Îmo Kir, Hûmbaba û Rambo Ahmed!

“Dare mebirnê, wele qilêr mekerê” (Manî)

Qasimlo Gimgim, 22.02.2000, Xinêre

Kolîyê ma xelesiyaybî, coka heroj şiyênê daristan ra kolî ardênê. Xora na demê de derg bî ke şodirane werdena ara ra dime, gurê ma wo tewrî girs ardena koliyan bîye...

Ewro jî min û Hevalê Heyder î werdene ra dime, da raye ma şîmî. Ca wo ke ma kolîya animî taye manganê ma ra dûrî bî. Ma ra ver der û dorê ma, her ca daristanê de six û girs bîyo. Lê no biro nazik, darê qalindî martagê dergî pêro amê birnayene... Cayê kê nezdîyê mangan ê ma yê, kûlî bîyê rût û repal. Teynîya çend pejikî û kokê daran ê ke hebi torzên bi xedarî amê birnayene dîyar kenê…

Key ke no halê daristanî êno çimanê min ver, ez zaf qarîno, êno ke xêx bî... Mordem se qemîşê nê bir û daristanê rindekî beno. Kifşo ke niya şoro, nezdî de nê cayan tew jû dare jî nêmanena... Coka jî xo bi xo vano; “xwezika jû Humbabayê nê daristanê îtay jî bibîyêne û daristan ma ra bişeveknê…”

Hevalê Heyder virniya min ra şîyênê. Torzên hermê dê sera bî. Ma hêdî hêdî verba geliya corî onciyênê. Çend rojî ravêr, ma gelî de jû dare birnay bî eyştibî hard, heroj şiyênê a dare ra jû lete guretênê ardênê…

Şiyene de çiyo ke min rê biyênê aciziye şewqa tîja ser serê ma bîye. Tîrêjê dayê ke ginênê vara sipîye ra şewq dênê û ginênê rûyê min ra. Hînî bî ke şewqê tîrêjan ra, min nêşikiyênê ke çimanê xo yakerî. Nê waxtan de timî demê domantiya min amênê min vîrî; jû jî Weli yê ma wo delalî…

Mekteva ma dewe de bîye. Çê ma jî mezra de, dewe ra dûrî bî. Zimistanî ma teyniya şikiyênê mekteve de domananê dewe bivînîmî. Lajê Apûsênî Welî yo ke ma mekteve de jûbînî diyênê jî her zimistanî qarix biyênê. Por, pijang û bûriyê Welî kejî bî. Piyayê kejî tîja zimistanî de nêşikînê xover biderê û zaf rew qarix benê.

Vare de her ca sipîyo. Çimê mordemî, teyniya sipîtiya vare wa ke hardê siyay sera zê mirtêl rafiştiya vînenê. Vara sipîye tîrêjanê ke tîje cirê rûşnena qebûlnêkena û nêoncena zerê xo. Coka tîrêjî şewq danê û pênîser asmênê kewî ser de cêrenê ya. Şewqdana xo de jî her çîyê ke ginenê ci ra, cênê binê tesîrê xo. Tewrî zêde çimê mordemî nê şewqî ra zerar vînenê. Ekserî jî çimê kej û boran. Her ke yêno vîra min, rojanê tîje yê zimistanî de çimanê Welî sûr kerdênê û cira îstîrî qet kêmî nêbîyênê…

Vatênê axwa qerpûze qarixî rê rinda lê ez bi xo qet nêbîyo şahad ke axwa qerpûze kerda çimanê qarixinan ra. Hetanê ma de kesî amnanî qasê ku bişkiyênê axwa ci komkerê qerpûzê nêwerdênê ke!!!...

************

Nêzaneno ke qeyî? Çixaske ez nê verojî ra vecîno cor, Îmo Kir êno mi virî... Îmo Kir dewa çê Kalikê min Bada ra bî. Qorê xo seqetî bî, lengênê... Goşanê ci ra jû çînebî, koke ra guretibî, zê ke to parzûn bitemnê quşxanî ser goştê goşî têmiyay bî koka goşî ra. Coka kerr bî. Ci ra Îmo Kir vaciyênê lê min vatênê “Xalê İmam”

İmo Kir, çend serî çê ma de mend. Çi gure bivatênê dest ra amênê. Zê cênika pûçî, lepikî, dantêl, foronîye her çî virayştênê. Karê zerê çeyî yê cenîya, to çi bivatênê dest ra amênê. Çê ma de him karê çeyî de maya mirê alîkarîye kerdênê, him jî karê teverî de mal û mûlî de xecelîyênê.

Zê kûlî kesanê çêyî İmamî jî zê qijek û nazikê çêyî mi ra zaf heskerdenê. Xeylî emir wertê ma de bî lê mûciliya wertê ma xeylî weşe bîye. Şewê de zimistaniya derge de ez vêreser meredîbî ra ke lemboyê gazî ver de kitabê xo biwanî û peywera ke malimî day bî ma virazî. Kotî ra ame min vîrî ez jî nêzaneno lê bê ke ez bifikirî min ci ra perskerd;

-Xalo İmam, nê qoranê to rê se bî, to qey lengena?

