Xeyalên wî pêre dibeşişîn

Rukiye Özmen

Deftera ku diya wî jêre ji bajêr kirîbû, tevî pênusekî reş û jêbireke şîn, hên êvarê xistibû çente. Daku dilê wî rûne û tu kêmasî nebin, careke din li çenteyê xwe nihêrî.

Ji pêjna pêyên wî diya wî ji xew hilçenî ?got lawê min hîna zû ye, here saeteke din ji xwe re rakeve. Lê ji kelecanê xew ji mêj de ji balê reviyabû, çû melbexê şipya du pariyên nan li tûka mêst dan, xwar, diranên xwe firçe kirin, li ber neynika kevîşikestî guliya xwe şehkir, onlika reş li xwe kir û yaqa spî li dora stuyê xwe girêda.

Zendê xwe yê zirav li derbenê centê xwe hilkişand, xatir ji diya xwe xwest û bi ber dibistanê ve meşiya. Xuşêna bayê peyîza pîr pelên daran ji şaxên wan diqetand û di nava lingê wî wer dikir.

Dilê wî yê biçûk ji pêjna firêna basikên beytikekî xurttir lêdixist, xeyalên wî yên hînbûna xwendin û nivîsê êdî ketibûn rastiya bicihhatinê. Ji awirên wî bextiyarî dişêliya, lingên xwe yên zirav û dirêj mîna yên kengiruyan li cot hildidan û didanîn; wer bi lez dimeşiya, ku ew rêya du kelometre dirêj qet bala wî nekişand, wisa di demek kin de ew li şûn xwe hişt û gihişte dibistanê.

Piraniya zarokan li hewşa dibistanê kom bûbûn, mamoste zengil da destê zarokekî ji bo ku şagirt li ser dengê wî herin hundir. Ji sedema ku hevalên wan qala lêdana mamoste kiribûn, zarokên ku navên wan nû hatibûn nivîsîn diristiyan, ji çavên hinekan libên rondikan hûr dibariyan, mîna xunavê li ser destên wan daleqehayî paqiş dikirin, hinan jî xwe di nava dawa kirasê diya xwe de vedişart, hinên din jî kenê xwe bi girî û tirsa wan dikirin.

Di sinif de, têra rûniştina bîst zarokan cih hebû, lê zarok ji bîstan bêtir bûn. Ji bo cih ji xwe re vala bikin, hevdu bi ser hev de tehf didan. Ew bê his li ser keviya kursiyeke bi toz û nîvşikestî, ku weke deydikê dihejiya û zîqezîq jê dihat runişt; li dîwarê dibistanê nihêrî. Hawîrdor ji wêneyên M.Kemal nixumandî bû. Di nêrîna wênan de kûr bûbû; ji nişkê ve ringên ji derî hat, mamoste bi destek cilên qehwerî, qerewatek nîvkevnî li stû girêdayî kete hundir. Zarok tev rabûne ser xwe, ketin rêzgirtinê; mamoste gote wan rûnin. Wî li ber masê deftera navan derêxist ?got kesê navê wê/wî hat xwendin bila rabe ser xwe û bêje ez li vir im. Dest bi xwendina navan kir; yên navên wan hetin xwendin destên xwe hildan? gotin em. Mamoste bi hêrs ?got ev çi nav e? Ev nav qedexe ye. Dema gotina “qedexe” bihîst, dilê wî yê tenik, yê ku nû dipişkuvî çelmisî, tiliyên wî lerizîn, tuzavek xwehdana hûr li devrûyê wî yê esmer girt, kela wî tijî girî bû, ji derî vîna wî, sînor kete nava hîs û ramana wî, ya ku nû li dora xwe dinihêrî.

Mamoste ?gotê: Tu lawê kê yî? Wî serê xwe da erdê û axîneke kûr kişand, newêrî navê xwe bêje. Hên li dibistanê ne hatibû qeyd kirin. Tenê ji bo ku nameyên bavê xwe bixwînê dixwest hînî xwendin û nivîsandinê bibe.

Mamoste ?gotê: Ev nav kê li te kiriye? Got bavê min ? Got ma bavê te heye? Serê xwe bi tirs berjêr kir, mîna ku bêje erê. Piştî nasandina navan mamoste gote ?zarokan: Herin bêhnvedanê. Zarokan ji şabûnê kire qîreqîr û hevdu cirandin. Ji lezê leyîstokan, mîna ku bi rojan di hundir de dîl mabin, vêce azad bibin, wer bi kêf bi derve bezîn.

