Nasname

 

smail Beiki
Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn
 

 

 

Nasname ev e, ku dirv nan taybetmendyn civak yn hebna meriv ji merivn din cihtir dike. Ev dirv nan taybetmend dikin ku meriv bibe yek cihtir ji kesn din. awan ku nasnameya merivan heye, her wisan, nasnameya gelan, nasnameya miletan j heye. Hmana bingehn a ku reng xwe dide nasnameya gelan miletan, ziman e. Heke ziman gel an j ziman milet hebe, gel an j milet heye, na, ger ziman wan nn be, sedem i dibe bila be, ger wan ziman xwe winda kiribe meriv dsan j rabe bibje ku ev gel, an j ev milet heye, ev dibe xwexapandinek. Amin Maolouf di pirtga xwe ya bi nav lmcl Kimlikler de ji bo viya dibje, ziman nasnamey. (Wergerandin. Aysel Bora, Yap Kredi Yay., apa 7., Stenbol Rbendan 2001, r. 108-109, 113)

Di civakeke demokratk de meriv dikarin bibin endam tewir bi tewir komeleyan, an j bibin endam tewir bi tewir grban. Bo numne, meriv dikare bibe endam komeleya heskiryn snemay, komeleya koberan, komeleya nivskaran, komeleya rojnamevanan, komeleya karsazan, komeleya dersdarn zanngehan an j bibe endam koma koleksyonern fotografan hwd. Meriv dikare bibe endam partyeke syas yan j endam sendkayek j. Meriv dikare bibe terefdar klbeke spor yan j y tmeke futbol. Ev hem, di pkhatina nasnameya meriv de dikarin rolek bilzin. Meriv dikare di nav komel sendka partyn syas yn cih de, yan j, di nav grbn cih de cih bigre. Di nav van pwendyn aloz de hmana bingehn ku nasnameya nsanan pktne ekil dide, ango nasnameya nsan, ziman e; ziman bav kalan e. Ji ber v yek, j re ziman nasnamey tye gotin.

Di pkhatina nasnamey de rola dn (ol; ayn) j gelek girng e. Lbel heke em ziman dn bidin ber hev, di pkhatina nasnamey de hmana bingehn cardin zimn e. Amin Maolouf dibje, dnamka bingehn ku pit er Chan y duyem sral wek milet derxist meydan, her wiha, hmana bingehn ku dewleta sral pkan, branya modern b. sralyan bi saya branya modern xwe bi zimanek netewey xemilandin. Amin Maolouf bal dikne ser viya dibje, Yek ku il salan li sral mabe l tu rojek ling neavtibe snagogek, kes w ji nav civak dernaxe derve. L ji bo yek ku il salan li wira mabe ziman bran fr nebbe, meriv nikare bibje ku d ev yek pkney. (r. 108)

Hmana bingehn ku dirv naveroka nasnameya kurd pkanye, syaseta mha nkar ye. Tgihatin famkirina bi v poltkay, hizirna li ser sedemn pkanna v poltkay, her wiha, hizirna li ser away karanna v poltkay di war pkhatina nasnameya kurd de roleke mezin dilze. Me li jor xwestib ku em bibjin, di war pkhatina nasnamey de hmana sereke ziman e, ziman bav kalan e. car hmana bingehn a ku nasnameya kurd pkanye, ew syaseta nkarkirin tunekirin redkirina kurdan ziman kurd ye. Grngtirn faktora ku di nav kurdan de fehma civak fehma drok pkanye, hemin ev prosesa red nkar mhay ye. Ev proses di war pkhatina hest raman de dibe dnamkeke kartker.

Li Tirky poltkaya sereke ya derbar kurdan ziman kurd de asmilasyon e. Asmilasyon sereketirn poltkaya dewlet ye. Ev poltka vedigere ta dewra dawn a dewleta Osman, ango ta ji zeman birvebirya tthad we Teraqy ve dest p bye. Her wiha, ev poltka wek poltkayeke bingehn a dewlet, bi danna komara Tirky re h bhtir bi zanebn, h berfirehtir gurtir hatye meandin. Ji bo asmlasyon, ango ji bo asmilekirina kurdan bo tirkbn her r mubah hatye dtin. Di rya asmilekirin de dezgeyn dewlet, dibistan, perwerdeh, apemen medya bi awayek kartker her tne karann.

