Esmer, bû reş

Îsmaîl Beşikçi

Wergerandina ji tirkî: Roşan Lezgîn

Min ji tebaxa sala 2005an û vir de bi awayekî rêkûpêk bona kovara Esmerê gotar nivîsîn. Esmer, kovareka mehane bû. Li wan salan Ferzende Kaya û hevalên xwe kovara Esmerê bi rê ve dibir. Gotarên ku min dişandin bi awayekî normal dihatin weşandin.

Li nîsana 2007an Letîf Epözdemirî kirin rêvebirê kovarê. Letîf Epözdemir ji layê Ferzende Kaya û hevalên wî ve nehate pejirandin. Demek paşê Ferzende Kaya û hevalên xwe ji kovarê veqetîyan û dest bi weşandina kovareka bi navê Multi-Kulti kirin. Li Esmera ku di bin rêvebirîya Letîf Epözdemirî de diweşîya jî min nivîsandina gotaran berdewam kir. Di vê demê de Esmerê likumî. Wekî mînak, hejmara sermaweza 2007an derneket. Sermawez-berfanbar, wekî hejmarekê derket (Hejmar 35).

Li havîna sala 2007an hevalek ku xwe wekî numayendeyê kovara Esmerê yê Anqereyê da nasîn, li min gerîya. Da zanîn ku dê li Anqereyê xwarinekê bidin. Di vê ahengê de dê plaketekê bidine min. Min bo xwarinê vexwendin. Min plaket qebul nekir. Di vî warî de Letîf Epözdemir jî gelek li ber min gerîya lê min qebul nekir. Ez neçûm xwarinê jî. Gelek kêm kes beşdarî xwarinê bûne. Ji ber reftarîya hevalê ku gotibû ez numayendeyê kovarê yê Anqereyê me, hindek muşkileyên din jî çêbûne. Fuara Kitêban a TÜYAPê ku li meha sermawezê dê çêbibûya êdî nêzîk dibû, hingê Letîf Epözdemir li min gerîya û got “Em gotarên te yên ku li Esmerê weşîyane wekî kitêb çap bikin û bigihînin Fuarê”. Lê min ev pêşnîyaz jî qebul nekir.

Hejmarên kovarê yên çele û sibata 2008an derneketin. Min bona ku li hejmara adarê bête weşandin jî gotarekê şandibû. Gotara bi sernavê “Di kurdan de dînamîkên jîyanê”. Piştî ku min gotarên xwe di Esmerê de didan weşandin, hingê dû re, min bo malpera www.peyamaazad.org jî dişandin. Li wir, ligel tirkîya wan kurdîya wan jî diweşîya. Dema ku ez li benda hejmara adarê bûm, di roja 6ê adara 2008an de, li nav peyamên diyarbakiryahoogroupsê ez rastê xebereka Newzat Çiçeki hatim ku digot “Ligel wezîfeyê min yê li Tarafê me kovara Esmerê jî kirî…”. Newzat Çiçeki vê xeberê bo hevalekî xwe digot. Ev xebereka wisa bû ku min heyirî hişt. Vê derbareyê de çi daxuyanîyeka Letîf Epözdemirî bo xwendevanan û nivîskaran çênebibû. Wekî mînak, di hejmara dawîn ya kovarê de ku hejmara sibata 2008an  bû (Hejmar 37),  derbareyê vê yekê de çi xeberek yan jî daxuyanîyek nîn bû. Di vî halî de ez li hêvîya Letîf Epözdemirî mam ku daxuyanîyekê belav bike. Li roja 9ê adara 2008an ev daxuyanî hat. Lê ev daxuyanîya hanê ne bona xwendevan û nivîskaran bû. Ev daxuyanî bona kesên ku deynê wan li ser kovarê ye hatibû belavkirin. Dida xuyakirin ku kovara Esmerê hatiye dewrkirin û tu peywendîyeka wî ligel kovarê nemaye. Digot, ger deynê çapxaneyê, yê kaxiz, herwisa, deynê kirê û av û elektrîkê hebe, divê êdî bila kes bona deyn li wî negere. Letîf Epözdemirî di vê kurtedaxuyanîya xwe de wisa digot: “Îmtîyazên kovara kulturî Esmerê ku markayeka Ronak Kültür A.Ş ye ku ez ji meha nîsanê ya sala 2007an û vir de berpirsîyarîya wê dikim ji layê Ronak Kültür A.Ş ve hatine dewrkirin. Te divê ez yan jî kovara Esmerê ku ez mudirê wê bûm çi peywendîyeka me nemaye…”. Herwekî ku dixuye, di vê daxuyanîyê de nehatîye dîyarkirin ku bê hela Esmer dewrê kê bûye. Ev hevoka “Te divê ez yan jî kovara Esmerê ku ez mudirê wê bûm çi peywendîyeka me nemaye…” jî çi agahîyekê nade. Bi qasî ku min jê fêm kir, bona yên ku deynê wan li ser kovarê ye, tiştin hatine gotin. Piştî ku min vê daxuyanîya Letîf Epözdemirî xwend, ez gelek melûl bûm. Te dî, gund bi tevî gundîyan tê firotin, ev melûlîya min hîseka wisa bû…

