Qasimlo Gimgim
VÎNDÎ
Vergê harî,
Nayê rêna amay,
Nêzdiyê çêyî bî,
Da çiver ra,
Venga ci da,
Vet tever,
Þanit xo ver
Guret
Berd......
Sixletiya zerê wesayîte ra bîna
mordemî miçiqiyênê. Dewicî bi lerze niþtibî wesaîte ra ke biresê
kar û gûreyê xo yê dewe. Wesayîtê de bîne çînêbiye, sixletiyê de
henêne biye ke pêro têsera niþtibî ro. Tîja perojî jî tam corde dênê
wesaîte ra û seki zerê wesaîte potênê. Hetê ra sixletiye, hetê ra jî germê perojî vera rewî zere de baciyênê.
Endi mecalê domananê qijkeka, kal û pîra nêmendibî.
Reyna jî nêtê þoforî çînêbî
ke rayekuyo. Çimê xo tedebî ke hêna çend rewiyanê bîna bicêro. Hêna
jî nat û botte niyadênê û qîrênê; “rewî, rewîîî, hema þono,
kes memano, kes memano!......”
Hêyder,
hetê pêyî de roniþtibî. Tûtin o ke piyanê koy rê gûret bî, çokanê
xo sera naybî ro. Çarê xo naybî hûrdima hermanê xo yê ke qoltixê
virniya xo sera bî. Þodirênawo ke zaf sebirteng bî. Sedemê na
sebirtengiye çi bî, yê bi xo jî rind nêzanitênê...
Xêlî waxt bî ke Heyder rehet nêverdiyênê ra. Him dewe de
çimanê neyaran nêverdênê gaman berzo, him jî ewro hetanî perojî di
piyayê xeribî kewtibî pêy þoba ci. Þik berdênê lê rind nêzanitênê
ke nê piyay kamê? Þîbî kotî ê di piyay jî zê dimoçik dime ra nêvisiyay bî. Naye sera jî nêþikiyabî ke tayê çiyê
ke piyanê koy ci ra waþtbî, biyaro ca.
Hêyder
piyayê de zaf ramanî bî. Çend serrî bî ke alikariya piyanê koy de xo
pey de nêdênê. Hetanî a waxt karê xo zaf kîp û dizdiya kerd bî, coka
jî zaf rehet bî. Hebi karê dewiciye zav û zêçê xo kerdênê weyî,
vera jî alikariya piyanê koy kerdênê. Lê endî nêþîkiyênê rehet
cayê xo ra jî bileqiyo. Sedemê na jûye jî neyar Mistê Momî bî, jû
þewe dîbî ke, gerillay amay kewtî çê Hêyderî, roja bîne hema þîbî
Çawiþê qereqolî de gerê ci kerdbî. Qereqolî eyþtibî çê Heyderî
ser, tef û talê çeyî pêro ser û bin kerdibî. Hêyder verê çimanê
domanan û cêniya dê de kerdibî rût, daybî piro, daybî piro kerdibî nêm
merde û tekitibî ci þîbî...
A roje ra
nat Heyderî nêþikiyênê ke game berzo. Endî her çî ra bîbî serd.
Domanê xo, ceniya xo kûlî ci rê xerîb amênê. Anorê xo amay bî þikiyayene.
Werdene ra jî bîbî. Dolim dolime amênê ke biteqo. Her roja derbaz biye
de, rikimê xo yê hemverê diþmenî zêderî biyênê. Mezgê ci ra amaybî
kinitene ke gere Mistê Momî ra jî qesas biyamênê guretene...
Defe defe ke
zav û zêçê xo ardênê çimanê xo ver teþûþe kerdênê lê nê teþûþî
jî endî nêþikiyênê Heyderî bidero vinetene. Qerarê xo de zelal bî.
Heyderî wertê nê heþn
û fikran de ajne kerdênê ke hayrê germê zerê wesaîte wo ke nêno
ontene û gelecê rewiyan û þoforî bî...
*************
Þofor
cayê xo de roniþtibî. Rêna jî hêna wesaîte nêramitênê. Rewiyanê
hetê pey ra jû, hebi vengê dê berz qîra û vat;
-La lawo to heqîra jî nêtersena. To
ma zerê na wesaîte de helak kerdîmî. Qe halê nê dergûþa jî nêvînena. Wazena ke ma bibacinê. De dinî raye kuye
sevetanê heqî ra...