Li saln 1920, li saln 1930, pit qewimna serhildanan hindek malbatn mezin n wek malbatn x axa serokeran dihatin surgunkirin. Ango ev malbatn han ji cih war wan, ji nav civaka wan dihatin derxistin, wan ji hev cih dikirin, wisan piik par bo rojavaya Tirky dihatin belavkirin. Di nav malbatn ku dihatin surgunkirin de ewn ku qet bedar bo serhildan nekirine, heta ewn ku di van serhildanan de pitgirya dewlet kirine j hebn. Ji aly Srt malbata Biar eto, ji aly Dyarbekir malbata Cemlpaazadeyan hindek ji van malbatan in. Sedem bingehn surgunkirina van malbatan j ev b ku dewlet nedixwest li derek serjimareya kurdan bigih hev. Bi v away jihevdexistina malbat, andina her paryeke malbat bo devereke rojavaya Tirky, bo dern ku tirk tde di parany de ne, ji bo asmilasyon r xwekirin b, her wiha, bi v away ferdn malbat ji doza wan dihatin drxistin. Ev j dyar e ku b hela van surginan di nav dernya ferdn civak de, di nav dernya jin zarokan de end tarvmayn kr pkanne. Ji Cemlpaazadeyan Nejat Cemilolu v proses wiha qiset dike: Gelekn ji me dizanin ku em kurd in, me zilm dtiye, em asmile bne l tu kesek ji malbata Cemlpaazadeyan n li Tirky bi doza kurd re, bi kurdayety re eleqedar nebye. (Malmsanij, Diyarbekirli Cemilpaazadeler ve Krt Milliyetilii, Avesta, 2004, r. 402) Nejat Cemilolu qala surgunkirin mexdrbna malbat ya li saln 1926 1936an dike. (r. 396 dewama w)

Ji Biar eto pirsne gotine, Malbata we tevl serhildan neb, heta ku alkar bo dewlet kir. Belam malbata we j hate surgunkirin. Hn bo drgehan hatin andin. Derbar viya de hestn we i ne gelo? Biar eto wiha gotye, Biar eto, ji ker da keto!

Siwarbna li ker ya began titek gelek eyb e. Ne titek ye ku bte bihstin an were dtin. Tew di ser de j ji ker de bikeve Biar eto xwestye bide zann ku ew her wek ku ji ker de ketibin, her wiha, ew d wek kes an j wek malbat heta bi heta ev eyba han ligel wan be.

Kurdn ku temen wan li dora 40-50 salan e ewn ji wan mezintir brahatinn xwe yn zarokty wiha qiset dikin: Dema ku min dest bi dibistana seretay kir, min ten peyvek ji ziman tirk nizanb. Dersdar gelek zor dida ser me da em li dersxaney, li dibistan ten bi tirk biaxifin. Heke li dersxaney, li hewa dibistan peyveke kurd ji dev me yek derbiketana, cezayn giran dida me. Dersdar di guh me de digirt ser me li dwr dixist. Bi ov li ser pyn me, di neynokn me de ldixist

Hewln mezin dane xwe da ku ziman kurd bidine jibrvekirin tirk bidine frkirin. Ji bo viya her r mubah tye dtin. Dersdarek ciwan ku h nuh dest bi kar kirib wiha qal dikir: Tayna min bo gundek ewlg derketib. Min h nuh dest bi v kar dikir. Li dibistan gelek tit km bn. Gelek ql qusrn serban der pencereyn dibistan hebn. Qirtasy km b. Her wiha, hindek kmas ql qusrn din j hebn. Min nikarb ligel xwendekaran, ligel malbatn wan pwendy danyana. Wan bi kurd diaxift. Min biryara xwe da ku ez biim ewlg, van meseleyan ligel Mudr Perwerdeya Netewey biaxifim. Berya ku ez biim, min derbar pwstyn dibisatn de, her wiha, derbar pwstyn qirtasyey de lsteyek amade kir. Min bawer dikir ku d Mudryeta Perwrdeya Netewey van pwstiyan temn bike. W dem ez yek gelek dealst bm. Ez derketim ber mudr Perwerdeya Netewey. Mudr li min guhdar kir. Bala xwe da ser w lsteya pwstiyan. D re vegerya ser min de wiha got: Xoce, daxwazn me ji te, wek dersdarek, gelek sivik in. Em du titan ji te dixwazin. Em dixwazin tu van du titan fr bik. Ya p ev e ku, tu her fr wan bike ku ew tirk in, ew ji Asyaya Navn hatine, ligel viya j, wan fr ziman tirk bike. P l bigre ku ew bi w ziman xwe y prmtv biaxifin, wisan bike ku bila ew w ziman xwe y kov ji br ve bikin, ji bo v yek i ji dest te hat qet texsr meke Ya duduyan j, bne bra wan ku em musluman in, em biray hev n dn ne. Tu vana fr wan bike bes e, wek din qal ql in, qet ne girng in. Ji bo frkirina van titan j ev lazimatyn di lstey de qet ne pwst in Mudr van qewtyan li min kir lstey cardin li min vegerand. Mudr ji min pirs kir ku b hela nexeya Tirky ya Asyaya Navn li dibistan heye yan na, bi min da zann ku divt ez vana temn bikim. Ez bdeng ji odey derketim derve. Tevay xeyaln min ji bin ve hatibn kestin.

