Tit ku Kosovaya Serbixwe Tne Bra Meriv

 

smail Beiki

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

 

Kosovay di roja 17 sibata 2008an de serxwebna xwe lan kir. Bi v away dewleteka din a ji milet arnawud (alban) li Balqanan derkete meydan. Serxwebna Kosovay di ser de ji lay Dewletn Yekby yn Amerkay (DYA) ve, herwisa, ji lay dewletn endam n Yektya Ewropay (YE) yn mna Almanya, Fransa, talya Brtanyay ve tavil hate naskirin. Di nav wan dewletn ku tavil serxwebna Kosovay naskirin de Tirkiyey j cih xwe girt. Ji nav civaka navnetewey, yn ku li hember serxwebna Kosovay derketin, dewletn mna Sirbstan, Federasyona Rsyay, n, Dewleta Rm a Qibrs, Yewnanstan, Spanya, Romanya, Slovekya Azerbaycan bn. T zann ku di hemy van dewletan de keya etnk heye. Kosova, yek ji dewletn federe neb, hermeka otonom ya bi ser Yugoslavyay ve b. Maf w y cihbn nn b. Ji v lay ve balk e ku, Kosova wek dewleteka serbixwe derkete meydan. Ev byera han bala meriv dibe ser hinde titan ku b hela peywendyn navnetewey awa dibin, li gor kjan prensban dibin, xwe disprin kjan hzan? Ez hewl bidime xwe ku li ser van titan rawestim.

Li saln 1990 di nav kurdan de bi pven gebna bizava netewey re apemeniya tirk j dest bi rovekirinn mna ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek tne fadekirin derxistin p. Qunciknivsn rojnameyan fikrn xwe yn bi v away li ser hev beyan kirin. L qet behsa w nekirin ku, wek mnak, ji Rojhelata Navn bigre heta bi Afrkaya Bakur awa 22 dewletn ereb hatine dann? Di nav van dewletan de Misira ku nufsa w 80 mlyon e Cbtya ku nufsa w 500 hezar e j hene. Di wan nivsn ku behsa ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek dikirin de qet behsa v yek nedihat kirin. Serxwebna Kosovay j, pit saln 1990, rastiya w, pit ku Yugoslavya hilweiya hn dest pb, li ser hate axaftin munaqee bn. Pit ku slovenan, xirvatan, makedonan, bosna-hersekyan (bonaqan) qerebaxiyan dest bi danna dewletn xwe kirin, hing danna dewletek ya bo arnawudn Kosovay j normal hate dtin. Jixwe, fikra ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek ten bona kurdan dihate gotin. Ev gotin bona ku kurdan bi xew ve bikin, bona ku hi wan belav bikin wan eware bikin dihate bikarann. Bi kjan tgehan bte gotin j, axir fikrek layengr dewlet ye, pitgirya dewlet dike.

Di saln 1990 de Yektya Sovyetan hilweiya 16 dewletn serbixwe derketin meydan. Dsa, li heman dem Yugoslavya hilweiya 7 dewletn serbixwe derketin meydan. ekoslovakya, wek Komara ekan Komara Slovakan b du pare. Di wan salan de, ango di saln 1990 de li herma Tmora Rojhilat ya Endonezyay, li jr pengya Gusmao Hanan dewleteka n ava b. Peway bizava rizgariya netewey Gusmao Hanan ji girtgeh hate derxistin li ser text serokatiya dewlet rnit. Di tu yek ji van dyardeyan de dtineka wek ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek nehate fadekirin. L i dema ku kurd daxwaz hestn xwe yn azadbn beyan dikin, hing, ev gotina ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek tavil derdikeve meydan. Ji ber v hewldana wan, kurd tne rexnekirin, car heye ku bi neteweperst heta ku bi njadperesty j tne tawanbarkirin. Nke erebn Filstn j dixwazin dewleta xwe ya serbixwe ava bikin. Bona v yek bi dewleta sral re hinde hevdtinan dikin, bi ryn crbicr tkona xwe berdewam dikin. Lbel tu kes, tu sazyek ji filstnyan re nabje ji dewleta sral cih mebin, ligel sralyan, ligel msevyan bijn Ev gotinn han qet di nav hi kes re derbas nabin. Serxwebna dewleta filstnyan, ango danna 23. dewleta ereb gelek sirut t dtin.

