetanî verê çiverê hewşe derbaz kerdo. A sire de Berîtana qijkeke verê çiverê hewşe de erziye re vilê min û lewê de girs na surata mi ra. Virana maya xo de bîye. Hînî rehet rehet lew nênênê kesî ra Beritan e. 4 serrî bîye. Pîyê daye jî gerîlla de bî. Sevetanêke pîyê xo ra dûrî bîye, tew jû camêrdî ra hes nêkerdênê. Lê mirê tayê de bîn nerme bîye. Musayena min a Berîtane jî zaf balkêşe bîye; rojê berbênê, ez şiyo min pêgurete ke meberbo, bi aciziye de girse porê min guret ke boncero lê min dî ke xaftla qîrê venga maya xo da vat; “Dayê poro nerm” Nermiya porê min endî bîbî girêdana min û Berîtane. Çiqas ke min wayştênê ez cira hesbikerî, venga ci dênê û sarê xo nênê ro ke destê xo porê min ra do, bado jî guretênê virana xo û ci ra heskerdênê. Zaf şirîne biye Berîtane. Lewê dayê peniyênê jî zerê min tayena parçe kerdibî...

********* ********* *********

Hêdî hêdî qamp ra durî kewtênê. Lê Botan tew mi ra nêvisîyênê. Maya xo Hevala Delal e jî. Kifş bî ke vatenê xo bî. Wayştênê ke mi ra tayê çîyan vacerê. Destê mi guret bî Botan î. Germîya sawîtîye, şîrintîya qijkekîye û axxx, xedarîya pênaberîye amênê heşkerdene ê destanê hurdîya de. Çimî axwin bî. Zonê xo nêcêrênê ke vatenanê xo û kûl û keseranê maya xo Delalê bîyaro zon. Fikr û heşnê Delale, vatenê serê zonê varekê sawî bî to vatênê. Penîye de zonê qijkekî ra ginay wara çend çewkî;

- Heval, to şona welat, sebeno ma jî xo de bere. Ma ke nêbena, silamanê ma bere. Hevala kulîna rê û pîyê mi Kemal Zap î rê. Eke to o vînit ci ra halê ma vace.

Kifşbî ke Botanî wayştênê ke ez tew medî we. Se vînitibî hînî jû bi jû vacerî her çî.

“Her çî vace û marê xebere biruşne heval!” vat Botanî.

Çiqas ke qesêkerdênê, Çimanê Delale ra jî hondaye îstirî amenê war. Tew çîye nêva hevala Delale. Lakin îstirê çimanê daye zê qesanê tewrî zereveşayiyan ginênê serê zerya min ra. Jû jî Botanî ardi bî zon vatenê zerê daye jî. Halê Delale û Botanî ez neçar verdaybî a sahate. Endî destê min de nêbî ke ez jî bişkîyî îstiranê çimanê xo pêbicêrî. Hetê ra zere tengîya na hesirîya miletê ma, hetê ra ji kêfweşîya şîyena welatî bîye, sedemê nê îstiran...

Wesaîte bîyênê rayşt, porsipîyê ma Hevalê Saît î viranê pilosnê mi ra. Dimi ra Vareko Sawî Botan erzîya vilê mi. Goşê mi de dizdîya “silam vace” va... Bado jî Hevala Delale, Hevala Şêrê Kowa Kemal Zap î, hebi germiya maytiye virane pilosnê mi ra û teynîya va,

-Wa O ma merex mekero, qisawetê ma jî O wo!...

********* ********** **********

Hesretê çend sera bîbî tam. Rewîtîyê de derge ra dime ez, endî hardê welatê xo serabîyo. Bextewariyê de henênê mi sera biye ke to vatenê qey min çimê xo newe dinya rê kerdibî ya.

Karê min û verên o bî ke, ez Kemal Zap î bivînî; yan jî cira xeberê bicerî û Delal û Botanî rê birûşnî. Hetê Dersîm û Amedî ra heroj komê xo peyde oncayene amênê. Kam ke amênê min ci ra persê Kemal Zap î kerdênê. Hertim mi ra vetênê ke “ma dime ra wo yêno” Lê a roja sîya wo tariye de xebera xirabe bibî vila.

Xebere de çimî mi sera bî tarî, nêzanitênê ke ez sebikerî, to vatenê qey ez hewnê şewan de ro, qilatiyê Botanî çimanê min vera wo û vano, “heval to qey piyê min ra xevera weşî û wariye nêrûşnê!”

Nêzanit ke sebikerî û fikr û heşnanê xo kamî rê vacerî. Soz day bî Botanî, gere pî ra xebere biguretênê û cirê biruşnênê, lê mixabin o endî wertê karwanê pakrewan û giyanpakan de bî…

Sebikerî Vareko Sawî Botan bira!

Mi silamê to nêresna ca.

Zaf mutesîro naye sera.

Nêzaneno ke çi wele bikerî xora.

Mi nat û bot de perskerd.

Roj bi roj dozê Kemal Zap’i berd.

Nêdî mirê hînî bî derd.

Zaf kewto teşuşe zerê mi bî serd.

Wayştênê bivînî tey qesêbikerî.

Halê to hînî kûlî ci rê vacerî.

Silamê to biresnî ca rehet yacêrî.

Zerê dê jî tayê şadkerî.

Mi çi zanit ke dînî tew waxtê nêno.

Perskerd hevala ra qey nîya herê maneno.

Vanê merex meke, ma dime ra yêno.

Nêzdî de reseno îta barê dê jî girano.

A roja sîyaye xebere bîye vila.

Vanê şehîd bîyo şêrê çola.

İstîra çimê mi guretî zerê mi nala.

Bîyo pirê heşn û rikm û tola.

Merex meke Botan bira.

Tew waxtê nêqedîna govenda şêra.

Wayştena dîna baro girana pîşta ma sera.

Nêmirenê pakrewanî benê royştîye danê raya ma ra...

çapkirin