Ev byer li navna saln 1970an dibin. Ji bo ku tirk fr kurdan zarokn wan bikin, ji bo ku kurd bidine jibrvekirin her tit dikin. Bi her away tedbra xwe digrin da kurd ji kurdayety, ji ziman kurd dr bikevin, van tedbran pratze dikin. Kurd kurdayet tne pikxistin, tne tehqrkirin. Her tim dibjin Kurd eretn kevneperest in, rbir in, eqya ne. Kurd zimanek kov ye. Ev ziman kov ne tu ziman nivsn ye. Ji bo kurd bikaribin bibin hemdem, bibin meden hing divt terka v ziman kov bikin, xwe fr zimanek modern bikin, bo numne, divt bi ziman tirk biaxifin. Kurd ten dikarin bi riya ziman tirk xwe bigihnin medenyeta hemdem. Ev ziman ku nav w kurd ye ne xwedy 30 tene peyvan e, ger rastya w were gotin, ew ten devokek e. Li sala 1972, di dewra rejma 12 adar de, li Dyarbekir, di dadgeh de li doza DDKO (Komeln origer Kultur yn Rojhilat) dozger leker di ddanamey de van titn li jor dda dikir. Li hember v ddaya dozger leker Musa Anter gotib, Di ziman mirkn ku ten dikarin bibjin qud qud de j 30 tene peyv hene, gelo kurd ziman kurd ima ewqas pik tne dtin?...

Problema di vira de ev e: Dema ku kurd ziman kurd bi v away tune werin hesibandin, red bibin, hing ji bo tunekirina van kategoryn civak bi awayek fil dikevin nav hewldaneke gelek mezin, bi karanna cure bi cure mekanzmayn fiardin operasyon tne kirin. Ev gelek vekir ye ku v nkar mhay, van operasyonan di kesan de, di malbatan de, di nav civak de travmayn kr kirine. Di nav kurdan de nasname, ango nasnameya kurd j, ev e, di proseseke bi v reng ya nkar mhay de durist dibe.

Di rastya xwe de ziman pirseke wisan e ku bi rewa nsan re, bi rewa xwezaya nsan re eleqedar e. Bi awayek xwezay her nsan xwedy zimanek e; ew ziman ku dema hatye dinyay, dema ku ji diya xwe re bye, ew ziman ku ji malbata xwe fr bye, ziman bav kalan. Ji v aly ve ziman nana hebna nsan bi xwe ye, ziman, rewa derbar hebna nsan bi xwe de ye. Heke em zimn bi tena ser w hildin dest, tde faktoreke poltk tune. Lbel heke qtdareke syas, heke dewletek bi rik nad her bixwaze ziman mietek, ziman merivan tune bihesibne ew milet j bi israr her xwedty li ziman xwe li kultura xwe bike, hing d ji v nakoky mukileyeke poltk rbide. Heke dewlet qtdara syas ji bo tunekirina zimn, ji bo ku p li axiftin nivsandin frbn frkirin gebna zimn ewend girseyn mezin n milet ji cih war wan rake, surgunkirin j di nav de, her awa r biceribne, hing ev mukileya ku wergeryaye rengek poltk d h krtir bibe.