Ev fikir ten bi gotina ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek fade nabe, hinde fikrn din j hene ku ligel v dtin fade dibin pitgiry didin v yek. Dibjin, Her away neteweperesty xirab e; neteweperestya serdestan j xirab e, ya bindestan j. Netewedewlet mir. Ji kurdan re dibjin Netewedewlet mir, d snor tne hilann, ev hewldana we ya bo danna snoran di berevajya rojgara royn de ye. Ger netewedewlet miribe, ger va ye dimire, gelo ev awa dibe ku pit hilwena Yektya Sovyetan 16 dewletn serbixwe derketin meydan? Ma Ermenstan, Gurcstan, Azerbaycan Ukrayna bona ku dewleta xwe ya netewey daynin neketin nav hewldann mezin? Di v proses de Qazakstan, Qirgizstan, Tirkmenstan, Ozbekstan Tacikstan serxwebna xwe awa bi dest xwe ve ann? Ma serxwebna komarn tirk yn li Asyaya Navn li Tirkyey j nehatin prozkirin? Karbidestn van dewletan, te div li li Tirkyey yan li wan welatan, i dema ku li hev kom dibn, bedarya merasiman nedikirin nedigotin ku bila serxwebna dewletn n heta bi hetay berdewam bike? Ma pit ku Ltvanya, Estonya Letonya bn dewletn serbixwe, hing tevli Yektya Ewropay nebn? ekya Slovekya j, Slovenya j wisa nebn? Moldova j, Rsyaya Sip j di prosesn bi v away re derbas nebn?

Ev dewletn n li saln 1990 dema ku li ser hev ji kurdan re digotin netewedewlet mir, ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek, her away neteweperesty xirab e; neteweperestya serdestan j xirab e, ya bindestan j hatin dann. Tit ku bo kurdan t pnyazkirin ten birat, bihevrebn yekt ye. Lbel birat, ger rew ji her du neteweyan re heman mkanan pk bne dikane bibe. Wek mnak, heta ku herwek msevyan dewleteka filstnyan nebe di navbera wan de biratyek nabe. Heta ku erebn filstn di bin nr sral de bin ne mumkin e ku biratyek di navbera her du civatan de bibe. Li Qibrs, bona ku di navbera civatn tirk rm de biratyek bibe, divt Dewleta Tirk a Qibrsa Bakur ji lay rman Yewnanstan ve, herwisa, ji lay civata navnetewey ve bte nasn, hn mumkin e ku biratiyek bibe. Helbet ev tit bona kurdan j hemin wisa ye. Heta ku rvebiriyn ereb, fars tirk bi awayek hevpar kurdan di bin nr xwe de bihlin, ne mumkin e ku biratiya kurdan ereban, biratya kurdan farisan, biratiya kurdan tirkan bibe.

Ez exsen wisa difikirim, geln ku bona mafn xwe yn netewey tdikoin, di v ry de bedel dane, div bi astengiyn mna terora dewlet p li daxwazn wan ney girtin. Civata navnetewey dema ku maf taynkirina paeroja xwe bona Qeredaxa ku nufsa w 600 hezar e, bona Cbtya ku nufsa w li dora 500 hezar ye, bona Kosovaya ku nufsa w li dora 2 milyonan e tesdq dike l ji meriv re ecb t ku b hela ima v maf bona kurdn ku li Rojhelata Navn nufsa wan ji 40 milyon zdetir e nayne rojev yan j bona i daxwazn wan nayne bicihann?