Kalê de
herdîþ sipî lewê þoforî de roniþtî bî, cêra ra ci;
-Ma, ca
mendo to rewiyan sera vindena. Wele berzê niginena hard ra, hondaye jî çimnebar
mebe.
Þofor
verpersê xo de herê nêkewt, bê ke qaytê rûyê kalekî bo vengê xo yo
qeþmer vet;
-Çimnebariye
niya apê mi, apê mi! Ez vano wa feqêr fiqare ca de memano. Piya wo ke
anika bimano, peniye de sekeno, hebi çinay þikîno þoro dewe? Xizmete kenîmî,
xizmete!...
Þoforî qesê
xo yê ke her waxt vatênê hêna nêqedênay bî ke cênikê de
por sipi ya ke tornê xo ardbî neweþxane, vengê xo vet;
-Bira bira!
No dergûþê ma helak bî, xora nêweþo no pizêz o belengaz, na germê
perojî vera taye de bîn helak bî...
Cênika ke
lewê por sipiye de roniþtibiye jî dewam kerd;
-Mistefa, ez
gere biresî malê þandî. Eke mebo mal û dewarê min kûlî gona ra þono.
Vîstiriye mi nêcêna zere ha!...
Þofor piyayê
de zaf riyakar bî, zaf jî leqçî bî. Tew waxtê binê qesa de nêmendênê.
her vatena xo de wayirê qesan binê barî de verdênê;
-Maya mi,
maya mi ez zaneno ke derdê to mal û dewar niyo. Merex meke, piyayê to kes
to dest ra nêcêno…
Na qesa sera
tirqîne kewte zerê wesaîte û hwiyayiþî herkes guret.
Wesaîte endî
hêdî hêdî kewtênê raye. Þoforî hetê ra qaytê verê xo kerdênê,
hetê ra jî çimê xo nat û botte çarnênê ke hela rewiyê de bîn esto,
çîno. Pêniye de cayê xo kerd rind, piþta xo dê qoltikî, destê xo yê
roninî kerdî kincanê xora û bado jî hebê nê hûrdima destanê xo yê
ronina porê xo yo penîser siwax kerd. Boya ronê wesaîte ra lewe de niyamênê
ronîþtene. Tam zê qilaçiya bî. Lê rêna jî dewica cira xûye nêkerdênê.
Roja tenge de, nêweþiye de hazir û nazir bî...
Wesaîte hêdî
hêdî zerê sûke ra vêciyênê. Sûke de qijkek û þîrîne biye. Naver
û boverê kolanê sûke de dûkanê jûqat û diqatî rêzbiyênê. Lê zêderiyê
nê dûkanan jû qat bî. Verê çiverê her dûkanî de kom kom piyay ronþtî
bî û wertê xo de mûciliye kerdênê... Hetê ra jî çimters, çimters
qaytê eskeranê ke derbazbiyênê kerdênê. Eskerî, operasyon ra newe cêray
bî ya û rêz bi rêz têdime ra verba qiþle onciyênê. Onciyena xo de jî
hebi çimanê lûk û rûyê de mûr qaytê þarê nat û botê xo kerdênê.
Her quncikê sûke de jî, zerîpoþî(panzer) vineti bî. Zerîpoþan sera
tîmê taybetê zê cinaxwira vineti bî. Hînî qaytê mordemî kerdênê
ke to vatênê nika ênê ke zê kûtikanê harâ mordemî parçe bikerê. Xora nîna gonya þarê sûke biwerdênê jî nêvatênê
ox...
Heyderî pacêrê
wesaîte ra qaytê na asiyena welatê xo kerdênê. Her ke no halê sûke,
halê diþmeni û ê þarê xo diyênê taye de bîn
qariyênê, taye de bîn biyînê pirê hêrs û rikimî.
Û heþnê întîqamê xo taye de bîn biyênê zêde...
Wesaîte
raya weline ra verba dewanê corî hêdê hêdî onciyênê û pê xo de jî toz û
dûmax fiþtênê têwerte. Nat û botê raye de mergê çînitiyê ke çeqer kerdênê bî. Þûyanê ke bira malê xo vera
bî hebi çiraynayene pesê xo verba beriya þandî berdênê. Tayê na bot
de nêzdiyê dewe jî domananê qijkekan goge kaykerdênê.