Ger Esmer tê girtin, tê firotin yan jî tê dewrkirin, ma ne êpwîst e ku meriv ji mehek berê de xeberê bide xwendevanan, xeberê bide nivîskarên kovarê? Bi vî awayî dawî lê anîna jîyana weşanê ya Esmerê şayanê xemgînîyê ye. Ev helwêsta ku pax bi xwendevan û nivîskaran nake, xemgînîyê dide meriv…

Ez wekî şexs gelek bi kovara Esmerê re eleqedar dibûm. Min hertim ji kovarê re telefon vedikir, rewşa wê dipirsî, wekî mînak, min pirsa wê dikir ku bê hela çima dereng maye. Derbareyê kalîteya kaxizê wê de, derbareyê mîzanpajê de pêşnîyazên min çêdibûn. Lêbelê, gelek zehmet bû ku merivî bi telefonê xwe bigihandana Esmerê. Di dewra Ferzende Kaya de gelek zehmet bû ku merivî bi rêya telefona mobîl jî xwe bigihandana Esmerê. Li dawîya sala 2006an bona ku ez çend hejmarên Esmerê ku li ber min nîn bûn peyda bikim, ez gelek li Esmerê gerîyam. Lê min nikanî ez bi rêya telefonê peywendîyeka tekuz sererast bikim. Demekê ku ez li Stenbolê bûm, ligel hevalekî xwe, bona ku em buroya kovarê ya li Şirinevlerê zîyaret bikin, em gelek lê gerîyan. Digel ku me nikanî bi rêya telefonê peywendîyekê daynîn lê dîsa jî em rabûn çûn. Cihê kovarê li qatê herî jor yê apartmaneka pêncqat bû. Asansor li qatê yekê bû. Bona ku em biçin qatê yekê jî diviyabû ku em nêrdewanek bi qasî 15-16 pêlek derkevin jor. Ligel hevalê xwe em derketim jor. Li qatê yekê em rastê rewşeka ku merivî şoke dike bûn. Li devê derîyê asansorê torbe û kîsikên ziblê (çop) mîna çîyayekî avêtibûn ser hev. Me di nav torbe û kîsikên ziblê re rêyek ji xwe re vekir û em ber bi qatê pêncan hilkişiyan. Em çûn heta ber derîyê buroyê ku di qatê pêncan de bû. Me li zingilê da. Çend caran me lê da. Me teq teq li derî da. Kesî venekir. Em vegerîyan. Bi çi kul û halî me xwe gihande telefona mobîl ya rêvebirekê. Me got em bona ku hejmarên kêm temam bikin hatine heta bi kovarê, lê me kes li kovarê nedît, derî venebû. Got, em ê hejmarên ku li ber destê we nîn in, ji we re bişînin, me numreya hejmarên ku li ber me nîn bûn dan nivîsîn. Lêbelê digel ku gelek caran me anî bîra wan jî dîsa ev hejmarên ku li berdestê me nîn bûn ji me re nehatin şandin.

