Lawikê fille

Receb Dildar 

 

Qefle li jêra Gundê Çilkanîyê sekinî. Li cîyê sekinîn aveke tenik a zelal diherikî. Pêşîyê suwarî çûn ser avê, têr û tije av vexwarin, ser û çavên xwe şuştin, dawîyê hespên xwe avdan. Piştî ku hespên xwe girêdan, ji bo herin ser avê desdûr dan qefleyê û çûn li sîya dareke gûzê rûniştin.

Qefle ji hal de ketibû, ji birçîna bi zorê dimeşîyan, dest û rûyên wan li ber tava havînê qemirî bûn, solên di lingên wan de peritî bûn; xwîn ji lingên hinekan bi ser axa germ de diherikî. Bi zorê xwe gîhandin avê, pirranî wek dewaran quruçî ser avê bûn, kezeba xwe hênik kirin. Dayikan bi kulman av didan zarokên xwe, yên li ser xwe, av diavêtin ser çavên kal û pîrên xwe, ji bo xwe hênik bikin, destmalên ji tava havînê reng dabûn şil dikirin û didan destên nexweşên xwe.

Hefteyek e ew bi rê de bûn, ji jor de dihatin, zozanî bûn, ji germê hez nedikirin û ketibûn bin bandora germa berrîyê. Ziyareta Sultan Şêxmûs a Mêrdînê derbas kiribûn û li ser avên Çilkaniyê bîhn vedidan. Eger sax bimana wê li Dêrika Çiyayê Mazî ew tevlî qefleyê mezin bikirana. Jê pê ve berrî bû, germ û germistan bû, ji ezman agir dibariya.

Gundiyên yekeyek ji malên xwe derketibûn û li ser bênderên ber malan li hev civiyabûn, dabûn dû axa û mellayên xwe, ber bi qefleyê de dimeşiyan. Hatin li qefleya filleyan nêzikî kirin, li bin sîyên daran li ser tûtikan rûniştin û wek nêçîrvanên li benda seyda xwe bin çavên xwe kutan nava qefleyê û bi wî awayî li wan temaşe kirin.

Qefle pirranî ji kal û pîran, pîrek û zarokan pêk dihat. Xort û zilamên li ser xwe di nav wan de xuya nedikirin, yan reviyabûn yan jî hatibûn kuştin. Kesên di qefleyê de, bi korkanî li dû qedera xwe dimeşiyan, nizanibûn bi kû de diçûn û wê çi bihata serê wan. Çimkî hejmara qefleya wan her diçû kêm dibû. Gelek kes ji wan hatibûn kuştin.

Piştî ku çav li gundîyan ketin qûnên xwe hinek din kutan ser hev, bi tirs û bi çavên lava li wan nihêrîn. Zarokan xwe bi hemêzên dayikên xwe ve şidandin û deng ji xwe birrîn. Tirs û xofa musulmanan ketibû zikê wan. Wek di nav lehîyeke har û dîn de bin, her carê hinek bi ber diketin. Pirr caran çend gav ji wan bi dûr dixistin û wek ku îbadeta xwe bi cî bînin, bi dar û keviran li ber çavên ên din bi awayekî hovane dikuştin, qêmîşê gulleyên xwe nedikirin.

Axa pêşwazî li leşkeran kir û emir da gundîyekî, ku ji bo wan pezekê serjê bike. Paşê du leşker li wir hîştin û axa û leşkerên din bihevre kişiyan gund û çûn mala axa. Herdu leşkerên nobedar jî temîniya qefleyê li gundîyan kirin û li bin sîya dara gûzê ketin xewê. Gundî her diçû hinek din nêzî qefleyê dibûn, tirsa dilê filleyan jî her diçû zedetir dibû.

Zêdan jî wek gundîyên din li dora qefleyê diçû û dihat, kumekî spî dabû serê xwe; ji şalwar û çefiya wî ya nû xuya bû, ku halê wî ne xerab e, emrê wî li dora çil, çil û pêncî bû. Kurikekî heft-heşt salî bala wî kişandibû. Zêdan zîq lê dinihêrî. Xofa gundîyan ketibû ser lawik, wî jî bi tirs li wan dinihêrî, bin çengê dayika xwe ji xwe re kiribû star û li kêleka wê rûniştibû. Zêdan nêzikî li dê û kurik kir û bi dengekî nerm û dilovan ji dê re got:

-Ez dixwazim kurê te bibim ji xwe re bikim kur. Mal û mulkê min pirr e, ez ê baş lê binihêrim, bila çavê te li paş nemîne û dilê te firîqet be.

Diya lawik çavê xwe kutabû çavê Zêdan, tê de li hêvîyan digeriya, dixwest rastîya gotinên wî bipîve, lê ji bo pîvanê mezinek tunebû. Dudilî bû, ji hêlekê ve dixwest pê bawer be û kurê wê xelas be, li hêla din jî mirin û axa sar hebû. Di bin bîreke kûr û tarî de bûn ji bo rizgarîyê şoqeke biçûk nexuya bû. Bêçare bû. Lawik kurdî nizanibû, lê hîs kiribû, hinek din xwe bi dayika xwe ve zeliqandibû. Dayika bêçare zêde nefikirî bi destê lawê xwe girt û dirêjî Zêdan kir û bi zimanê xwe çend peyv ji lawê xwe re got:

- Here kurê min Apê te merivekî baş e wê te bibe mala xwe, netirse.