Li dawiya sedsala 19. li chan li dora 20-22 dewletn mna Brtanyaya Mezin, Fransa, Almanya, talya, Spanya, Portekz,  sve, Hollanda, Belka, mparatoriya Rus, mparatoriya Awusturya-Macarstan, mparatoriya Osman, Yewnanstan, Dewletn Yekby yn Amerikay, Arjantn, Venezuela, Brezilya Bolivya hebn. Ev hejmar di roja royn de ji 200 zdetir e. 204 dewlet bedarya Olmpiyatn Atna-2004 kiribn. Ji van dewletan 193 j endamn Yektya Neteweyan in. Ger netewedewlet miribe, ev awa dibe ku li pey hev dewletn n derdikevin meydan?

Li nik van her s retn wek netewedewlet mir, her away neteweperestiy xirab e ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek, reteka aran j t kirin ku dibjin ger hn bi neteweperestiy p ve biin, hn j mna dewleta tirk bibin dewleteka neteweperest njadperet. Yan, dibjin awa ku fehma dewleta tirk xwedy poltkayeka asmilasyonst e kurdan nkar dike, hing hn j poltkayeka wisa, wek mnak, li hember asr-suryanyan, li hember ermenyan bimenin. Meriv li hember van dtinan, van ramanan, van retan heyir dimne. unke ne mumkin e ku tehdteka kurdan li ser grpn ol yan j li ser grpn etnk bibe. Ne mumkin e ku kurd poltkayeka asmilekirin li ser grpn wisa bimenin. Ez ne di w baweriy de me ku niyeteka bi v away di nav kurdan de hebe. Ev j ji ber v yek ye ku, kurd nikanin rabin poltkayeka wek asmilekirina kurdn zd, kurdn elew bo muslumantiy bimenin, herwisa, ne mumkin e ku kurd rabin asr ermenyan asmile bikin yan j rabin nasnameya wan nkar bikin. Akera ye ku i nyeteka kurdan ya wisa nn e. Ne mumkin e ku kurd rabin ereb ecem tirkan j asmile bikin, amanceka wan ya wisa qet nabe mewzya behs j. Ji reftariya kurdan ya ku heta bi roja royn ji me ve dixuye, ne mumkin e ku meriv behsa titek wisa bike.

Bguman neteweperweriya tirk neteweperweriya kurd ne heman tit in. Ev her du neteweperwer ji heman avy xwed nabin, ji aviyn cih xwed dibin. Neteweperweriya tirk dibje ez asmile bikim, ez bipelxim, ez tune bikim, ez miletek-njadeka bilind im. L kurd di nav hewldan de ne ku ji bin zilmeka wisa, zordariyeka wisa xwe rizgar bikin. Kurd d j haydar bne ku neheq reftariyeka awa li hember wan hatiye duristkirin, poltkayn end neheq li hember wan tne meandin, awa tne pelixandin, awa tada li wan t kirin. Kurd di nav hewldaneka wisa de ne ku ji v rewa xirab xwe rizgar bikin nirxn merivatiy bi dest xwe ve bnin. Ez di v qenaet de me, hmana bingehn ku dnamzm dide neteweperweriya kurd ev e, ne ku ew fehma dibje y her mezin ez im, ten y ku dikane rveberiy bike, her ez im. Ger ev hewldana ku dixwaze ji bin zordariy, ji bin tehqr ewsandin derkeve, ji lay hinekan ve wek tehdtek bte dtin, hing d ev yek bibe tgihtineka a, d bibe tgihtineka qest.