Pênc meh piştî vê bûyera ku min li jor behsa wê kir, cardin, ez li Stenbolê bûm. Cardin ez ligel hevalê xwe çûm buroya kovarê ya li Şirinevlerê. Vê carê bi rêya telefonê me jîvan da hev û em çûn. Em di wan 15-16 pêlekan re hilkişiyan jor. Me xwe gihande qatê yekê. Ber deriyê asansorê paqij bû. Keyfa me hat. Me dê bikanîbûya bi asansorê derketana jor. Me derîyê asansorê vekir. Cardin em şoke bûn. Ew torbe û kîsikên tijî ziblî îcar xistibûn hundirê kabîna asansorê…

Vê carê li buroyê me kanî em ligel hevalan hevûdin bibînin. Me hejmarên ku li ber me nebûn girtin, 7-8 hejmar kêm bûn. Hevalekî ku li kovarê wezîfedar bû, di nav pakêtekê de dan me. Derheqê ziblî de jî em ligel hevalan axifîn. Deynê asansorê, ya rast, deynê apartmanê yê elektrîkê hebûye. Kesên ku li apartmanê cihê karê wan heye nikanin bêne cem hev, li hev bikin û deynê elektrîkê bidin… Apartmaneka pêncqat. Di her qatê de dayreyek heye. Ev tê vê wateyê ku li apartmanê pênc tene karxane hene. Ta ji dema ku min dest bi nivîsîna li Esmerê kir û vir de, berpirsîyarên kovarê hertim digotin, em ê buroya xwe bar bikin bibin Beyogluyê, cihekî nuh. Min jî hertim dipirsî digot “Hûn ê kengî bar bikin?” Di axaftineka me de, Letîf Epözdemirî got “Jixwe me nîvê kovarê bar kirîye birîye cihê nuh, yê mayî jî em ê di demeka kurt de bar bikin bibin wir”. Lê ev pîlan jî qet çênebû. Rêvebirîya kovarê heta dawî ew cihê li Şirinevlerê bû.  

Temamkirina hejmarên Esmerê yên ku li ber min nîn bûn, zehmetî bû. Dema ku ez vegerîyan Anqereyê mi pakêt vekir, dîsa du hejmarên wê kêm in. Di şûna wan her du hejmaran de, yên ku jixwe bi min re hebûn hatibûn danîn.

Li ser berga pêşî ya kovaran îbareyên mîna “kovara hefteyî”, “kovara mehane” hene lê beşeka mezin a kurdan hîç guh nade van îbareyan. Kovar bi awayekî perîyodîk nayêne weşandin. Dibêjin “kovara mehane” lê bi zorê ji çar mehan yan jî ji pênc mehan carekê diweşînin. Ev rewşeka gelek nexweş e. Kovareka mehane bona hejmara xwe ya sêyem ji min gotarekê xwestibû. Min şand. Di ser re salek bihurî lê hejmara sêyem nehate weşandin. Derbareyê vê gotara ku ez behsa wê dikim de di navbera min û yên ku gotarê xwestibûn de xeberdaneka wisa jî çêbû ku gotin “Kekê Îsmaîl, gelo em dikanin vê gotara te di filan organa weşanê de jî biweşînin?” Min gotibû “Belê”. Min pirsî bê hela çima hejmara sêyem dereng maye. Ez nizanim ku ew gotara min di ew weşana ku wan behsa wê dikir de hatîye weşandin yan na. Lê ev dibe sal û nîvek di ser re derbas dibe, hîn jî, ew hejmara sêyem nîn e.

