EDEBÎYATÊ MA VILE DANO
| Deniz GUNDUZ |
|
No
kitab (HALÎN), kitabê hîkayeyanê R. Lezgînî yo diyîn o. Seke yeno
zanitiþ kirmanckî newe-newe yena nuþtene. Edebîyatê kirmanckî, mavajîme
hîna yew domano pîzez o. Eke nê edebîyatî mîyan de cayê Roþanî ra
bigêrîme bêguman cayê xo cayêke berz o. Kalîteya hîkayeyanê Roþanî
kalîteya edebîyatê bînan yê dinya ra cêr nîya. Yewna xusûsîyetê ey
o bîn, Roþan tena hîkayenuþtiþ de ney þîîrnuþtiþ de kî (zî)
gelek baþ o. Mavajîme ciraamaye yo.
Seba
ke sînorê edebîyatê kirmanckî ewro teng ê, Roþanî nê kitabî de sey
yew hostayî wezîfe girewto xo ser û tamanê neweyan ra, renganê neweyan
ra gêrayo.
Ez
nêwazena zaf derg kera labelê wazena bineyna behsê ey bikera. Roþanî
heta mektebo verên wendo, yanî çar serrî mektebanê tirkan de perwerde bîyo.
Labelê Roþanî wendiþ û nuþtiþî ra zaf hes kerdo û edebîyatê
kirmanckî de cayê xo girewto. Beno ke bi des serran mektebanê tirkan de
perwerde nêbîyayîþî ziwanê ey destê qatîlanê kurdkî ra xelisnayo
ra. O bi xo yew xebatkar, yew emekdar o. Hetê ra seba debara xo xebitîyayo,
hetê ra kî bi xo wendo. Ez vana, no seba zafînan çîyêdo bêîmkan o.
Heto
bîn ra, no kitab beno kitabê Weþanxaneyê Komalî o yewin ke bi kirmanckî
çap bîyo. Nêzdîyê hîris serrî yo ke Weþanxaneyê Komalî esto û
kurdan ser o zaf xebatê baþî kerdê. Labelê heta ewro yew kitabê
kirmanckî çap nêkerdo. Bi nê kitabî Weþanxaneyê Komalî xo rê yew
bero newe akeno.
HALÎN
(Hêlîn: Yuva), nameyê hîkaya peyêne ya nê kitabî yo. Pêro pîya 13 hîkayeyî
nê kitabî de estê: Wayîrê Zimbêlan, Hêrsê Stûna Mermere, Tena
Estarey Þahid Bîy, Kema Hewirsî, Mergê Yew Kutikê Esîlî, Elametê Qîyametî,
Birîna ke Çareyê Mi de ya, Pêrodayîþê Kutikan, Perþe, Xayîn,
Serkewtena Zerencan, Ziwano Mehellî, Halîn.
Edresa
waþtiþî: KOMAL BASIN YAYIN DAÐITIM LTD. ÞTI.
Katip
Mustafa Çelebi Mh. Hasnun Galip Sk. Ugur Apt. No: 25 Kat: 3 D: 4
BEYOGLU
/ ISTANBUL
Tlf: (0 212) 243 83 97
Faks: (0 212 244 24 83
e-mail:
Komalyayinevi@hotmail.com
Kitabê
R. Lezgînî “HALÎN” ra yew hîkaye:
HÊRSÊ
SITÛNA MERMERE
Otobusa
beledîya Berê Koyî ra kewtibî rayîr û ding ra ding hîna vêþêr bîyînî
pirrî. Guzergahê aye Ofîse, Koþuyolu û semtê Hepisxaneyî ra fetilîyaynî,
þîyînî Seyrantepe û wetê ey.
Wexto
ke resa bi Ofîse heme koltuxî debîy û êdî korîdor zî raywanan ra bîyînî
pirrî. Mîyanê raywanê ke payanî ra vindertibî de yew kênaya davîstserra,
ya sey yew mankene bi porê xo yê dergê kejî bal antinî xo ser. Kêneke
zaf rindeke bî. Beþna xo ya bêqusûre mîyanê tîþortêko sipî û
pantolê bilûcînê keweyî de ca ra pakêt kerdibî. Destikê yew koltuxe
de girewtibî û tam orteyê otubuse de sey yew sitûna mermerêne bî.
Otobuse
gama ke ro binê Pirdê Ofîse serecêr bîye, o xorto ke hetê peyî de
roniþte bi, êdî ey sey nezaketî cayê xo dabi yewna û serecêrbîyayîþê
otobuse reyde o zî ver bi hetê kêneke wa lêr bîyînî. Dingo verên ê
Koþuyoluyî de ke qismêkê raywanan amey war û tay zî weniþtî, o
hengame de seke o zî ca bido xo, ey nat û wet kerd, axir xo resna verê kêneke.
Gama ke otobuse firên kerd, seke bê hemdê ey bo, bi o qayde ey heme
gewdeyê xo dusna gewdeyê kêneke wa…
Stûna
mermere bi heme cidîyet û gonîserdinîya xo cayê xo de vinderta bî.
Otobuse
ke giloverê çatrayî de fetle da xo, seke tu cayêna çin bo ke pê bigêro,
eke xortî bi heme hêzê xo destê xo ro mîyaneyê barî yê sitûna
mermere wa nêpiþtinî, bena ke sey serxoþêk biginaynî war ro! Gama ke
destê xortî þibi serê posteyê nermek û nazikî ke binê tîþortê sipîyê
þefafî de bi, seke miqnatêz bireso asinî, êdî wina mend.
Stûna
mermere bi heme cidîyet û gonîserdinîya xo cayê xo de vinderta bî.
Seke
tu kes, tu merdim otobuse de çin bo, hende rehet, destê xortî sey yew
maro ke sarîya þewdirî de tevizîyayo û binê tîrêjanê germinan ê tîje
de hêdî-hêdî ruh dekeweno bi ey, winî canê kêneke de gêra û goreyê
rîtmê nirîyayîþê otobuse gewdeyê ey o ke dusyabi stûna mermere wa zî
winî nîrîyaynî…
Ding
bi ding her warameyîþ û weniþtiþê raywanan, her hoke de ke otubuse
fetilîyaynî yan zî her roþnê tirafîkî de ke firên kerdinî, êdî
hereketanê dest û nîrîyayîþo rîtmîk ê gewdeyê xortî rê firsend
ra yew xenîmet bi…
Û
stûna mermere bi heme cidîyet û gonîserdinîya xo cayê xo de vinderta bî.
Êdî
otobuse kewtibî rayîro hera û derg ê Seyrantepeyî ser. Sur’etê aye zî
tay nêbi û hema zî pirrî raywanî bî.
A
hinge de, a sitûna mermere ke hetanî uca bi heme cidîyet û gonîserdinîya
xo sebir kerdibî, niþka ve ra didanê xo day pêser û sey yew mangaya ke
seba heknayîþî milê xo bisawo qirmê dare ra, bi o qayde hêtê xo yê
ke mîyanê pantolê bilûcînî de þidênabîy pêdima-pêdima sawitî
gewdeyê xortî ra û bi qîrayîþ va:
-
Ha to rê!... Ha to rê!… Ha to rê!... De ha to rê! Ti qet zehmet meke,
ez xo bisawa to ra! Ma biewnî, hela çi kewno destê to?!...