Li Tirkiyey, ev her du prosesn ku ji lay hest raman ve di berevajiya hev de pk tn, yan, neteweperweriya kurd neteweperweriya tirk, herwek ku heman tit bin, wisa tne tgihtin. Ev tit bi me nan dide ku b hela deolojiya ferm ramana tirk awa kiriye halet cotestandardy. Di roja 25 sibata 2008an de li Diyarbekir serhildaneka mezin heb. Jin, ciwan, zarok, esnaf, kal pr, qelebalixeka gelek mezin, girseyeka biheyecan, operasyona art ya bo dervey snoran protesto dikir. apemeniya tirk ziman xwe wisa dirj v serhildana mezin dikir: zarokan j bikar tnin, zarokan dixapnin, di numay de zarokan derdixin p. Ger di ntfadayek de zarokn filstn keviran biavjin tankn sral, ew dibin generaln filstn, generaln Filstn, generaln Arafat. Ger zarokn kurdan kevir biavjin tankn tirkan, wek bo deolojyn menfr zarokan j bikar tnin tne dtin. Dema ku zarokn Filstn kevir biavjin tankn sral, hing roveyn wisa tne kirin ku ger di zarokan de j wisa hestn netewey bne div sral tavil ryeka areseriy bibne. L dema ku zarokn kurdan kevir biavjin tankn tirkan, dibjin jehr xistine nav mejiy teze y zarokan j, zarok j xapandine. Pols bona ku zarokan ji numayan dr bixnin eker didin wan, ku ev yek wek titek poztf t nandan. Reftar ramana cotestandardbn titek wisa ye Bguman titek gelek kirt ad ye. Ev hem ji ber w ramana nkarker mhaker r didin.

Dema ku di pevnan de lekerek jiyana xwe ji dest bide rewn sempatk yn mna kezeb ewitn, hstirn avan wek lehy herikn, s meh pa d daweta w bibya, ji teskereya w re du roj mabn tne fadekirin. Ger deh gerla j jiyana xwe ji dest bidin, d bav wan ji nedt ve tne. Hn dev ji behskirina d bav wan, jin zarokn wan berdin tew behsa hebna wan bi xwe j nay kirin. Bi tevay ew tune tne hesibandin. Gelo bi v redkirin, bi v bpaxaviy, bi v kbr, bi v quretiy d ev prosesa ku nav entegrasyon l dikin, ev tkiliya ku nav biratiy l dikin awa pk were?

Di serhildana 25 sibat ya li Diyarbekir de melayek bi Qurana ku di dest w de b dimeiya. apemeniya tirk viya j wek dn t stsmarkirin, dn t bikarann rexne kir. Lbel dibe ku ev mela bi v kirina xwe dixwaze tietk wisa bibje: Hn me kurdan tune dihesbin, hn mafn me nadin, hn dixebitin ku me bikin tirk, i peywendiyeka van titan bi slamyet re nn e, i tkiliya v yek bi Quran re nn e, Quran titn wisa nanivsne Li derek ku dn cereyann dn bi tevay di bin kontrola dewlet de bin, ev ravekirina dn ku ji lay kurdan ve t kirin, akera ye ku d li hember w reaksyon bne nandan. Melayn tirk yn ku di bin swana Serekatiya Karn Diyanet (Diyanet leri Bakanl) de ne fetwa didin ku nimja cenazeya terorstan/gerlayan nay kirin. Di reweka wisa de dema ku melayn kurdan rabin ji lay miletn bindest ve, ji lay atiy ve slamiyet rove bikin, hing d reaksyona serdestan biknin ser xwe. Ev fehma ku bi dewlet bi sazya Diyanet ve girday ye, dema ku berevaniya serxwebna muslumann Kosovay dike, di heman dem de, pitgirya zilma ku li hember kurdn musluman dibe dike, v zilm tewq dike.

 

Ka Li Kder ne Ew Mertaln Zind Dijbern er yn Sala 2003yan?

 

Li nik van reftariyn ku dibjin her away neteweperestiy xirab e, ne pwst e ku her miletek bibe xwedy dewletek, netewedewlet mir, ger hn bi neteweperestiy p ve biin, hn j mna dewleta tirk bibin dewleteka neteweperest njadperet reftariyeka din j bal dikne ser xwe. Ka hela em mehn sibat adara 2003yan bnin bra xwe, wan rojn ku DYA amadekariya rkirina ekdar ya bi ser raq ve dikir. Bona ku p li v mudaxeley bte girtin dijberiyeka er ya pt heb. Dijbern er wek mertaln zind din Bexdad, di nav hewldaneka gurr de bn da ku er bidin rawestandin. Wan rojan apemeniya tirk; televzyon, radyo rojnameyn tirkan gelek zde cih didan hest raman alakiyn wan mertaln zind. Televzyon radyoyan carnan neyn derbarey v proses de wek neya sereke pk dikir, rojnameyan dikir manet: Dijbern er li London kom dibin. Dijbern er di ser stanbul re d biin Bedad li wir bibin mertaln zind., Dijbern er ro derbas Pars bn. D sib li Wyennay bin., Dijbern er mertaln zind ku li Wyennay kom bibn li stanbul bi hevaln xwe yn tirk re hatin cem hev. Girseyeka qelebalix li stanbul numayek kir daxuyan da apemeniy. Dijbern er li Anqerey ne, her ku die ewn ku dixwazin bibin mertaln zind zdetir dibin. Mertaln zind li Adeney ne., Mertaln zind li Mrdn ne., Mertaln zind di dery Xbr re derbas raq bn., Mertaln zind li Bexdad ne..

