PEYVÊN SÎNONÎM LI BOTANÊ

Rûkiye Ozmen

Di pir zimanan de peyvên sînonîm hene. Zimanê kurdî, ji aliyê  peyvên sînonîm de xwedî ferhengek dewlemend e. Mebesta min, li vir, ez balê bikişînim ser peyvên li Herêma Botan. Botan heremek biçuke, lê pir şîve axêve. Sedem jî,  di wê herême de bajarî; koçer, dêmanî û cur bi cur êl û eşiret hene. Bajarî ango cizîrî xwedi şîvekî taybet in. Şernexî,  Koçer û Dêmanî, xwediyê devokên cur bi cur in û ji ber perwerda olî di medresa de pir bêjeyên erebî jî di nav axaftina Botanê de hene. Bi şêveyekî kurt  be jî,  bi vê mebestê dixwazim hin mînakan li jêr bidim.

ENDAMÊN LAŞ

 Difin, bevil, kepî 

Arçen, zenî

Gerden, qirik

Pî, ling.

Sing, beden, pêsîr, çiçik.

Mijang, mijgul.

Ru, rudêm

Zik,  ur

Tenişt, tihêl,  kêlek

 Por, pirç

 Bisk, zilf.

ZEBZE - ŞÎNÎ

Meyve, fekî

Bacan, bacanêsor, firingî

Kulind, giritî, dolmik

Uncur, tirozî

Qitik, qitî

Petîx, gundor,şiling jî curekê petîxe lê hinek  mize

Pel,  pelçim, belg.  

CIL 

Fîstan, kiras

Etek, dolabî.

Derpî, hevalkiras, serkab.

Binkiras, kiraskurtik

Şelpe, destmal.

Kefî, cemedanî

Kember, qarîş

Kîlot, derpîkurtik

Kitan, xavik

Berik, merşik

Lihêf, nivên

Tilîs, kîs, çiwal

Torbe, kîsik

Ta, dezî

Pêlav, sol, şekal

Telik, şimik.  

FIRAX

Beroş, sîtil, qoçxane.

Pîyan, zerik

Sifre, tepsî, sênî.

LaIîk, sênik.

Sitil, dembol.

Cam, şuşe

Eyne, meynik, qotîya rehnî.  

WAR-CÎH

Bajar, şahr.

Xanî, mal

Dîwar, hêt

Salon, sefik

Kolan, sikak

Kevir, kuç

Zinar, Lat

Tifik, kuçik.

Xwelî, ax

Rê, cahde

Çem, şet, rubar

LAWIR

Se, kuçik. 

Kitik, pisîk

RENG

Binefşî, xemrî

Gewr, boz, sîs

Sorêtarî, xwumor

DERONÎ

Sewsî, sefi, behleyi

Bêaqil, aqilsifik, ehmeq

Merd, nanda

Egid, mîrxas

Bêol, bêewle

Şik,.şibhe, goman

Çavsorî, mubezerî

Silbû, xeyîdî

Dilgirtî, dilmayî

Hezinî, dilşikestî

Cahile, ciwane

Cahil, nezan, xeşîm

Behecî, fetisî

Xew, nifistîn

ESTETÎK

Sipehî, xweşik, ciwan

Delal, xifxş

wek şimamoke, wek xirnikiye

Kirh, mekroh, kirêt

Xwintahl, zinx

Xwînşêrîn, xwînşekir

Bêmrês, biqirêj, lewitî, gemar

Kezîçêkirin, kezîhunandin

XWERIN

Urik, kîpe

Ûrûrovî, ûrûkerî

Hûrik, xizêxizê

Avbacan,  Avafiringiya

Dohn, tewaş, yağ, zihum

Birçî, bersî

Bekçî, berevan

Mezyandin, sarîkirin, darîkirin, lenihertin

Wilo, welê, wisa

Xizêm, qerefil.

Miz, radîşo

Birusk, beledî

Wext, dem.

Beriqandin, çirisandin.

Danhev, komkirin

Bêmrês, biqirêj, lewitî, gemar

Erebe, mekine, wesaît

Xet, xîz

çapkirin