Cemlpaazadeyn Diyarbekir Neteweperwerya Kurd

 

 Denz Gunduz

 

 

Kitba lkolner zimanzan kurd Malmsanij a bi nav Cemlpaazadeyn Diyarbekir Neteweperwerya Kurd ku p bi nav Dirabakrl Cemilpaazadeler Ve Krt Milliyetilii ji aly Weanxaneya Avesta ap bib, niha kurmancya w ji aly Wenaxaneya Vatey ap bye. Kitb 488 rpel e ji aly Roan Lezgn bi kurmancyeka sade standard hatiye wergerandin.

Beek ji kitb wisa ye:

 

Di sala 1936 de li ser bahaneyn ku mufeti git y yekem Abidin zmen nan didan gelek kurd ji herm ji Diyarbekir hatin derxistin bo devern wek Deryaya Re, Ege Trakyay hatin surgnkirin, herwisa, bi awayek mecbr li wan deveran hatin skankirin. Di saln ber van surgnkirinan de bona ku rveberiya dagrker li Kurdistan batirn bi c bibe hindek amadekar hatibn kirin. Bi kurt naveroka arey ev b: Ji jor ve nasnameyeka netewey hatib tesbtkirin. Dihat xwestin ku ev nasname bi i away dibe bila bibe bte pesendkirin. Plan proje bona v yek dihatin dann, bona v yek dihatin bikarann. Li gor v mijar xebatn zanist j pabendane dihatin kirin. Wek mnak, di aroveya teoryn li gor amancn siyas yn tesbtkir de, nivskariya tarx ya pabend xebatn ziman dihatin teorzekirin; bi taybet di v war de mnakn falsfkasyon yn nedt dibn. Me li jor gotib Dezgeha Tarxa Tirk (ber, Komeleya Tedqq Tarxa Tirk b) Dezgeha Ziman Tirk (ber, Komeleya Tedqqa Ziman Tirk b) j bi salan di v arovey de hatine bikarann.

Dema ku nasnameya ferm li nasnameyn ciyawaz dihat ferzkirin, ji bo v amanc, dar zor j t de, metodn curbicur dihatin bikarann. Surgnkirin yek ji van metodan b. Bona ku em rew batir tbighn, em av li end belgeyn ferm bigernin. Wek mnak, wezr navxwey y Komara Tirkiyey, li sala 1930 di gitnameyek de ku mohra gelek nihn ji bo kes e l daye de wisa dibje:

Div ney jibrkirin ku cil berg, stran, kelepor, govend dab nrtn civak j hestn njad netewey her tim zind dihlin peywendiya civak bi rabirdya w re dikin. Ligel ziman div ev dab nrtn ne li gor daxwaz j xirab zerarmend bne dtin kirt bne nandan, i car neyte daxwazkirin nehlin ku bi wrek dest biavjin v kar, di her firsend de kovbn brziya wan bte tehrkirin, wek eyb ermek bne nandan. Nav mexlesn wan kes malbatn ku bi w ziman diaxifin divt bi nav mexlesn tirk bne guhartin her cara ku delve bi dest ve were divt li tomargehn nufs bne rastkrin i car wek bi nav bonak, erkez, laz, kurd, abaza, gurc, tirkman, tatar, afar, pomak neyn gotin, div nav gundn ku bi wan zimanan hatine binavkirin bne guhartin. Div h r neyte dayn ku wek gund erkez hwd. navn ciyawaz bne gotin div em wan nitecihn dora wan fr ziman tirk bikin, div em wisa bikin ku ew di nav mala xwe de j bi tirk biaxifin wisa bikin ku bikaribin ji dil can bibjin, ez tirk im. Bi kurt, ziman wan, dab nrtn wan bikine tirk, herwisa tirkkirina wan, bi bext droka tirkayetiy ve girdayna wan karek netewey girng y her tirkek ye.

 

Malmsanij, di sala 1952 de li Pran a Diyarbekir hat dinyay. Xwendina seretay li gund xwe, ya navn li Pran, lse li Diyarbekir ya bilind j li Anqerey temam kir. Li Unversteya Sorbonn li Unversteya Upsalay bea zimann ran xwend. Li Unversiteya Gteborg di bea kitbxanegr de master kir. Li Unversteya Linkping, bea perwerdeya gel xwend. Di nav lijneya redaksiyona kovarn Trj, Hv, Armanc, arira, Wan iray de cih girt. Serredaktoriya kovara Vatey dike.

Di rojname kovaran de gelek gotarn w hatine weandin. Kitbn w yn weand ev in:

        Yzylmzn Balarnda Krt Milliyetilii ve Dr. Abdullah Cevdet, 1986

        Ferheng Dimilk-Tirk, 1987

        Herakletos, 1988

        Li Kurdistana Bakur Li Tirkiy Rojnamegeriya Kurd (1908-1992), 1992 (Malmsanij & Mahmd Lewend)

        Said-i Nursi ve Krt Sorunu, 1991

        Folklor Ma ra end Numney, 1991

        Abdurrahman Bedirhan Ve lk Krt Gazetesi Krdistan say: 17 ve 18, 1992

        Bitlisli Kemal Fevzi ve Krt rgtleri indeki Yeri, 1993

        Czira Botanl Bedirhaniler ve Bedirhani Ailesi Derneinin Tutanaklar, 1994

        Krd, Krmanc, Dmli veya Zaza Krtleri, 1996

        Ferhengek Kirdk-Pehlevk-Kurmanck, 1997

        Krt Teavn ve Terakki Cemiyeti ve Gazetesi, 1998

        Kurdiskt frfattarskap och kurdisk bokutgivning: bakgrund, villkor, betydelse, 1998

        lk Legal Krt grencgi Dernei Krt Talebe-Hv Cemiyeti, 2002

        Diyarbekirli Cemilpaazadeler ve Krt Milliyetilii, 2004

        Pre Luye, 2004

        Rind Kincan Xo ra Dana, 2004

        Rind Heywanan Nas Kena, 2004

        Rind Baxey Kaloy de, 2004 (Malmsanij & Mehmet Uzun)

        Rind Vana Min a, 2004 (Malmsanij & Mehmet Uzun)

        Rind Keyey Xo, 2004 (Malmsanij & Mehmet Uzun)

        Gotibn ku, 2006

        Trkiye ve Suriyede Krte Kitap Yaymclnn Dn ve Bugn, 2006

        The Past and the Present of Book Publishing in Kurdish Language in Turkey and Syria, 2007

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org