Demokras ne ten ev tit e ku d partyn syas li welatek hebin, d li demn peryodk, bo numne, ji ar salan carek d hilbijartin bibin, her wiha, demokras ten bi hebna hindek mekanzmayn wek parlementoy pknay. Demokras, di rastya xwe de ji bo ku berevanya hin nirxan bye kirin pwst e. Ev mekanzmayn ku me qala wan kir, helbet ji bo demokrasy pwst in, l ev mekanzmayn han her wext ji bo berevanya nirxan qm nakin. Mafn mirovan, serwerya huqq, dadmend (edalet), wekhev, azad maf derbirna raman nirxn bingehn in. Her wiha, di nav azady de karanna ziman bav kalan (ziman zikmak) j yek ji van nirxn bingehn e. Belam meriv nikare bibje ku li Tirky van mekanzmayn han berevanya van nirxan, berevanya nirxn gerdn kirine, yan j wan pdetir birine.

Li dawya saln 1980an, li Bulgarstan poltkaya ku navn tirkn wira werdigerand ser navn bulgaran bulgarkirina tirkan bo xwe kirib armanc, dihate meandin. Li Tirky, te div dewlet yan j te div civaka sivl, bi tund li hember v poltkay derketin. Derketaina li hember v poltkay wek kampanyayek, wek poltkayek bi salan ji aly apemen, medya, unverste, dayreyn dewlet, partyn syas, sendka, nivskar hwd. ve hate berdewamkirin. Li Tirky, te div dewlet an sazyn sivl bin, dema ku li hember poltkaya bulgarkirin derdiketin, dema ku berevanya tirkbna tirkn Bulgarstan dikirin, her wiha, dema ku berevanya ziman tirk dikirin, di heman dem de berevanya mafn mirovan, berevanya sazyn mafn mirovan n navnetewey ji alyek ve j wan berevanya mafn gerdn dikir. Belam i dema ku dor were ser kurdan, dor were ser ziman kurd, tgeha teror, pwendyn teror tne rojev. Ez di v qenaet de me ku ev du reftaryn ji hev cih, ev hizirna xwedy cotestandardy roleke wisan dilze ku p re zhna kurdan vebe. Ev e, di kurdan de nasname ligel v prosesa nkar mhay pkhat. Di bna nasnamey de rola nkar redkirin mezin b.

Ger pieke din ji nzk ve em bala xwe bidin ser prosesn nkar red mhay ku b hela awan dimein d sdewar be. Pit er Chan y yekem, bi taybet pit saln 1960an li Asya li Afrkay kolonyan dest p kir gihan serxwebna xwe. Di navbera rxistinn ku tkona serxwebn didan rvebiriyn welatn metropol de tkilyeke wisan heb: Rxistina ku tkona serxwebn dida di merhaleyeke tkon de bi rya daxuyanyek daxwazn xwe yn syas bo welat metropol ekera dikir. Rvebirn welat metropol li ser v daxuyany hr dibn bi v away yan b w away bersivek didan. Ev bersiveke wisan b ku digot em di hindek babetan de goftugoy nakin, l em dikarin li ser hinekan rawestin Ev, reftaryek wisan e ku hebna muxatab xwe qebul dike. Ev reftarya han qymet dide dyalog dplomasy. Dema ku bersiv daye gotye ez di van babetan de munaqee nakim, di van babetan de ez tawz nadim l ez dikarim di vann din de munaqee bikim hing ev tye v watey ku bo pwendy der vekir hitine. Li Afrkay, pit saln 1960an kolonyan tev bi v ry serxwebna xwe bi dest ve ann. Kolonyn ku li Afrkay bi rya tkona ekdary gihan serxwebna xwe, ten kolonyn Cezayr Portekz, ango ten Angola Mozambk Gine Bisseau bn. Li Afrkay kolonyn din n ngilz fransiz belkyan gi bi rya pwendyn qann yn di navbera rxistinn rizgarya netewey welatn metropol de gihan serxwebna xwe. ro li Afrkay ji 50 zdetir welatn serbixwe hene. Belam Tirkye, bo tevay daxwazn kurdan guh xwe digre, nabihse, qet guh nade van daxwazan, tevay deryan digre. Ji bil ku pirs bi rya art, bi rya cendirme pols hel bike, li ser tu ryeke din nahizire. Poltkayn fiardin j, ten girkan zdetir dikin pirsgirk h krtir dikin.