Mamoste ban kiriyê û got ? Tu neçe, ezê bi te re biaxivim! Bi tirs şûnde vegera û li ba mamoste rawestiya.  Ji çekmeça masa xwe pirtûkeke ku wêneyên erebe, keştî û firokan li ser bû derêxist, di bin simbêlên xwe yên belek de, bi kenekî derew û çavekî tijî hêrs pirtûk bi ber ve bir û got: Ev ji te re, ji xwe re lê binêre, bi keyf dest avêtiyê, rûpel bi rûpel quliband û bi dilşahî lê nihêrî.

Mamoste got: Ger tu bêjî min bavê te çûye kû û kengê tê malê, ezê pir pirtûkan bidim te. Ez dixwazim wî nas bikim, da ez bêjimê ku te li dibistanê qeyd bike. Çavên wî li hev qulibîn û ronahiya wan melûl bû, devê xwe tijî kir da bêje, lê gotina diya wî bi bîra wî hat; ?divê tu ji tu kesî re qala hatin û nameyên bavê xwe nekî, ger tu qal bikî leşker ên pêbihisin, wê me dîsa bibine hepsê, wê li min bixin tuyê dîsa bigirî û ewê bi te bikenin. Jibîrnebûna wê xofê di giyana wî de timî zindî bû. Mamoste hewlda, ku wî bixapîne û jê bibihîse, ka bavê wî kengê tê malê, daku lê gilî bike û wî bide girtin. Lê belê hemû pirsên wî bê bersiv hiştin. Dema tiştek jî dev wî negirt, dest avête şiveke tûyê, ya ter û rû bi kelem, ku li ba wî bû û got ?: Destê xwe veke û heya jêhat çar şiv li dest dan, şivê cihê xwe kûr, bi şevtê sor yê xwînrijiyayî di nava kefa destê wî yê nerm û nazik de çêkir.

Bi hêrs got ?: Eger tu dixwazî werî dibistanê tu û bavê xwe tevde werin? Eger bavê te neyê te qeyd neke, tu nika were here mal. Ew laşê weke keremperê sivik wer xam bû, ku mîna giyan jê hat kişandin lingên wî nedikarîn di bin de xwe ragirin û bimeşin.

Pişta wî xûz bû, sinif li dora serê wî zivirî, bi bêdiliyeke reş rahişte çentê xwe, bi qevzên giran hêdî hêdî ji dibistanê derket. Her carekê bi şûn xwe ve dinêrî, pêjnek kûr ji nava wî dihat, mîna ku pêre xeyalên wî dibeşişîn û digotin li me vegere, dilê wî li nava hundirê dibistanê xwe pêçabû, bi mehan bi bêriya wê xewnê xwe şadikir.

Çenteyê xwe li pey xwe dixirxirand û bê hiş ber bi mal ve meşiya, heya gihişte mal, diya wî hate peşiyê, ew hembêz kir û got ?: Min firavîna te amede kiriye?. Bi dengekî ketî got ?: Ez ne birçî me?.

Dema dayîkê rûdemê wî wilo zer dît gotê ?: Tu û hinan pevçûne??. Got: Na, zarokan qerebalix dikir, serê min diêşe, ez dixwazim hinekê xwe dirêj bikim?. Onlika xwe avête derekê û çente avête derekê, xwe xiste quncikekî xênî, eniya xwe da dîwêr û kûr ponijî.  Ramana wî bersiv nedida janên dil û şikestina hêviyên wî.

Daku diya wî astengiyan dernexe, qet qala xwe û mamoste nekir, xwe xiste nava ciyan û raket. Roja din hinekê dereng çû, dema giha wir zarok ji mêj de ketibûn sinifê. Destê xwe li derî da, mamoste got: Derbas be?. Dema kete hundur, gotê ?min ji te re gotiye, ku navê te tuneye, heya bavê te navê te qeyd neke, tu nikarî werî?.

Mina ku kêrek li kezaba wî bikeve, bi dilek şikestî şûnde vegera, hinekê li derve rûnişt û fikirî ji bo ku rêyekê bibîne, da hînî xwendinê bibe. Çav bi pencereyê ket, ku nizim bû û tehtek diket pêşber pencerê. Çû du kevir danîne ser hev, mîna pêpelûkê çêkir, bi keyf li ser rawestiya û çavdêriya texte û rabûna zarokan kir, ka wê çi hînbibin.

