Gerrizyayene

 

Roan Lezgn

 

 

Gerrizyayene ziwan ma de yew ekuya xas a. Kok aye gerre (kayet) ra yeno. Manaya xo gerrekerdoxye; aciz byene; narehet byene ya. La ez hema vizr Barave de fek Hec Remezan Hec ukry Hesg ra musaya. Mi gerre zanayne la hetan nika mi qet gerrizyayene nenawitib. Mi nzanayne ke na eku ra bi no qayde yewna eku virazyna. Na eku ziwan ma de bi her away na byero xebitnay. Mesela, Mi megerriznne yan Mi aciz mekerne. Ez nan ra gerriznaye ya yan Ez nan ra kayet ya.

endeyk ver c, hema ke ez Bar ra angeyrabya, Elyo laj xal mi wenito her xo, yo ke koy wever ra yew bar kolyan bar bikero byaro keye, la kendal fek em de ser pata her ra ginayo war o, ka ra lr byo. Kewti de dest xo yo rast anayo bin xo, la her di luly dest vato qirp pey qevde de ikyay. Ser estikan poste ra vejyay teber. Bi i kul hal xo resnayo keye, vato Hekm ma y kurmancye doktoran bar este girdan. yo Pasr, ver yew hekm kurmancye de dest xo girdayo.

Nat wet ra merdim ke y dyarya ey, nan mi r qal kerd ke El mi ra gerrizyayo. De merdim ya, wexto ke merdim tengane de bo, zerr bena tenike, bena zze. Vato, Qey ma bimrin hema do byo ma ser?!... Heq ey esto. Merdim nasyan xo ra, heskerdyan xo ra lomey keno.

Ez werita ya.

Wexto ke ez resaya bi dewe, roj ttalik koy Xaloziwan ra trj xoy peyn day iman mi ro, im ikit bi vind. Ely z wexto ke myan cile de mi ra va Ti xeyr amey, ry ey keyfan ra huyayne la veng ey ra aseyne ke zaf dejayo. Va, Eke emr ewres ra vyart, mrat estey d nceribyno, birne we nbena. Ez ha pancas ra vyarta

Ez ewk Barave de menda, ser sibay rew agraya.

Ez dana xyal xo, ana ra vr xo ke reya peyne ez key bya Lic? Bel ame vr mi. Ez di serr ver c bya. Wisar bi, ser ama gulane de. Ez n xal xo de bya. Xal mi ibi rehmet. O wext temam welat vilikan ra xemilnaye bi. Ser mezelan de wexto ke melay Quran wendne, ma z bveng gotarye kerdne. Melulya merg reyde boya va vilikan wisar ra, veng mlikan ra, vingeving hingan ra, veng teyr tr ra, xulexul awa em Barave ra ez mest bbya.

Xal mi tirk nzanayne. Qirn xal mi ra, hema vajne ke kes tirk nzanayne. end ekuy ke esker de musayb, dima ra kerdeb xo vr ra. Xal mi gama ke i rehmet 85 serre bi. O nesl ra zde kes nmend. Nat wet ra eke end kes mend z, d p nan adir nbeno we. Nika yew linga xo ala gorr de y.

Bguman tu yk sey xo, cay xo de nmaneno. Her vuryno la na reye mi r her hetan ra Lic zaf vurnaya asaye. 

Emserr zimistan ereyn bi, vewra gewre hema nvarayb. Na ame de, no ser zimistan de tebet Lic, koy Lic, welat Lic yo rengn hende pelinaye, hende breng, hende melul bi ke qet mevajne. Pirn payz merg ano ra vr merdim. Her ca, her het welat reng wel de bi. Tena dr ra ttalik Kosr sip kerdne. La yo xerb, yo ecb no bi ke, nsan welat Lic z mi im de zaf vuryayb; ziwan nan d tirk ser yne. Ciwanan tutan tirk qisey kerdne. nan sereyan z, wexto ke qisey kerdne d kirdkya nan, kurmanckya nan pake nb. Myan qiseykerdi nan de ekuy tirk pirr by. Des ekuyan ra e nan tirk by. Ez xo r heyret menda, ez a bya. Mesela yew dewijo ke Lic de wenit mnbuse, bink hrs reyra ofr ra va, Yaw Seymen efend*, ez sabahtan cb to aram kena, ulam nbeno! ofr z va, Yaw Mrogl** arj telefon mi btm byo. Yolc darmadaxiniq b. Ez zorla ameya Yewna dewijo ke belk emr ey pancas ra cor bi, va Bo qoltux in yo, wa Surah xanim*** otirm bikero?

