Silav li Koma Dengê Zarokên Amedê be

Îsmaîl Beşîkçî

Wergerandina ji tirkî: Roşan Lezgîn

Koma Dengê Zarokên Amedê, komeka muzîkê ya zarokan e, ku temenê wan di navbera 12-17 salan de ye. Ev kom di sala 2006an de li Diyarbekir ji alîyê Şaredarîya Sûrê ya Diyarbekirê hatiye danîn. Şaredarê Sûrê Evdila Demirbaş piştî ku ji ber xebatên xwe yên “duzimanî, pirzimanî” ji aliyê Wezareta Navxweyî ji kar hate dûrxistin niha xebatên xwe li Şaredariya Yenîşehîrê li nav Grûba Xebatê ya Ciwanan (Gençlik Çalışma Grubu) dewam dike.

Koma Dengê Zarokên Amedê beşdarî bo Festîvala Muzîka Cîhanê kir ku di rojên 3-7 kewçêr 2007 de li San Fransiskoya DYA çêbûbû. Vê komê di roja 3 kewçêr de li San Farnsiskoyê, di roja 5 kewçêr de li San Diegoyê, di roja 7 kewçêr de li Los Angelesê konsert da. Ji Çîn, Hindistan, Îraq, Afrîka, Îtalya û Spanyayê komên muzîkê beşdarî bo vê festîvalê kiribûn. Koma Dengê Zarokên Amedê jî wekî numayendeyê kurdan beşdarî bo festîvalê kiriye. Koma Dengê Zarokên Amedê li festîvalê bi 9 zimanên mîna ermenî, suryanî, îngilîzî, almanî, îbranî, rûsî, kurdî (kurmancî, soranî, zazakî), erebî û tirkî stirîye. Koma Dengê zarokên Amedê di konsertên xwe de li jêrî alaya kurdî srûda neteweyî ya kurdî Ey Reqîb jî xwendiye. 

Koma Dengê Zarokên Amedê çawa ku ji DYA vegeriya hat Tirkiye, Dozgeriya Komarê ya Diyarbekir tavilî derbareyê vê koma zarokan de doz vekir. Celb şandin pey van zarokên ku temenê wan di navbera 12-17 salan de ye, da ku werin li Dozgeriya Komarê ya Diyarbekir îfade bidin. Zarok çûn li Dozgeriya Komarê îfade dan. Paşê derbareyê 3 zarokên ku temenê wan li dora 16 salan e, li Dadgeha Tawanên Giran a Amedê, li gorî xala 7/2 ya Qanûna Têkoşîna Li Dijî Terorê doz hate vekirin. Dibêjin, dê ev doz di roja 19 hezîran 2008 de li Dadgeha Tawanên Giran a Diyarbekir bête dîtin. (www.rizgari.online, 2 gulan 2008)

Bi awayekî aşkera tê dîtin ku dewlet û hukûmet têgeha “teror”ê çendî fireh digre. Stirîna zarokên ku temenê wan di navbera 12-17 salan de ye wekî terorê tê fêmkirin. Bi vî awayî didine zanîn ku stirîn jî dê tûşî mueyîdeyên îdarî û cezaî bibe. Vekirina dozê ya li Dadgeha Tawanên Giran nîşan dide ku vê pêwîstîyê bicih tînin. Li vir divê meriv bala xwe bide ser naveroka têgehên edaletê ku ji hev cihê ne, heta ku di berevajîya hev de ne. Edalet, lêgerîna li edaletê, têgihîştina edaletê têgehên wisa ne ku deng li wijdanê civakê dikin, gazî li zanîna civakê dikin. Hindek zarokên ku temenê wan di navbera 12-17 salan de be, biçin beşdarî bo festîvaleka navneteweyî bikin û stranên xwe bistrên, lê ji ber vê kiryarê Dozgerîya Komarê rabe celb bişîne pey wan da ku werin li Dozgerîyê îfade bidin û îfadeyê wan bête girtin, derbareyê hindekên ji wan de li Dadgeha Tawanên giran doz bête vekirin, behsa qanûna têkoşîna li dijî terorê bête kirin, hingê, ev proses li dijî têgihîştina edaletê ya însanî û civakî ye, li dijî lêgerîna li edaletê ye, bi wijdanî re nagunce. Hûn dikanin têgihaştineka wekî “yên ku sîstema fikirîna Atatirkîst pesend nekirine dişminên neteweya tirk in û dê her dişmin bimînin” bi hukmeka qanûna cezayê yan jî bi hukmeka qanûna bingehîn îfade bikin. Herwisa, hûn dikanin li gorî têgihîştina “ger mesele welat be, tiştên din teferuat in” qanûnan jî çêbikin, gelek hêsan e ku hûn li parlementoyê qanûnên wisa çêbikin. Hingê dê ev têgihîştina we bibe qanûn, bibe huqûq. Ev hukmên hanê dikanin bibin qanûn, lê di wijdana rayagiştî de nabin hukmên rewa (meşrû).