Kurd ji vî layî ve ne hesas in. Bêguman rojname û kovarên ku bi awayekî rêkûpêk derdikevin hene. Azadiya Welat, Özgür Halk, Dema Nû.

Esmer jî kovareka wisa bû ku dereng derdiket. Nehate dîtin ku li yekê mehê, duduyê mehê, sisêyê mehê derketibe.

Ez wisa difikirim ku rîayetkirina dazanînên mîna “heftane”, “mehane” grîng e. Bona ku xwendevan û nivîskar bawerîya xwe pê bînin, ji vî layî ve, ev yek girîng e. Bêguman divêt peywendîya kovarê ya ligel xelkê jî baş be. Dema ku yek ji derve bo kovarê telefon veke divêt bikanîbe bi berpirsîyarekî re peywendî dayne. Ev jî girîng e ku divêt buroyên kovaran di apartmanên rêkûpêk de bin. Te divê li apartmanê yan jî li buroya kovarê, kes li konforeka zêde nagere, lê divêt întîzam û tertîb hebe, helbet paqijîyeka asgarî jî girîng e. Bi qasî çar sal berê, li Stenbolê, li Beyogluyê ez çûbûm serdana buroyê Weşanxaneya Avestayê. Weşanxaneya Avestayê bona me gelek hêja bû. Lêbelê weşanxane li dereka jihevdeketî, li apartmaneka tarî xebata xwe dikir. Ev rewş şayanê xemgînîyê bû. Niha Weşanxaneya Avestayê li apartmaneka ronîdar, vekirî û bi întîzam xebata xwe dewam dike. Ev rewşa dawî hîn xweştir li Avestayê dikeve.

Di sala 2007an de li Stenbolê li Dadgeha Cezayê ya Eslîye derbareyê gotarekê de dozek li Esmerê hate vekirin. Ev doz ligel min, derheqê çend nivîskaran û rêvebirên kovarê de hatibû vekirin. Ji ber vebûna vê dozê min li Stenbolê di huzûra dadgehê de îfade da. Di rûniştina dadgehê de ne ji rêvebirên kovarê û ne jî ji nivîskarên din, kes nîn bû. Îhtîmaleka gelek mezin e ku organên weşanê yên wisa bi tehqîqat û vebûna dozan re rû bi rû bimînin. Lê ne rast e ku meriv xwe ji ber van dozan bide alî yan jî piçûk bibîne. Ger di dema xwe de, çi gava ku pêwîstî pê hebe, meriv fikrê xwe bibêje, herwisa, li hemberî sazîyên peywendîdar meriv berevanîya fikrên xwe bike dê baştir be.

Piştî ku Esmer bi vî awayî hate girtin, ew gotara ku min li jor behsa wê kir, min bo malperên enternetê şande. Gotar li www.kurdistan-post.com weşîya.

Letîf Epözdemir li wê daxuyanîya ku min li jor behsa wê kir de, ji xwendevan û nivîskaran re sipas dike, hêvîya ku dê li weşaneka nuh bi hev re bin dîyar dike. Vê yekê jî ez heyirî hiştim. Letîf Epözdemir, tu dê bi ewçend bêpaxavîyê çawa derkevî pêşîya xwendevanan, çawa derkevî pêşîya xelkê? Tu dê bi çi rûyî ji nivîskaran re bibêjî, cardin, li weşaneka nuh em bi hev re bin? Xwendevan dikanin wisa bifikirin ku, ez wisa Esmerê rexne dikim, ma gelo qet alîyekî wê yê baş tune ye? Belê, alîyekî wê yê baş heye. Ji ber vê yekê ye ku ji tebaxa 2005an û vir de, heta ku hate girtin, min bi awayekî rêkûpêk têde nivîsî.

_____________________

Wergerandina ji tirkî: Roşan Lezgîn

Çavkanî:  http://www.peyamaazadi.org/

çapkirin