 

Pkhatin Pvena Neteweperestya Tirk

 

Di v xal de heke em bala xwe bidin ser pkhatin pvena neteweperstya tirk d faydeya xwe hebe. Di war pkhatin pvena neteweperestya tirk de roleke mezin a roinbrn tirk n ku li dewra Tanzmat ji Rsyay hatibn heye. Ev roinbrn ku ji Rsyay hatine, tirkn qirim tirkn azer bne. Roinbrn tatar azer yn wek Mirza Fethali Ahundzade (1812-1878), smail Gaspral (1851-1914), Hseyinzade Ali Bey (1864-1942), Ahmet Aaolu (1869-1939), Yusuf Akra (1876-1935) ku nikarbne li Rusyay bimnin, hing xwe avtine bext dareya Osman. Mirza Fethali Ahundzade, Hseyinzade Ali Bey Ahmet Aaolu tirkn azer bn. smail Gaspral qirim, Yusuf Akura j tirk kazan b. Tye qalkirin ku gil gazincn van kesan ji despotzma rs, her wiha, ji panslavzm hebye, alakyn ku di aroveya van tgehan de pkdihatin, wan rexne l girtye. tye gotin ku, panslavzm li Rsyaya Qeyser di war civak syas de cereyana esasn bye. Li Rsya, Qirim, Kazan, Azerbaycan, Qirgizstan Tirkmenstan ji bo ku tirkan bikine orus hewldaneke gurr hebye wan j v proses rexne kirye. Her wiha, tye qalkirin ku wan her hewl daye xwe da p li oruskirina tirkan bigrin, ji bo viya j bi ziman tirk helbest, rok, lkoln lstikn teatr hatine nivsn, hewl dane xwe da ku perwerdeya bi ziman tirk wek sazyek bidine rnitandin. Bi v away tye qalkirin, ji bo ku ew bikaribin li hember kiryarn panslavzm, ango li hember oruskirin li ser pyan bimnin, ew di nav hewldaneke gelek xurt de bne. Hewldann oruskirin, her wiha, ew zehmetyn ku di encama v yek de pkhatine, bi mnakn dewlemend tne qalkirin.

Di roja royn de li Tirky roinbr j derbar van kesn ku me li jor behsa wan kirye, heman tit qiset dikin. Dibjin, van roinbrn tirkan li hember despotzma orusan li ber xwe dane ziman tirk, kultura tirk civaka tirk li ser piyan hitine, her wiha, p li oruskirina tirkan girtine. Li Rsyay di war pvena cereyann tirkayety de bandora fehma muslumany j gelek hebye. Hizr nrnn ehabettin Mercaniy kazan ku pispor dn drok bye, her wiha Cemalettin Afgani (1839-1897), Muhammed Abduh (1849-1905) Muhammed kbal (1876-1938) li nav muslumann li Rsya gelek z belav bne. Hizrn wan j bi kurtas bi v away ye ku divt musluman j wek civakn Ewropay xwe p ve bibin.

Alyek gelek grng y v proses bi pirsa kurd re eleqedar e. Ew j ev e: Ev kesn ku ji Rsyay hatin xwe spartin Osman, d re j li Tirky man, di brokrasya dewlet de peywirn girng li van kesan hatin spartin. Bo numne, roinbrn wek Ahmet Aaolu Yusuf Akura di war tesbtkirina poltkaya asmilasyona ku dewlet li hember kurdan pkdian de, her wiha, di war tetbqkirina v poltkay de van kesan peywirn grng hildane ser mil xwe di v war de roleke grng lstine. Ev ronya drok ye, ku ew kesn ku li Rsyay li hember poltkaya asmlasyon ya orusan derdiketin, wan kesn ku ji ber zordary terka Rsyay kiribn, li Tirky di war asimlekirina kurdan bo tirkayety de, hem ji aly raman ve hem j ji aly tetbqkirin ve, peywirn grng hildane ser mil xwe. Her wiha, divt li ser viya j bte rawestn ku b hela awan netewepersetn tirk ji alyek ve gelek pesn wan kesn ku li Rsyay li hember panslavzm tkoyane dane, l ji aly din ve poltkaya asmilekirina kurdan j gelek bi dilgerm hembz kirine.

