PENa Mîyanneteweyî û Navenda PENa Kurdî Ser o Daþýnasnayîþêko Kilmek
PENa Mîyanneteweyî
PENa Mîyanneteweyî rêxistinêka
nuþtoxan a mîyanneteweyî ya û serra 1921 de ameya sazkerdiþ. Serra 1921
de London de nuþtoxe Catharine Amy Dawson Scott klûbêka nuþtoxan
awan kena. Na klûbe bîye bingeyê PENa Mîyanneteweyî. Mîyanê endamanê
verênan de kesê namedarî yê sey Joseph Conrad, George Bernard
Shaw û Herbert Well estbîy. Serran reyde kesê sey Anatole
France, Paul Valery, Thomas Mann, Karel Capek, Alberto
Moravia, Arthur Miller, Pierre Emmanuel, Heinrich Böll,
Mario Vargas Llosa û György Konrád rolêko muhîm kaykerdo.
Heta serranê 1990an zî koma PEN ra PEN Club (Klûba PEN) ameyne
vatiþ, la nika termê PEN Center (Navenda PEN) yeno þuxulnayîþ.
Çekuya PEN bi xo herfê verênî yê hîrê çekuyan ra ameya
meydan: “P” yê Poetsî (Þaîr), “E” yê Esseystsî
(Hîkayenuþtox) û “N” yê Novelistsî (Romannuþtox). Bi
no qayde çekuya PEN bi zanayîþ çekuya îngilîzî pen, yanê
pênûse ano vîrê merdimî.
Armancê PENe averberdiþ û
pawitiþê edebîyat û kulturê neteweyanê cîya-cîyayan û mîyanê nuþtoxan
de awankerdiþê têkilîyananê xurtan o. Loma PEN hetê UNESCO û Yewîya
Neteweyan (UNO) ra sey vengê wijdanê nuþtoxan yeno qebulkerdiþ. Mîyanê
PENa Mîyanneteweyî de 4 komîteyê ke karê lobî û dîplamsî kenê estê:
1.Komîteya Nuþtoxanê Zîndanan
de
2.Komîteya Açarnayîþ û
Mafê Ziwanî
3.Komîteya Nuþtoxê Cinî
4.Komîteya Aþtîye.
Ewro PENa Mîyanneteweyî 142
PENanê Neteweyîyan xo mîyan de hewênena. Ofîsa PENa Mîyanneteweyî
London de ya. Serokê PENî nuþtoxo çek Jiri Grusa yo. Sekreter û
îdarekerdoxê PENî kongreya serrane de yenê weçînitiþ. Ziwanê fermî îngilîzî,
fransî û îspanî yê.
Awanbîyayîþê
Navenda PENa Kurd
Peynîya serra
1980 de nuþtoxo kurd Huseyin Erdem hemsera xo Emine Erdem û
tay nuþtoxanê bînan reyde prosesê awankerdiþê PENa Kurd dabi destpêkerdiþ.
Bi ardimê PENanê neteweyanê bînan de menga nîsana serra 1988 de Kembrîc
(Cambridge) de, kongreya PENa Mîyanneteweyî de awankerdiþê
Navenda PENa Kurd amebi pêþnîyazkerdiþ. Raydayene de heme beþdaroxanê
kongre paþtî daybî awankerdiþê Navenda PENa Kurd. Bi no hawa Navenda
PENa Kurd bîye endamê PENa Mîyanneteweyî. Tarîx de na reya verêne bî
ke yew sazgeya kurdan a neteweyî bingeyê seyyewbînîye û yeksanîye de bîbî
endamê rêxistinêka mîyanneteweyî.
Xebatêka fermî ra pey wisarê
1990 de Navenda PENa Kurd hetê Dadgeha Herêmî û Buroyê Bacgirewtiþî yê
þaristanê Kolnî Almanya de ameybî qebulkerdiþ. Awankerdoxê Navenda
PENa Kurd nê kesê erjaye yê: Huseyin Erdem, Emine Erdem, Yayla Mönch-Bucak,
Haydar Iþýk, Abdilrehman Neqþebendî, Huseyin Kartal, Misto Xêro û Riza
Topal.
Roja verêne de Navenda PENa Kurd nêwaþt rolê
yew sazgeyê teberê welatî de kaybikero la bîye temsîlkarê heme edebîyat
û nuþtoxanê kurdan. Bi ardimê dostanê xo PENa Kurd xebata dîplomasî mîyanê
roþinvîranê cîhanî de kena û averþîyayîþê ziwan û kulturê
neteweya kurd zî xo rê kena armanc. Navenda PENa Kurd PENa Mîyanneteweyî
de sey endam qebulkerdiþê Navenda PENa Ermenî de û tayê bînan rê bîya
referans. Bi no qayde têkilîyê baþî mîyanê Navenda PENa Kurd û
navendê bînî yê sey Guadalajara, Vietnam, Slovenya, Swîsre, Îtalya,
Norwec, Makedonya, Bask, Çek, Sorb virazîyayê.