Li wan rojan dijbern er gelek bn. Bona ku bibin mertaln zind her kes bi hev re ketib nav pbirkek. car em bala xwe bidin ro. eva 20 sibat art operasyona bezandina snor da detpkirin. Bombebarandinn ku ji lay hzn esman ve ku ji 16 rbendan dest pkiribn li ser hev berdewam dikirin, di 20 sibat de bi bizava dagrkirin ya hzn bejay re ketin merheleyeka n. Gijkirina er ji lay dewlet apemeniya tirk ve, jixwe, bi mehan, heta ku bi salan ber dest p kirib. Di roja 5 sermaweza 2007an de li DYA, di w hevdtina ku di navbera serok DYA Bush serokwezr dewleta tirk Erdoan ibb de bo art r hatib dayn ku li dervey snor operasyonan bike. Ev erek rastn b. Deh hezar leker, bi dehan frokeyn er helkopteran bedar kirib. Li vir pirseka cidd j ev e: Ew dijbern er yn sala 2003yan li kder bn? Ewn ku li sala 2003yan bona ku bibin mertaln zind bi hev re ketibn nav pbirkek niha li kder bn? Endamn Partiya Civaka Demokratk di rojn 4-6 sibata 2008an de n heta iyayn Gebar Cudy, bn mertaln zind. Li Qesrik evek di adiran de man. Bi hezarn wan j heta bi Gebar Cudy bn. Ev girse, girseyeka telebkar aty b, banga aty diqriyan. Di nav v girsey de, yn ku di sala 2003yan de bona ku bibin mertaln zind bi hev re ketibn pbirk, hebn? Ez bawer im ku nn bn.

Ev diyarde i nan dide? Li Tirkiyey i muxalefeta ku xwebn erkirina dewlet negirtibe tu ansek jiyan bona w nn e. Hn dikanin hewldann xwe yn muxalif berdewam bikin l div hn rsk bidin ber av xwe v kar bikin. Wek mnak, mna Partiya Demokrasiya Gel Tu bizavek ku rsk negire yan j erkirina dewlet negire nikane muxalefet bike. Bizava ku li sala 2003yan dixwst dijberiya er bike li hember er bibe mertaleka zind, di pit v proses de xwebn erkirina dewlet heb. unke dewlet bi w fikara ku d mifaya w ji kurdan re hebe, nedixwest DYA bi awayek ekdar mudaxeley raq bike. car li 2008an, ten Partiya Civaka Gel (DTP) gelek rsk girtin ber avan dijberiya er, mertaliya zind da meandin.

Ev hem tit bi me didin nan ku di peywendiyn navnetewey de, ne ku nirxn mna edalet, azad, wekhev, maf merivan serweriya huqq, dar zor hzdar serdest in. Bel, dar zor hzdar stqameta peywendiyn navnetewey destnan dikin. Dar zor terora dewlet edalet, azad, mafn merivan, at wekhevy difetisnin. Geln ku edalet, at azady dixwazin, ev helwsta gel ya tkona bo van nirxan wek teror t binavkirin bi terora dewlet re r bi r dimne. Bi riya terora dewlet tdikoin da ku ev geln ku di v ry de li ber xwe didin btesr bibin.

 

Pirsa Kurd i ye?

