LI CIZÎRÊ NEWROZ PÎROZ BÛ

 
Rukiye Özmen


Dilopên ava zelal ji berfa spî, a bi wî kofî li ser kopên Cudî diniqutîn erdê. Ji rûesmeriya axa adan a nû zayî, helm dilêliya û ber bi şînesayiya esman ve bilind dibû. Qelfên ewran ên ji hev qetiyayî li jor sema dikirin û xunav berjêr dibarandin. Kanî diteqîn, mesîl bûbûne avzêm, gulên nû pişkuvî tacên biharê bûn. Giyanê tevizî bi pêjna evîna winda li xwe vedigeriya. Gotinên di bin lêvan de, bi salan veşrtî, li kolanan bi deng dihatin bihîstin. Kelecaneke bê hempa li ser rûyên bi hêvî dibeyivîn hebû.

Wê sê rojan dikan bihatana girtin, ji lew re, gel hev agehdar dikir, ji bo pêdiviyê malê bêne kirîn. Sedem, bersiva kurt ew bû, wê pit giriya serhildana Misêbînê bihata ne kirin. Li kolanê nîka li ser kû û kûdê dikan ê bêne girtin germ bûbûn. Kalekî bi kopal got, dibêjin li Elihê jî dikan girtine.

Lê Pismamê min ê hîna mifte di destan de got, ku niha ji Elihê têm, dikan tev vekirî bûn, lê îro lebateke ku nedihate fêhm kirin di nava gel de hebû. Mêhvanê ku ji ber lêgerîna dewletê, ew sê roj bûn li mala me bû, her qala coya berxwedana Misêbînê kiribû.

Rûyê wî yê esmer tijî ken bû, çavên wî yên belek hêvî jê pijiqîn û got, wê sibihî Kurd tev ji gornê bidin xwe û ber bi jiyanê ve bimeşin. Lekan lez dabûn amadekariya kozikan û di her kolanekê de panzêrek bi cih kiribûn. Rûyê xwe, ji gunehkariya mirovan, bi maskên reş bêçabûn. Berê silahan dabûne kolanan tiliyên wan li ser teltikan bûn.

Bi tirs tev digeriyan, tirsa wan di rûyê wan de diyar dibû, ji panzerên xwe danediketin, lê tirsê hikiya wan jî guhêrîbû, êvara bi lêvên reşidî digotin gel: Herin malên xwe, ger hûn agir vêxin emê we bibine hepsê û agirê didîtin vedimirandin.

Wê şevê xew reviyabû, bi bêriya keserên salan deqe dihatin hijmartin. Her kes li benda sibehê bû, wê sibehî bi kirina me çi bibe?. Şevê perda xwe bi lez hilandibû, dûyê reş xwe bi şûn de vekişandibû, bayê kur tirs dabû ber singa xwe û ji wir dûr kiribû. Aso hîn dikeniya, lêvên esman sor dibûn, rojê hedî hêdî bejn-pîroziya xwe nîşan dida û siha li ser Sefînê dimêht.

Tîrêjên xwe berdidan singa Dîcle, ne agir dikarî bi germa xwe şiliya avê zuha bike. Ne avê dikarî bi cemidandina xwe têhna rojê sar bike. Av û agir ji hev dûr, lê di rêya tîrêj û zelaliyê re hevdû himbêz dikirin. Valahiya sibehê deng bilind bi guhan dida hesandin.

Fermandar sext li muxtar kiribûn, ger pê bisim, kesek tenê jî tev li mîtîngan bibe, tu yê min li hember xwe bibînî û hesabê wê tenê tu yê bidî, tu zanî gelek sucê te heye.

Çi texsî û dolmîşê ku bişixuliya, leşkeran lêgerîn li wan dikirin û erebeyên ji derve jî bihatana, tîmên teybetî bişûn ve dizivirandin, biryar dabûn, ku kes ji malên xwe dernekeve.

Lê herku roj bilind dibû, cîhan ronahîtir dibû, berî bi kelecantir hişyar dibû, bi hişyariyê hêz xurttir dibû. Li gel hemû astekiyan jî, ji hemû gundan çi bi peyayî, çi siwarî, bi taybetî xwendevanan xwe gihandibûn meşa pîrozbahiyê. Eşîrên ku dijberiya hev dikirin, destên hev guvaştin û mil bi mil meşîn.

Jin û mêran bi cilên neteweyî dîlan digirtin, bi strana Herne Pêş û Bêrîvanê, li ber agirê pîroz û bi hîsên kûr dililiyandin. Dema rimiya agir bilind dibû, ji çirûsandina agir, xal dikete keskesora li ser eniyên keçan, awir ji çavên wan ji pêşerojê re dişêliyan. Wê rojê mija li ser mêjî belav bûbû, cemeda li dora dil boyî xelkê heliyabû.

Neviyên Xanê xwe ji Beko vedizîbûn û hatibûne hevdîtinê, ji dilan çirûsk dipijîqîn û pêt digirt, wê pêtê şopreşiyên koletiyê dişewitand. Ronahî vebûbû, hemû kurdên li cihanê bi têhna wî agirî germ bûbûn, bi wê germahiyê laşê çarparçe bi yek kiribû û jiyan ji nû ve zindî bûbû.

Bi kelecan em li ber dengubasê êvarî runiştin, pêşî qala çend nûçeyên bê wate hate kirin, ji nişkêve Cîzîr li ser neqişê bi nuxteke sor hate xuyakirin, bi wî dîmenî dilê me bi basikên bazihre li esman rêsiyan.

Spîkera ku dest û lêvên wê direidîn, digot bê îzna dewletê terorîstan êriş me kirine, du kes hatine kuştin û pênc kes birîndar bûne, bi lez di ser re derbas bû.

Ew hînî derewan bûbûn, ne do, lê bi gulbarîna wan, çar şehîd bûbûn, bi dehan kes hatibûn birîndar kirin û girtin. Dema leşkeran li ber keviya çem posterê Mistefa Kemal yê çîmento dîtibû, ku zarokan bi şelîtê xirxirandibûne wir, bêhvila wî jê vekirîbûn.

Bi sedan zarok hatin binçav kirin, zarokan di îfada xwe de gotibûn, me xwest, em wî ji şer dûr bikin, lê pozê wî di rê de şikest.

Wê rojê çar find pêketibûn, finda here geş ya Abdinê ciwan bû, ku canê wî yê nazik di bin lingên panzêrê de perçiqî bû. Bêhna xwînsoriya wan şewq dabû ala bilindbûyî, bayê zer li şînesayiya esmanê Botan pirepir bi wê alê xistibû.

Wê rojê bîst û yekê adara hezar û nehsed û nodî bû. Newroz li Cizîrê pîroz bû.

Bi germiya wê rojê newroza we pîrozb e.