Îmamî tew vengê xo nêkerd û qet çîye nêvat. Cayê xo de bêveng mendibî. Maya min a ke roştiya lemboy ver de, pûço rêsin viraştênê, hebi çimanê xo cêrê re min ser. Min manê nê çiman tam famnêkerd lê kifş bî ke waştênê ez rojanê nêweşan miyarî İmamî vîrî. İmamî sera zaf şevekiyênê û nêwaştênê ke piya wo ke zê birayê xo cira heskena mûtesîr bo.

Persa min ra dime İmam lêwê ma de nêvinet, vayşt ra şî bonê peyî cayê rekewtena xo û kewt wertê cila xo. Şiyena dê ra dime, maya min pûçê destê xo na ro û mi rê dest bi vatena çîroka İmamî kerd.

Rojê de zimistanî, Îmam tawigê xo cêno şono kolîya. Corê dewe de kur(gir) esto. Şono kurî sera çend daranê xo birneno û nano tawigî ra ke kaş kero bero çê. Daran tawigî sera rind girê dano û tawîgî xo dimera kaş keno şono... Xijbiyena tawigî ya verojê Bada de, tawig xiz cêno û egle nêbeno. İmam çiqas cat bikero jî nêşikîno tawigî bido vinetene. Tawig dano pira îmamî dano wara û serê qorênê ci ra derbaz beno û hetanî cêr jû şono. Hurdima qorê İmamî a waxt binê linganê tawigî de şîkînê û bado her çiqas viraziyê jî tam weş nêbenê û seqet maneno... Naye ra dime nêzaneno jû hewn vîneno çi, herkes vano; “ê darî darê zîyare bîye, wayîrê ê daran da Îmamî ra, coka binê tawigî de mend...” Xora a roje ra dime herkes mîyazanê xo pojeno û şono ser serê cayê daran ê ke İmamî birnê, namê ci jî amo pironeyene; “Şehîdê Kurî”

Çiqas ke na şanika İmê Kirî êna mi vîrî, ez terseno û serba na dara ke ma birna jî xofê de nîyanên kuno zerê mi... Her torzên pirodayene de Îmo Kir êno mi vîrî... Û jû jî xezebê daran...

Yan jî xezebê mordeman o ke dara sera wo...

Sênê verba qerargahe ke hondaye rût mîyamêmênê kerdene, çixê a roje nêyamênê û Nesîmî jî destê ma ra nêguretênê nêberdênê. Çimê min de xezebê a roje, xezebê çixî nê bî... Hondaye dar ke mîyamênê birnayene çix jî nêyamênê... Xezeb, xezebê însanan bî...

**********

Zê herojî reyştîmî dare. Çend torzênê verênê Heyderî day dare ra. Bado jî min torzên guret destê xo. Waxto ke min torzên dênê dare ra, ez biyênê çewt vaştênê ra; siya min jî min de biyênê çewt û vaştênê ra. Tîje pêy ra hebi çewtiyê de ke sîyê de derge virazo ma ser de amênê. Wertê daran ra gûvişîyênê û rêştênê ma. Na aseyena tîje her waxt mi de tesîrê de zaf mîstik verdênê û hema Homaya Mîtra amênê mi vîrî...

Nafa jî Humbaba amaybî xeyalê mi ser. Xo bi xo de vatênê; xwezika wayîrê de nê daristanî, Humbabayê de nê birî jî bîbîyênê. Tam a sire de, girî sera vengê ame. Ez xaftla cayê xo ra ciniqîyo we. Niyadayene de qilatîyê dî; tîja ke pey ra dênê nê qilatî ra, siya dê wa derge hetanî geliya ke ma te de bîmî ardênê. To vatênê qey Humbabayê nê birîyo. Hetê ra xof û ters, hetê ra jî kêfweşîye min sera vila bibî, gelo Humbabayê nê daristanî jî bî? Min dî ke verba ma yêno…

Tayêna nêzdî bî, qilatîyê xo rind asa ra dime kifş bî ke Hevalê Rambo Ahmed o. Rambo Ahmet Başûrê girsî ra dewê de Dihokî ra bî. Pîyayê Koyan o haşmetin bî. Bejnê de derg a qalinde sera bîye, herdîşa six a rû sera û zimêlê qeytan ê pirnikan vera, heybeta bejna Ramboy zêderî kerdênê. Ez hînî fikirîyênê ke kesanê ke romanê Gilgameşî wendênê, Humbaba zê Rambo Ahmedî xeyal kerdênê. Mi xo xo de vatênê ke nika ma ra vaco; “Şima qey nê daran birnenê?...” Mixabin nê, hema bî re torzenî ra, çend torzêna de jû dare jî ê ma rê eyşte hard...

Ca de xeyalê min şîkîyaybî... Humbabay Humbabatîya xorê ixanet kerdibî...

Birnayena her dare xemlê sirûşte xerepnênê û koyê ma rût û repal verdênê.

Sirûşte ke xirab biye, koy ke rût û repal mendî ma serba çinay estimî…

çapkirin