Þîîrê
J. Îhsan Esparî Dilopê Zerrî yê
Danasîn:
Roþan Lezgîn
 |
Dilopê
Zerrî,
nameyê kitabê þîîran yê J. Îhsan Esparî yo. Kitab hetê Weþanxaneyê
Vateyî ra hezîrana 2008î de ginayo çape ro û 55 rîpelî yo. Kitab
de 17 tene þîîrî ca gênê. Þîîrî goreyê nuþtiþê wextî ra
amey rêzkerdiþ. Mavajî, þîîra tewr verêne “Wesar” nîsane
1991 de nûsîyaya. Resmê
qapaxê kitabî yew tabloyê hunermendê namdarî yê resman Mehmûd
Celayîrî ra yo. Panc tene resmê rindekî ke tabloyanê Mehmûd
Celayîrî ra se detay amey weçînitiþ zî mîyanê kitabî de cadîyayê.
Tabloyî bi xo zî manenê þîîre. No
kitabê þîîran yê pancine û kitabê hîris û çarine yo ke Weþanxaneyê
Vateyî weþaneno. Qelbê edebîyatê kirmanckî (kurdîya zazakî) Vate
de dana piro. Þîîrê
J. Îhsan Esparî þîîrê hîsanê heyecaninan yê ciwanîye nîyê.
Þîîrê ey serwext û pewte yê, krîstalîzekerde yê. Merdim gama
ke þîîranê ey waneno, derhal tey vejeno ke þaîrê înan hunerê
xo ra, sînorê zanayîþê xo ra, malzemeyê xo ra weþ haydar o. Bi
sebr, hêdî-hêdî neqeþneno. Weþ zano ke kura de vindeno, kamca de
se vano. Þîîrê J. Îhsan Esparî wayîrê ê þîyanî yê ke þênê heme dîwanan de pere bikî: |
“Qisayî
estê
zelal
ê, krîstalî
hîsdar
ê, þîîrkî
cewherê
mezgî,
ahengê
vengî
û
sey zerrnê safî,
sey
yaqutê sûrî
vêrenê
dîwanê
heme homayan de.”
Þîîrê
J. Îhsan Esparî yew cuyo rastikên ra, hîskerdiþanê rastikênan ra ameyê
ditiþ. Labelê vatiþo þîîrkî ra tawîz nêdayo. Naye þîîre xorîn
kerda. Coka leze xo veradano xorînîya hîsanê wendoxî:
“Þima
ra zewqê þarî aseno?
Lengerîyin
Çanqaya de roniþto.
Linge
eþta linge ser, temaþe keno
demewo
ke dewe veþena, deweke veþena,
zerre
çizeno, qesba veþena.
Ez
nêzana sey Neronî þîîran zî waneno?”
Þîîrê
J. Îhsan Esparî ge-ge sey yew hîkaya yan zî fotografê ke mîyanê
desmalêka neqiþnayî de pêþîyayê, xo musnenê merdimî:
“Cendirme
kozik de neternaye.
Teber
ra ne veng yeno ne hes.
Zereyê
kozikî gillî ra ters.
Kozik
ardî.
Herre
serdine,
herre
hêrsbîyaya.
Kerreyî
abiasan.
Ge-ge
bereqêno gî estarî
Se
ke ti ra vajo “ti hema nêþî?”
Nika
bivejyaynî yew ganî
Yo
ka kaþ biko linga tifingî.
Timo
a yo ke nê cay ey rê heram bî.”
Kitabê
þîîran yê J. Îhsan Esparî Dilopê Zerrî edebîyatê ma de yew
penceraya xoser a.
Þîîre,
eke se ra panc îlham bo, se ra neway û panc ked a. Keda ke þîîre heq
kena, J. Îhsan Esparî texsîr nêkerdo. Coka kitabê ey þîîre de, edebîyatê
ma de kalîte bineyna kerdo berz.
*
Adresa
Waþtiþî:
Vate
Yayýnevi
Katip
Mustafa Çelebi Mah. Tel Sok. No: 18 Kat: 3
Beyoðlu
/ Ýstanbul
Tel:
0 212 244 94 14
E-post:
kovaravate@yahoo.com
*
J.
Îhsan Espar Kam o?
J.
Îhsan Espar 1956 de Pîran de maya xo ra bîyo. Ey 1979 de, Dîyarbekir de
Înstîtuyê Perwerdeyî qedênayo. Demeyêko kilm Kurdistan de mamostetîye
kerda. Ameyîþê Cuntaya Eskerî ya 1980î ra pey, semedê xebata ey a sîyasî
polîs ci geyrayo. Menga nîsana 1982 de Kurdistan ra vejîyayo, 1983 de þîyo
Swêd û nika zî uca ciwîyêno. J. Îhsan Esparî Swêd de zî unîversîte
de tarîx, îlmê cematkî û averþîyayîþê ziwanê ciwananê diziwanîyan
wendo.
Hetanî
ewro gelek nuþteyê ey ê kurdkî (kirmanckî, kurmanckî), tirkî û swêdkî,
hîkaye û þîîrî ey ê kirmanckî kovar û rojnameyan de neþr bîy. O,
Grûba Xebate ya Vateyî reyra ziwanê kurdkî û bi taybetî lehçeya
kirmackî ser o xebitîyêno. Û hûmara yewine ra hetanî nika redaktorîya
kovara Vateyî keno.
Kitabê
ey:
- Tanî
Estanikî û Deyîrê Ma,
Çapa yewine Weþanên Rewþen, 1995 Berlîn, Çapa diyîne Weþanxaneyê
Vateyî, 2004 Îstanbul
- Beyi
Se Bena?,
Weþanxaneyê Vateyî, 2004 Îstanbul
- Ferhengê
Kirmanckî (Zazakî)-Tirkî û Tirkî -Kirmanckî (Zazakî),
çapa yewine 2001, çapa diyîne ya hîrakerdîye 2004 Îstanbul, (No
Ferheng, Grûba Xebate ya Vateyî reyra amade kerdo.)
- Rastnuþtiþê
Kirmanckî (Zazakî),
2005 Îstanbul (No kitab, Grûba Xebate ya Vateyî reyra amade kerdo.)
- Dilopê
Zerrî, Weþanxaneyê
Vateyî, 2008 Îstanbul
Kitabê
ke tadayê (tercume kerdê):
- Beþîkçî,
Îsmaîl, Çend gotin li ser ronakbîrên Kurd, 1992 Bonn (Tirkî
ra kurmanckî, J. Îhsan Espar & Amed Tîgrîs)
- Nordqvist,
Sven, Dema Findo biçûk bû û winda bû, 2001
Stockholm (Swêdkî ra kurmanckî)
- Defoe,
Daniel, Robinson Crusoe, 2005
Îstanbul (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Hugo,
Victor, Notre – Damea Parîsî,
2005 Îstanbul (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Wolde,
Gunilla, Kreþa Emma, 2007 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Wolde,
Gunilla, Tûte û Malîne, 2007 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Wolde,
Gunilla, Emmaya Eksî, 2007 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Wolde,
Gunilla, Tûte bi Piþê Kay Keno, 2007 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Wolde,
Gunilla, Tûte Hurdî yo, 2007 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Löfgren,
Ulf, Rindo kincanê xo þuweno, 2008 Stockholm (Swêdkî
ra kirmanckî)
- Nordqvist,
Sven, Xuþka min li ku ye? 2008 Stockholm (Swêdkî ra kurmanckî)