Tehqîqat û vekirina dozê ya derbareyê Koma Dengê Zarokên Amedê de, ji alîyekî ve derbareyê pêşveçûna demokrasîya tirk û naveroka wê de agahiyeka aşkera dide meriv. Di roja 30 nîsan 2008 de li Lijneya Giştî a Meclisa Miletî ya Mezin a Tirkiyê (TBMM) derbareyê xala 301 a Qanûna Cezayê ya Tirk (TCK) de guhertineka piçûçik hat kirin. Bi vê guhertinê re îbareya “tirkayetîyê” wekî “miletê tirk” û “Komarê” jî wekî “Dewleta Komara Tirkiyê” hatin guhertin. Sê sal sînorê jorîn yê cezayê daxistin du salan. Ev guhertina hanê li ser daxwaz û reaksiyonên Yekîtîya Ewropayê çêbûn.

Li Tirkiyê çi dema ku kurd rabin mafên xwe yên ku ji kurdbûna wan çêdibin bixwazin hingê berpirsiyarên dewlet û hukûmetê dibêjin “tirk, têgeheka etnîkî nîn e, çi kesên ku di nav sînorên Komara Tirkîyê de ne, gişa digre nava xwe”. Dibêjin çi dema ku “miletê tirk” tê gotin, ev nayê wê wateyê ku tenê etnîkek hatiye qestkirin, ango, tenê tirk dernakeve pêş. Lêbelê “tirk” navê grûbeka etnîkî ye. Wekî mînak, di şîroevkirin û têgihîştina xala 301 de ev yek bi aşkerayî xwe nîşan dide. Wekî mînak, ger li kurd, ermenî, suryanî û êzîdiyan heqaret bibe jî, ev nabe tawan. Digel ku gelek heqaretên mezin li van kategoriyan tê kirin lê çi caran nehatiye dîtin ku bibêjin “ev jî hêmanek ji miletê tirk e, li miletê tirk heqaret hatiye kirin, miletê tirk hatiye piçûkxistin…” û dozê vekin. Xala 301 tenê berevanîya tirk û tirkayetîyê dike. Li hemberî van guhertinên piçûçik dezgayên Ewropî dibêjin “demokrasîya tirk pêş de diçe, qedexeyên li pêşîya derbirîna ramanê radibin…” û silav li demokrasîya tirk dikin. Belam ev ne reftariyeka ciddî û tendurist e. Û ji alîyê din, hîn gelek xalên ku pêşî li derbirîna ramanê digrin di nav mewzûata Qanûna Cezayê ya Tirk de hene. Di qanûna bingehîn de, di qanûna cezayê de, di qanûna têkoşîna li dijî terorê de, di qanûna partîyên siyasî de, di qanûna hilbijartinan de, di qanûna komcivîn, xwepêşandan û numayîşan de, di qanûna çapemeniyê de, di qanûna xwendina bilind de… û hîn di gelek qanûnên din de gelek xalên ku pêşî li derbirîna ramanê digrin hene.        

Berpirsiyarên dezgayên mîna Yekîtîya Ewropayê û Konseya Ewropayê daxuyanîyên gelek mubalexe belav dikin û dibêjin “li Tirkiyê demokrasî pêş de diçe, qedexeyên li pêşîya derbirîna ramanê radibin…”. Di vî halî de, ew dozên ku li hemberî zarokên ku di koroyê de stirîne vebûne divêt çawa bêne îzehkirin? Em rojên pîrozkirina Newrozê bînin bîra xwe. Belkî bête gotin ku, li ew dera ku milê zarokan tên şikênandin, jinan didin ber pihîn û derban û di erdê re kaş dikin, zarok sisê bi sisê, pênc bi pênc bi hev ve têne kelemçekirin, hingê li derekî wisa, dê derbareyê zarokên ku stirîne de doz jî bêne vekirin û dê ev doz li gorî têkoşîna li dijî terorê jî bêne meşandin. Helbet divêt ev hemî tişt li gorî têgihîştina demokrasîyê bêne helsengandin. 

Zarok paşeroj in. Koma Dengê Zarokên Amedê bi stranên xwe, bi helwêsta xwe moraleka mezin didin meriv. Koma Dengê Zarokên Amedê mizgînîya civaka kurd a ronîdar, bi şewq û bi rûmet a li paşerojan e.

Silav li Koma Dengê Zarokên Amedê be…

04.05.2008

_____________________

Wergerandina ji tirkî: Roşan Lezgîn

Çavkanî: http://www.peyamaazadi.org/

çapkirin