Peyam Bo Panela Rxistina Azady

 

 

smal Bek

 Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

 

Ez bi heskirin silavn xwe bo hem hevaln ku d bedar bo Panela Rxistina Azady bikin dinim. Ez bo komcivn axaftvanan serketin dixwazim.

Bi v helkeft ez dixwazim bi kurt bal biknim ser hinde xalan.

Droka kurdan, drokeka wisa ye ku di tarty de hatye hitin, bi zanebn di nav hewldan de ne ku di tarty de bimne. Di seranser droka Komara Tirky de ji layek de kurd ziman kurd hatine nkarkirin, ji lay din de, hewl dane xwe ku opn ku ad kurdan in, tune bikin. Ji katalogn kitbxaneyan derxistin tunekirina rojname, kovar kitbn kurd, di aroveya v fehm de pk hatiye. Derbarey kurdan de poltkaya bingehn a dewlet asmlasyon e. Tunekirina bra/hafizaya kurdan, wek pdivyeka v poltkaya sstematk t tetbqkirin.

Di droka kurdan de heyama jihevdexistin, parekirin parvekirina kurdan Kurdistan, yek ji wan heyaman e ku her zde t xwestin ku di tarty de bimne. Dezgayn mna Rxistina Azady Dvana Herb ya Bidls j, t xwestin ku di tarty de bne hitin, belgeyn van dezgayan tne veartin. Mehkemekirin belgeyn derbarey darizandina Xalit Beg Cibr, Mebs Bidls Ysif Ziya Beg, Lewazim Muwezzef El Riza Beg, ar Mela Evdirehman Faq Beg tne veartin. Li gor qenaeta min, sedem v yek ev e ku, di rnitinn dadgeh de derbarey kurdan Kurdistan de bi xurt analz bne daxwazn netewey yn kurd hatine kirin, di v arovey parznameyn xurt hatine pkkirin. Wisa t fmkirin ku bi tehrfkin j nikanin hza van parznameyan km bikin, lewre j, ew belge tne veartin, di bin tehakum de tne hitin.

Ji nveka sala 1919an bigrin heta bi nveka sala 1920an, di v dema bi qas sal nvek de, di droka kurdan de heyameka gelek girng e. Di v dem de kirasek nalet bo kurdan hatiye fesilandin. Divt ev heyama han bte vekolandin bi dyardeyn dewlemend bte analzkirin. Ew civaka ku bo v poltkaya xirabker tuneker bye amanc, civakeka xwed qelsyan/zeafyetan e. Divt ev qels/zeafyet j ji lay antropolojy de bne analzkirin. Rya hzdarbn ew e ku, meriv qelsyn/zeafyetn xwe bibne.

Arvn Wezareta Kolonyan, Wezareta Karn Derve, Wezareta Hindistan Wezareta er yn ngilstan, herwisa, arvn Wezareta Karn Derve ya Fransay arvn Yektya Sovyetan di v behs de d jdern girng bin.

Xurtbna xebatn drok, civak ziman di heyama neteweybn de dmensyonn bingehn in. Div lkolnern kurd di xebatn drok civak de hewl bidin xwe da ku belgeyn orjnal yn derbarey Osman Komara Tirky de bibnin, helsengandinn xwe li ser belgeyn orjnal bikin. Div kurd ji br nekin ku, xebatn ku li ser van belgeyan ji lay lkolnern tirk de li gor bawerya deolojya ferm hatine kirin de, htmal e ku tehrfat hatibin kirin.

Ji v end gelek girng e ku lkolnern kurd esl belgeyan peyda bikin. (*)

25 Hezran 2008

 

 

(*) Ev peyam, bo Panela Bibranna Serok Tkoern Tevgera Kurdistan ya 1925an ku d roja 27.06.2008 li Diyarbekir bihatana lidarxistin l ji lay Dadgeha Dewleta Tirk Parzgeha Diyarbekir hatib qedexekirin, hatiye andin. 

 

________________

Wergerandina ji tirk: Roan Lezgn

avkan:  http://www.peyamaazadi.org

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2008 info@pen-kurd.org