Tay Netîceyê Weçînýteyî Yê xebata Navenda PENa
Kurd
-
Bi desan kombîyayîþê edebî seba nuþtoxanê kurdan û bîyanîyan,
-
Kombîyayîþê roþinvîrî û sîyasî yê sey Konferansa 1999 Parlamentoyê
Ewropa de û PENa Tirk û PENa Mîyanneteweyî reyde 2005 de Zafrengîya
Kulturî ser o Konferansa Dîyarbekirî,
-
Serra 2005 de sercidayîþê Kurdistanê Baþûrî,
-
Rezolusiyonê ke Kongreyanê PENa Mîyanneteweyî de ameyê qebulkerdiþ
(Azadîya ziwan û edebîyatê kurdan ser o),
-
Bi ziwanê kurdî û panc ziwananê bînan keyepel: www.pen-kurd.org,
-
Kampanyayê serkewteyî yê mîyanneteweyî seba serbestkerdiþê nuþtoxanê
sey Edîp Polat, Leyla Zana, Merwan Osman, Dr. Roya Tiloyî û Þêrko
Cîhanî,
-
Pêþniyaz seba awankerdiþê Komîteya Nuþtoxanê Cinî çarçoweyê
PENa Mîyanneteweyî de,
-
Navenda PENa Kurd her çar Komîteyanê PENa Mîyanneteweyî de rolê xo
keykeno û beþdarê Kongreyanê PENa Mîyanneteweyî yê serrane û gelek
Konferansanê Komîteyan bena,
-
Destûrê Navenda PENa Kurd Konferansa Akademiya Klausenhofî de
(1-3 hezîrana serra 2007) amebi vurnayîþ û do kongreya ameye de (2009
de) bîyero raydayene,
-
Ewro Navenda PENa Kurd de 83 endamî xo û çend berendamî welat û
teberê welatî ra estê,
-
Endametîya serrane seba kesê ke parçeyanê Kurdistanî û Yewîya Komaranê
Xoserbîyayan (Yewîya Sovyetan a verêne) de yê 30 Euro yo. Seba
endamanê bînan 60 Euro yo.
Îdarekerdýþê Navenda PENa Kurd
Kongreya
nîsana 2006 de, Komîteya Îdarekerdoxe panc kesan ra ameybî weçînitiþ:
Dr. Zerdeþt Haco, serokê Navenda PENa Kurd
Mustefa Reþîd, cagirewtoxê serokî û berpirsiyarê enternetî
Dr. Zorab Aloian, sekreter û serokê Komîteya Açarnayîþ û Mafê Ziwanî
Bêrîvan Doskî, endama Komîteya Îdarekerdoxe
Memo Þahîn, serokê Komîteya Nuþtoxanê Zîndan de û berpirsyarê aborîye
Nê kesan ra teber, biryaranê Komîte reyde 15 endamê bînî seba gureyanê taybetan ameybî nîþankerdiþ:
Kakþar Oremar, endamo cagirewtox yê Komîteya Îdarekerdoxe
Unis Behram, endamo cagirewtox yê Komîteya Îdarekerdoxe
Simin Caici, seroka Komîteya Nuþtoxanê Cinî
Sedat Yurtdaþ, serokê Komîteya Aþtiye û Kurdistanê Vakurî de temsîlkarê Navenda PENa Kurd
Abdilrehman Neqþebendî, Kurdistanê Baþûrî de temsîlkarê Navenda PENa Kurd
Bêwar Îbrahîm, Kurdistanê Baþûrê Rojawanî de temsîlkara Navenda PENa Kurd û berpirsyara ziwanê erebî
Ezîz Nematî, Kurdistanê Rojhelatî de temsîlkarê Navenda PENa Kurd
Ezîzê Cewo Mamoyan, Rûsya de temsîlkarê Navenda PENa Kurd û berpirsyarê ziwanê rûskî
Prof. Dr. Knyazê Îbrahîm Mîrzoyev, Asyaya Mîyanêne de temsîlkarê Navenda PENa Kurd
Selwa Gulî, Skandînavya de temsîlkara Navenda PENa Kurd
Ricardo Gustavo Espeja, Amerîka de temsîlkarê Navenda PENa Kurd û berpisyarê ziwanê îspanî
Anwar Mohammad, berpirsyarê lehçeya kurmanckîya cêrine (soranî)
Roþan Lezgîn, berpisyarê lehçeya kirmanckî (zazakî)
Dr. Ali Kiliç, berpisyarê ziwanê fransî
Pamîr Salehî, berpirsyarê têkilîyanê sazge û nuþtoxan reyde (bi taybet Norwec de)
Dr.
Zorab Aloian
Sekreterê
Navenda PENa Kurd
Bremen,
Komara Almanya Yewbîyaya,
8
hezîrane 2007
|