Mamoste tîpa ?A? li ser texte nivîsand û yek bi yek zarok rakirin, ji bo hem li ser texte û hem jî li ser defterên xwe binivîsin. Wî jî pênûsa xwe bi destê xwe girt û li ser pera spî tîpa ?A? xêzkir. Dema nihêrî ku wek ya ser texte ye, şabûnê di nava wî de pêl da û hicza wî şikand. Berevaniya xwe jî dikir ji bo ku mamoste û zarok wî nebînin. Dema zarok derdiketin bêhnvedanê, bi lez ji ber pencereyê bi dûr diket, daku giliyê wî neyê kirin. Tirsa wî ya mezin Qaso bû, ku ji hêla mamoste ve weke sîxur hatibû wezîfedar kirin. Kesê ku bi kurdî biaxiviya wê ji mamoste re bigotana. Cezayê wan jî anîna şîr, penîr û hêkan ji mamoste re bû.

Yên ew tişt neanîbana, wê li ser lingekî saetekê li pê rawestabûna. Her roj, mamoste çi tîp nîşî zarokan dikir wî ew li ser deftera xwe dinivîsî û li ber tepdê çêdikir heya hînî tevahiya tîpan bû. Hevalên wî ji diya wî re gotibûn, ku mamoste kurê wê ji dibistanê derxistiye û nayê dibistanê. Dema ku jê pirs dikir digot: Ne rast e, eva dersa min ya îro ye?. Mamoste daye min. Hevokên nivîstî raberî diya xwe ya ku qet yek tîp jî nedinasî dikirin. Bi wî awayî diya xwe dida bawerkirin, ku ew diçe dibistanê.

Ji bo alîkariyê çû mala hevalê xwe Reşo, ewê ku di dibistanê de pir zîrek bû. Lê Reşo got, ku ?tu jî arîkariya min a quraftina tirî bike, vê mehê ezê jî bibime arîkar?. Wan şertên hevdu pejirandin û ji hev re bûn du hevalên ji dil.

Piştî dibistanê bi hev re diçûn nava rêz û tirî jêdikirn. Ji bo ku diya wî tê dernexe, xwe ji gemarê diparast û sola xwe dişişt. Demo diya wî jêre digot ?çima wisa tu dereng dimînî? digot ku ez diçime ba hevalên xwe, dersa xwe çêdikim. Ew bi fikir bû, zu têdigihişt, bi rojan bi pêş diket. Dema ku hîsa serkeftina xwe dikir, hezkirina xwendinê westandina wî lê dixiste şabûn û hêviyan xwe li ser dilê wî hêdî hedî mezin dikirin.

Di demeke kin de, ku ewqas hevî nedikir, hînî xwendinê bû. Şevekê got: Dayê! Nameyên bavê min bîne da ez bixwînim?. Bi çavekî xemgîn got: Lawo! Min nameyên bavê te tev şewitandine, ez bi kesî ewle nedibûm, ku bidime xwendin û di mal de jî, ji sedema sergirtina malê ya leşkeran tirsîm, ku wan di mal de bigirin, min ceza bikin û êdî min hew berdin, tu jî li kolanan bimînî?.

Nava wî keliya û jana têde pêl da; rondikek zuha ji çavê wî gindirî, perda xeyalên wî kete ber gura bayê gerokên sar, deng jê derneket. Qasekê wilo ma, serê xwe hilda, çav bi darê ket û bezî bin dara nava hewşê, binê wê kola, ku carekê dîtibû diya wî name xistibûn wir. Bi şiyarî çend tevşo li rûyê erdê dan, bi qaser tiliyekê kola, qetek naylon bi devê devşo ve hat û qatekeke biçûk ji nava naylonê pekî. Dilê wî coş bû, rahiştiyê û gote diya xwe: Te ji min re rastî negot, ev nameyek e?. Dayîkê got: Dibe ku vê dawiyê, dema leşkeran ez birim hepsê, hîngê hevalên bavê te xistibinn wir. Tu bi lez biqetîne, hîna tukesî nedîtiye. Lê belê, guh neda diya xwe bi çavekî fereh û birçî kûr lê nihêrî daku bixwîne. Ji ber ku diya wî dar avdabû, av çûbû ser, hibrê bi carekê kaxeta sipî xistibû rengê şîn, bêjeyek tenê jî nedihate xwendin. Çiqas  hewl da, lê tiştek fehm nekir. Kizên li nava wî furiyan, hulma xemgîniyê xwe li ser rûyê wî da rûniştin, destê xwe danî bin arçena xwe û bêdeng ma, bi carekê her tişt ji bîrkir.

Diya wî, bi tiliyên xwe yên serqermiçî porê wî da hev û serê wî maç kir. Got: Lawê min xemgîn nebe, wê nameyên bavê te bên, tu yê wan ji min re bixwînî. Ew bi ser xwe ve hat û xwe avête hembêza diya xwe.