Na rindekiya
welatî ya ke asênê bala Heyderî ont. Hetê rayþtî de
koyê ke têdimera bî, jûbînîra
nêvisiyênê û hînî hetanî ke çimê mordemî vînitênê biyênê
derg. Biyenanê peniyenan ra dime Heyderî jî endî hebi çimê de bîn
seyrê koyan de bî…
Nat û botê
wesayîte pirê eskera bî. Seba sayîsiye raye birnay bî. Çend heba
virniya wesayîte guretibî. Ê bînî jî kozika de vinetibî û tifangê
xo çarnay bî rewiyan ser. fermandar dot ra, destî pêy de hêdî hêdî
verba rewiyan amênê. Rewî jû bi jû bî piya. Fermandarî niya
da ke benê piya, nêbenê piya nêqedînê. Hekmet mend bî, cêra re þoforî
û vat;
-To no
handaye piya se kerd zerê na
wesayita qijkeke?
Hebi vengê
de nerm;
-Se bikîmî
fermandarê mi, perê none wo, va
þoforî.
-Heqbikero
ke keso xerîb wesaîte de çînebo,
va fermandarî.
-Nê
fermandarê mi, tew keso xerîb çîno!
Na sire de
eskera ra jû ame lewê fermandarî û ci ra vat;
-Fermandarê
mi, Heyder o ke ma ci ra cerênîmî jî wertê nê rêwiyan de ro. Xercê
na çiye jî, di cênîka bê mûsadê ma çîmî ardo. Kalekê
jî qarna ke ma da ci ra zêderî þekir û ardî ardê...
Fermandar çend
gamî verba rewiyan þî. Rewiyê ke komkerdibî cayê xo de vinetibî.
Fermandarî jû bi jû çimê xo pêrîna sera çarnay, bado jî verba jû
xortê de herdiþînî þî;
-Na herdîþa
xo biberne, to reyna niya mevînî!
Xortî
qe vengê xo nêkerd. Fermandarî verê xo da hurdima cênikan. Tenê
fikiriya, se bikerdênê ke çimê nê þarî bitersnênê, tenê hînî cayê
xo de zîq mend û xaftla qîra;
-Þima nêzanenê
ke gere kes bê xebera ma, çî-mî mebo çê xo, nêbo þima nê çîmî
terorîstarê berê!
Ceniya ra jûye
hebi tirkiyê xo yê xirabinî verpersê fermandarî da;
-Ma mecbûr
niyême ke þima ra mûsade bicemî. Kotiyê dinya de na jûye esta ke
mordem welatê xo de hebe musade çîmî bero çê xo...
Fermandar nê
verpersî sera ame ke biteqo. Nezdiyê cenike bî, zê cinaxwiranê hovan,
seke jû girmike dê pirnikanê cenîke
ra gonye zê awe fýjiqiye hard. Dolimê de ser û payê cênike pêro bî
gonye. Fîstanê rengînî sera rengê gonye wo sûr jî bî zêde. Lê
reyna jî cênike ci rê sare nêna ro û qe xemê xo nêbî ke pirnikanê
ci ra gonye êna. Hêrs û rikimdariya çimanê xo eyþte fermandarî ser.
Fermandar endî nêþikiya ke cênike ra çiye de bîn vacero. Tawrê xo nêmendbî
ke qaytê çimanê cênike bo jî…
Tayê
bota þî, serê xo tam nêçarna ya û qîra;
-Naye ra
dime kam ke vatenanê ma miyaro ca, ma zanenimî sekenimî?
Peniye de jî
cera ra eskera û fermano siya
da;
-Heyderî
bicerê ma þîmî!...
Di eskerî, zê verganê hara bî hermanê Heyderî ra. Çimî Heyderî sera bî tarî, ters amay bî ke weþ mexelesiyo ra. Wertê eskera de cêra re ya û çimanê xortê herdiþînî de niya da…
Hebi
na qaytkerdena Heyderî, dolimê de çimê xortê herdiþînî bî pir, zor
xo guret ke heriþê eskeran mekero. Lê Hêyderî biryardariya çimanê
xortî dîbî û zêke bê qisawet bo rûyê xo çarna ra verê xo dewam
kerd…
A keliye de fermandar qîra;
-Çi vindenê,
de çapik!...
Jûkekî
hebi qundaxê tifangê destê xo da serê Heyderî ra. Gonya sûre zê awe
fijiqiye hard. Heyder hema xora vêrd û ververkî gina hard ra, eskerê ke
Heyder pê guretbî, bî çepilanê ci ra, hard ra kaþ kerd, guret û
berd...
Defêna
Heyderî ra jî, zê vîndiyanê bînan tew jû xebere niyamê guretene…
08.02.2000
Xinêre
copyright © 2002-2004 info@pen-kurd.org