Li Rojhilat li Rojavay gelek lkolneran derbar pkhatin pvena neteweperestya tirk de lkolnan belav kirin. Di van lkolnan de bala xwe dane ser rola tirkn qirim azer kazann ku ji Rsyay bo Tirky hatine. Ji Franois Georgeon, Trk Milliyetiliinin Kkenleri, -Yusuf Akura (1876-1935)- Wergerandin: Alev Er, Yurt Yaynlar, 1986, ji David Kushner, Trk Milliyetiliinin Douu (1876-1908) Wergerandin: evki Serdar Tret-Rekin Ertem-Fahri Erdem, Kervan Yay. 1979, ji Uriel Heyd, Trk Ulusuluunun Temelleri, Wergerandin: Kadri Gnaay, Kltr Bakanl Yay. 1979, ji Masami Arai, Jn Trk Dnemi Trk Milliyetilii, Wergerandin: Tansel Demirel, letiim Yay. 2000

Di van lkolnan de analzn derbar kurdan de, derbar pirsa kurd de nnin. Her wiha, derbar rola van kesn ku ji Rsyay bo Osman/Tirkye hatine ya di asmilekirina kurdan li Tirky j tu analzek tune.

Di navbera li Rsyay li hember oruskirina tirkan derdiketin li Tirky ji bo asmilekirina kurdan pitgr kirin de nakokyeke gelek ekera heye, gelek vekir ye ku di vira de hizirneke cotestandardy haty pkann. Zanistyn sosyal yn wek Drok, Sosoyoloj, Zanistyn Syaset ten dikarin bi analzkirina van nakokyan re dewlemend bibin, p ve biin. Tune hesibandina van nakokyan, ji nedt ve hatina van rewn wiha, vana tune hesibandin, enmcameke wisan ligel xwe tne ku li Tirky pvena zanisty dicemidne.

Ev analzn wiha di berhemn lkolnern wek Ali Engin Oba, (Trk Milliyetiliini Douu, mge Yay. 1995), Yusuf Sarnay, (Trk Milliyetiliinin Tarihi Geliimi ve Trk Ocaklar 1911-1931 tken Yay. 2. bs. 2004), brahim Bahadr, (mmetten Millete Trk Ulusu nas (1860-1945) Kalan Yay. 2000), Fsun stel, (mparatorluktan Ulus-Devlete Trk Milliyetilii: Trk Ocaklar (1912-1931) letiim, 1997) de j qet nnin. Her wiha, gelek teb ye ku d ev analzn wiha di lkolnn Yusuf Akura (Trklk, Trkln Tarihi Gelimesi, Trk Kltr Yay. 1978, Yeni Trk Devletinin ncleri, 1928 Yl Yazlar, Kltr Bk. Yay. 1981) de j nn bin.

Bi taybet kurdn xwenda, kurdn ku xwedy tehsleke bilind in, reftarya wan a li hember operasyonn nkar mha redkirina ku li hember kurdan tye meandin j divt were vekolandin. Ev kurdn ku brhatinn xwe yn zarokty qal dikin, evn ku dibjin, dema me dest bi xwendin kir me peyvek j bi kurd nizanb, l di roja royn de beeke mezin ji van kurdn ku tehsla bilind qedandine bne doktor, parzer, muhendis, dersdar, muhasib, muawr mal, muteht, her wiha kurdn ku li dayreyn dewlet dixebitin, d bi kurd naaxifin, nikarin bi kurd biaxifin. Evana nikarin bi kurd binivsin, nikarin pirtgeke kurd, rojnameyeke kurd hwd. bixwnin. jixwe zarokn wan, tew ji tkona bav kaln xwe bxeber in. Heyecana ku di mezinn wan de heb di wan de qet nne

Ji v aly ve divt ev refatrya van kurdn xwende j bi awayek cidd bte vekolandin rexnekirin. Ev rewa han helbet bi viya ve j girday ye ku, b hela ev kurdn han li ku dijn. Xuya ye, di navbera kurdn ku li bajarn metropolan dijn kurdn ku li ser axa kurdnin dijn, ciht heye ew xwedy reftaryeke ji hev cih ne.

20 hezran 2007

 

_____________________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

avkan: http://www.peyamaazadi.org/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=450 

 

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org