 

Kurd di saln 1920an de li dewra Yektya Neteweyan bi felaketeka mezin re r bi r man. Hzn emperyal yn w dem, Brtanyaya Mezin Fransay hevkarn wan yn li Rojhelata Navn, ango ereb fars tirkan kirasek lanet li kurdan kirin. Kurd bi w cografyaya ku li ser dijn re hatine jihevkirin, parekirin parvekirin. Poltkaya derbarey kurdan a Yektya Sovyetan, ku di saln 1920an de ji hemyan zdetir behsa taynkirina arensa neteweyan dikir, ji poltkaya Brtanyaya Mezin Fransay h ne cihtir e. Poltkaya Moskoway j herwek poltkaya London Pars, poltkayeka dijber kurd e. Ne algir kurdn mezlm tne pelixandin, na, pitgiriya yn ku kurdan dipelxin dike, li ser hesab serdestn kurdan e.

Pirsa kurd i ye? Di ser de div bi tgehn zanist, siyas dplomasiy bte tgihtin. Ev yek, hewldaneka wisa ye ku div li dervey pnyaz plann areseriy, by ku bi pnyazn aresery re bte girdan bibe. D mifayeka w ya mezin hebe ku ger ev jihevxistin, parekirin bi tgehn zanistiya siyaset, bi tgehn peywendiyn navnetewey, sosyoloj antropolojy bte tgihtn. Pwstiya k bi zanistiy hebe d ew hilbernya w bike. Di v dem de pwstya kurdan bi akerakirina poltkayn ku li hember kurdan hatine meandin heye Di v arovey de akademsyenn rojavay, endamn zanngehan yn rojavay ku saln 1920 analz dikin, bi taybet lkolnern ngilz fransiz, ji ber ku prosesn parekirin parvekirina kurdan Kurdistan ji ber avan dr xistine, divt bne rexnekirin. Teb ye ku lkolnn derbarey kurdan de bne rexnekirin. unke kurd miletek wisa ne ku hatine nkarkirin tunekirin. Siyaseta qirj ya v derbarey de ji lay Tirkiyey ve bi chan, bi dewletn demokratk yn chan dane qebulkirin. Herwisa, divt apemeniya rojavay, endamn apemeniya rojavay j bne rexnekirin. Sazyn mafn merivan, sazyn huqq yn rojavay ku dibjin teror teror, l pitevaniyeka bsnor didin terora dewlet qet bala xwe nadin ser nerazbnn civak j, divt bne rexnekirin. Helbet divt kesayetn syas yn rojavay j bne rexnekirin. Sazyn mna Yektya Ewropay, Konseya Ewropay NATO j hemin wisa. Dibjin Konseya Ewropay wijdan Ewropay ye. Div ew fehma Wijdan Ewropay y li hember Kosovay li hember Kurdistan bte pirsyarkirin.

Heta ku meriv ji w poltkaya neheq ku di prosesa er Chan y Yekem de pit w, ji prosesa Konferansa Pars ya li sala 1919an dewra Yektya Neteweyan xeberdar nebe, pirsa kurd nay fmkirin. Di v dem de ereb j hatine parekirin. L away parekirina ereban away parekirina kurdan ji hev gelek cih ye. Ereb j hatine parekirin l bi dem re wek dewletn cih bi cih yn serbixwe organze bne. ro, ji Xeley Fars bigrin heta bi Fas 22 dewletn ereb hene. Lbel kurd, nav kurdan Kurdistan bona ku ji ser zar zimanan bte malitin hatine parekirin parvekirin.

Meandina v poltkaya ewend neheq, li ser civaka kurdan kargeriyeka gelek xirab kiriye. Jihevkirin, parekirin parvekirin reweka wisa derxistiye meydan ku, herwek skeleta civak hatibe parekirin, herwek mejiy civak hatibe pelaxtin. Poltkaya asmilasyon, poltkaya nkar mhay pvajoyeka wisa pk anye ku, ev rewa han hn xirabtir be. Civak her ku ye ji xwe dr ketiye, bye xerb xwe.