Hetan di-hr serr ver c z win nbi. i byo, i qewimyayo;  se byo, sen byo, myan n di-hr serran de byo.

Dewlete serra 1990 de dest pkerd dew venay, heme kerd veng. Seke merdim gezi bigro zere biruwo, bi o qayde welat rit, kerd xir xal. Myan di-hr serran de Dyarbekir bi sey yew dewa girde. Kue kolan Dyarbekir de ver c ra tirk ameyne qiseykerdi. ar ma ra z, kamo ke resa bi Dyarbekir tirk qisey kerd. Kam mi resa, tirk musa. La serra 2003 ra nat, dewlete ewnya ke aristan zde ra by pirr, werite rayr dewan virat, telefon elektrk berd dewan. Naye ra qismk dewijan apey ageyray. Tab, dewijo ke ageyra bi dewe, dewijo vern nyo d, edet aristan z xo reyra berd dewa xo. 

Her keye de televzyon esto. Temam cinyan, heme knay, ciwan tut fek xo aken televzyon de mat manen. Ne tena aristanan de, dewan de z win yo. N flm seryal (dizi film) y tirkan, heme kanalan de kay ken. N flman welat fetih kerdo.

Bel, ez naye vana: Dewlete nna bi arta xo, bi kiti venay welat fetih bikero, la televzyonan tirkan zaf bi asanye welat fetih kerd. Fek kam abeno, qal n flman ken. Mesela yew flm esto, van ocuklar Duymasin. Her qism n flm roje de hr rey kaykeno: Ser sibay, hela an rakewtian de. Kaykerdox sereke y flm Haluk Melteme pa di domanan xo Selami cinya ey Gnle. Selami cinya xo her roje ha keyey Haluk Melteme de. Nara seba ke no Cemalo laj xal mi cinya xo z her roje ha keyey zamay ma Silhedn de, coka merdiman ma name nayo nan a. Silhedn ra van Haluk (Tafrn erkei), waya mi z bya Melteme. Cemal byo Selami (Laight erkek), cinya ey z bya Gnle. d kes namey nan nvano. Van Haluk Melteme, Selami Gnl.

Qey tena no flm esto? Ney! Brne seyr flman: Deli Yrek, Asmal Konak, Zerda, Bir stanbul Masal, Srlar Dnyas, Sla, Kurtlar Vadisi, Kaybolan Yllar, Cennet Mahallesi, Sihirli Annem, En Son Babalar Duyar, Selena, Emret Komutanm, Ezo Gelin, Ya undadr Ya Bunda, Gn Aydn,

Keso ke n flman ra bxeber bo, keso ke nzano myan qehremanan n flman de i beno, sen beno; zerrya kam kame de ya, cinya kam mrdey kame reyra geyrena, keso ke n yan nzano seke cahil bo. Her kes xo r yew qehreman flmk kerdo model. hetan ke cira yeno model xo teqld keno; her kes wazeno sey model xo qisey bikero, sey model xo por xo biqesno, sey model xo hereket bikero. N dapr ma z by Srah Nine, Adile Nait, Semra Hanm...

Bi n qaydey welat de kurdk ha myan ra wedaryena!...

Wexto ke ma resay bi Lic, mnbus myan Lic de saetk ra vr vindert. Hetan ke dewijan nat wet ra xo r htyacya xo dye; pot pirt, kel pel herinay, o myan de ez z ya Beledyeya Lic. Mi wat ez reys beledye bivna. Dergevan ey va, Mman ey est. Hetan ke mman ey zere de b, ez nna bida ber ro cira vaja ke yewna pabey to yo. Hr serr ver c, teklf ey ser o mi tay kitab ey r awitb. Bi end rey ke ez perey kitaban wazena la ndano. Ez nm saete uca vinderta la ne ber reys abi ne z mman ey werit. Qeys byo reys! Ez zana ke havile nkeno z la bare, mi ey r yew not nut ez tepya agraya.