Xatirxwestin ji bîr kiribûn, lê dîsa jî berî çûndina lawik herdu çavên wî ramûsa û destê xwe li pişta wî xist. Zêdan bi destê lawik girt û hêdî hêdî ber bi gund ve meşiyan. Piştî ku ji qefleyê bi dûr ketin û dê fam kir, ku wê kurê xwe nebîne, hêsir ji çavan wek baranê hatin xwarê. Carina hêvî dikir û aş dibû, carina jî kevir lê dibariyan û star tune bû, ku pê de bireviya. Ji bo tiştek neyê serê kurê wê, ji Îsa û dayika wî Meyrem re bi dizî û bêdeng duayan dixwend û çavên xwe ji rêya ku kurê wê tê de wenda bûbû nedida alî.

Pişt re taqeta wê şikiya û serê wê ket ber wê. Duayên ku nedigîhiştin ser lêvan û nedibûn deng dubare dikirin û dadiqurtandin. Lawê wê wek çivîkek ku li ser şaxa darê cî diguhere û bi kêf û henek dileyize li ber çavên wê diçû û dihat. Dilê wê germ bû, çû zarokatiya xwe, gîhaşt dê û bavê xwe, xwîşk û birayên xwe, mala lê mezin bûbû, darên fêkîyan û hemêzkirina dawîn ya delalîkê dilê wê „ Kî dizane aniha li kû ye, qene sax bûna, xwezî wê çaxê min jî tifingek bigirta û pê re biçûma.“ Paşê zarokên wê yek bi yek di nav dil û çav de çûn û hatin „Her yek bûn kindirek û ketin stûyê wê, hema vîya bifilitiya.“

Zêdan bi destê lawikê fille girtibû, bi kêf ber bi malê ve diçû. Tepîna dil sîngê dihejand, kelecana wî li ser girên Qerejdaxê bi dîlanê ketibû. Her diçû gav li xwe dişidandin û dixwest demekê berê mizgîniyê bide dotmama xwe. Bi rê de bixwe bixwe dipeyivî:

- Ez bîst sal e li benda kurekî bûm, va ye Xwedê da min, dotmam ji kêfan re nexeriqe baş e.

Zêdan ji dotmama xwe hez kiribû û ji bîst salî zêdetir e, ku pê re zewicî bû. Heft keçên wî hebûn lê nebûbû bavê kurekî. Ji bo ji nû ve bizewice, malbatê pirr zor dabûnê, lê wî qêmîşî dotmama xwe nekiribû. Bi xeyala kurekî dijiya û aniha bi destê wî girtibû ber bi malê ve diçû.

Meleyê gund jî wek gundîyên din carina li dora qefleyê bi zexelî diçû û dihat, carina jî xwe li bin sîya darekê dida erdê û bi awirên xwe yên tûj  ew didan ber xenceran. Ew wêrekî di xwe de nedidît, ku bi çepelê çend heban bigire, hinekê ji qefleyê bi dûr bixe û miradê dilê xwe bi cî bîne. Mele dîtibû ku Zêdan bi destê lawikê fille girtiye û ji qefleyê dûr dikeve. Wek nêçîrvanekî ku bide dû nêçîra xwe, xwe ji gundîyan dizî û bi awayekî bêdeng bi dû Zêdan û lawik ket.

Zêdan nêzikî li mal kiribû, ji kêfa lawik re nîv serxweşî bûbû, dinya xera bibûna pê nedihesiya. Ew ketibû xeyal û tatêla dema dotmama wî çav li lawik bikeve û jê re bibêje ev kî ye?  Mele jî nêzikî li wan kiribû, çav li serî sor bûbûn, ji vê dinyê çûbû dinyayeke din. Hiş ji serî çûbû, wek yekî din ketibe nav mejiyê wî û ew jî bibe emirber bêhemdî tevdigerîya. Êdî çend gav li dû wan bû, nêçîr di nav destê wî de bû. Xwar bû, ji erdê kevirekî mezin xist nav lepê xwe û ji paş de li nav serê lawikê fille xist. Lawik di nav xwînê de gevizî, beqa nekir, di cî de can da.

Heta Zêdan li xwe hay bû, lawik ji dest çûbû. Di cîyê xwe de sar bû, wek beroşeke ava cemidî bi ser de kin di nav xwêdanê de mabû. Ne li benda tiştekî wisa bû, matmayî li mele mêze dikir. Piştî ku hişê wî hat serê wî, bi çavên kelogirî bi ser mele de qêrîya:

- Lawo, ma lawik nîyabû diya te, te ew kuşt?

Mele li hember wî sekinî bû, ji kêfa devê wî bihustekê vebûbû, diranên zer di nav herdu lêvan de fîq dikirin. Bi dilekî rehet bersîva Zêdan da:

- Xêra ku wê bigîhişta te bila bigihîje min, ma te yê jî ew nekuşta?

Teqet di canê Zêdan de nemabû, serê xwe xist nava herdu destên xwe û li ber termê lawikê fille çok da erdê.

 

 

 

 

copyright © 2002-2005 info@pen-kurd.org