Li dewra Yektya Neteweyan bi hewldann dewletn Ewropay di saln 1920an de li Rojhelata Navn statukoyek hatiye pkann. Ev stutatukoyeka wisa ye ku kurdan Kurdistan pare kiriye, ew bstatu hitine. ro j, her dixwazin ev statuko hemin bi w away dewam bike. Li hember guhernn ku di leh kurdan de ne, li hember daxwazn guhern derdikevin. Poltkayn ku derbarey arnawudn Kosovay de li hember kurdan pk tnin, ji v lay ve bala meriv diknin. ro j gelek dewletn Ewropay, wek mnak, Fransa Brtanya kurdan wek kurd qeyd nake, di belegeyn ferm de kurdan wek tirk qeyd dike. Div kurd li hember v reftariy j tbikoin.

 

Dnamkn Bingehn Yn Neteweperwerya Kurd

 

Di nav kurdan de bizava netewey, neteweperwer pit j xeberdar byna van neheqiyan, pit ji dest wan stendina mafn wan yn nsan dest p dibe. Rastya w, ew pjkirinn bindesty r ji bizava neteweya kurd re vedikin. Di nav kurdan de pkhatina neteweperweriy bi prosesa bna fehmn wek Y her mezin ez im, y her esl ez im. Ji ber ku ez y mezin im, ez esl im, hing maf birvebirina grpn din yn etnk j maf min e nebye. Pit ku kurd j xeberdar dibe ku b hela end neheq li hember wan bne, iqas mexdr bne, iqas hatine pelixandin, bona ku ji van poltkayn neheq ku li ser wan hatine arastekirin bifilitin xwe bigihnin nirxn merivatiy, di encama proseseka wisa de bi van hestan tdikoin. Ji v lay ve, di navbera neteweperwerya tirk neteweperwerya kurd de, ji lay jdera destpka bizava netewey amancn w de cihtiyn mezin hene. Her du neteweperwer ji heman kaniy, ji heman hest raman xwed nabin. Amancn wan ne wek hev in, gelek ji hev cih ne. Di nav kurdan de ew hza madd ya her mezin d ew neteweperweriya ku xwe dispre van hest ramanan be. Akera ye ku d li paerojan ev proses hzeka madd ya mezin pk bne.

Li nav kurdan, li Kurdistan sinifek ku wek sinifa burjuvazy bte navkirin, nebye. Rastiya w, p l hatiye girtina ku sinifeka burjuvaziy di nav kurdan de bibe. Ev, yek ji poltkayn bingehn e ku dewlet bi israr li ser rawestiayaye. Karsazn kurd ku xwestine li ser axa xwe kargehek ava bikin bi tund hatine astengkirin. Li lay rojavaya Tirkiyey hinek kurdn karsaz hene l rast nn e ku meriv ji wan re bibje karsazn kurd. Ew pareyek ji burjuvazya tirk in. Bguman di nav wan de j hindek kesn ku xwedy hesten netewayetya kurd bin j hene, hindek kes hene ku xwe ad chaneka kurd dibnin lbel ev j bi wan peywendiyn ticar sina re, bi peywendiyn pare-bank-krd re, bi peywendiya bi sazyn mna Serokwezrt, Wezareta mar skan Mudiriyeta Git ya Ryn Bejay (Karayollar Genel Mdrl) re, bi away jiyana xwe re, bi terchn tehtla xwe re pareyek ji buruvazya tirk in. Karsazn ku li ser axa xwe karsazy nekin, hilbern belavkirin kontrol di dest xwe de negrin, ne rast e ku ew wek koma van karsazan wek burjuvazya kurd bne dtin. Ji v lay ve, ev kategor di tevgera netewey ya kurd de ne tu hzek e. Ji ber van titan hza madd ten dikane li ser bingeha wan hest ramann ku me li jor behsa wan kir pk were. d ne mumkin e ku ev hz bi top tifingan bte kestin. Ev yek d proseseka wisa ye ku bi dnamkn navxwey yn kurdan ge dibe.

 

_____________________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

avkan:  http://www.peyamaazadi.org

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org