Beledyeya Lic o wext watne ke yew keyey kultur akero. Cay n keyey ver c qewexane bi. Cay qewexaney milk beledye yo. Ba kerdo ke o qewexane kerdo keyey kultur. Mi ke ewnya ez nna reys bivna, ez werita ya cay keyey kultur, mi va, qet nbo ez bivna ke hela keyey kultur i hal de yo. Qas dades deqqey ez keyey ra geyraya. Keye de yew oda kerda eywana konferans, yew oda cay tens kaykerdi ya, yew oda ya mudir b yew oda z kitabxane b. Tay kitab tirk tede estb la kitab kurdk in by! Tay kitab kurdk y ke Weqfa Kurd ya Kultur li Stockholm sey yew proje amade kerdib welat de vila kerd, n kitaban ra qas 1000 heb kewtib dest mi mi bi xo vila kerdib. N kitaban ra qas 100 heb mi bi dest xo awitb Lic ke wa bid domanan, vila biker. y kurmanck vila kerd la dor 30 tene y kirdk vila nkerd. Mi d, yew goey kitabxaney de etby pser. Tab, kitab ke ez peran nan wazena, cya y. z kitabxane de in by. Yew knaya ciwane mudire yan z berpirsyara ucay b. Mi bink aye reyde mulaqat kerd la mi fam kerd ke tu eleqey aye kurdk huner edebyat kitaban kultur reyra in o! Wina aseyne, seke tena seba ke cay yew kadro virazyo yew merdima reys tede bixebityo, no keyey kultur abibi. Odaya tens de end ciwanan lajnan xo r tens kaykerdne, di knay di camrd ciwan z ver ber keyey kultur de, vereroj de ronitiby tirk qisey kerdne, coka mi qet pers nkerd ke wezfey nan yo, i nyo?      

Wexto ke ma serecr Sernis ra kerd war, raywanan ofr ra va, Mela***** de yas (n) esto. Ma yew fatiha biwanin, hema orin. ofr ver mnbus tada bi Mela ser. Gorey vatian nan ra Mela ra merdimk traktor xo qelibnabi kewtibi bin. Bad ke dades roj nwexane de tedaw byo, nfelityayo yo rehmet. Cay n ey bin camya Mela de bi. Her kes cay n bi tirk name kerdne, vatne Yas Yr.

Melayijan dewe de yew camya girde virata. Mnareya aye z esta. Kerrayan Xelat ra virata. Seke mi ver c z vatibi, dewijan edet aristan z xo reyra berd dewe. d merdey kamcn keyey estbo, ferq nkeno, n xo cam de ronan. Wexto ke ma fatiha wende d melay z ezan rey wendne. Raywanan nimaj rey camya Mela de kerd, dima ra ma het Barave ser kewt rayr.

Bel, keyf mi n hal r name. ez zana ke her kes reng xo de, her kes veng xo de rind o. Ez n hal r gerrizyena ke ar ma terk ziwan xo keno. Label, eke ez bizana, na dinya de tena yew merdim nmendo ke bi n ziwan qisey bikero, ez do xo r xo, ez do qeleme kaxid reyde qisey bika. ar mi end ziwan xo ra dr bikewo, ez do hende nzd biba, ar mi end ziwan xo bido tmyan ro, ez do hende ziwan xo pak bika. A nanyo, qas ke ez gerrizyaya, hende z zerrwe a ke ehend bes. unke ez ewro ziwan xo ra yewna eku musaya: Gerrizyayene!

Meseley ziwan de stqamet yay ar mi stqamet yay mi tam ters yewbn y. nan pey xo anayo ziwan baw kalan xo, mi ver xo anayo, ez bya aiq n ziwan. Qas xumm ver roj bhvtye, bomidye mi het in a. ez hol zana ke reye esta yew merdim bi tena serey xo stqamet miletk tayn keno; reya esta ke yew merdim beno merkez erx milet dor ey de geyreno. Tarx de numney winas zaf est. Ziwan ma de z yew merkez virazyayo. erx n merkez ha game bi game, ple bi ple heratir geyreno.

Dyarbekir,  09. 12. 2006

 

_______________

*Seymen: Namey yew qehreman (zcan Deniz) flm Asmal Konak yo.

**Mrogl: Namey yew qehreman (Kenan mirzalolu) flm Deli Yrek yo.

***Srah Hanim: Namey yew qehramana (Yasemin nce) flm nce nce Yasemince yo.

****Mela: Namey yew dewa Lic yo. Na dewe 7 km rojhilat Lic de ya.

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org