Dengbj Emn Hemdn: Pwst e dengbj afirner be


SALIH KEVIRBIR
, salihkevirbiri@hotmail.com
 

Bergen, bajarokeke girdahiy bajar Celley ye. Celle yek ji navendn ku kurdn zd l dijn bixwe ye. Li gor gotinan, zdetir 5 hezar kurd ro li Celley jiyana xwe berdewam dikin ku piraniya wan kurdn zd ne. Li Bergen bixwe nz 700 kurd jiyana xwe didomnin ku piraniya wan ji Gund Hemdna ya Misirc (Kurtalan) ya Srt ne. Ango em dikarin bibjin ku ro bi ten li gund Bergen 100 maln ji Hemdna hene.

Dengbj Emn Hemdn ango Emn Yavan li v bajar jiyana xwe berdewam dike. Em li mala mirovek w y bi nav Nr Yavan demeke xwe bi hev re derbas kir. Ligel kilamgotin Mam Emn pirsn me j bersivandin....

******

Dengbj Emn k ye?

Nav min Emn Yewan e. Ez kur Hemdo me ji Hemdna me. Ji me re dibjin mala Mirad Mrzo. Di sala 1948an de ez li Hemdna Qurtelan hatime din. Di sala 1968an de em ji Hemdna derketine ne metropolan. Wek zmr, skendern Edeney. Heya sala 1980y ez li skendern mam. Di sala 1985an de ez m Stenbol. Di meha 9an a sala 1985an de ez hatine Almanyay.

Te heta niha bi awayek profeyoner dengbj kiriye?

Na. Titn ku ez hn bme min ji bav xwe bihstine. L gava ku em hatin vir. Min car caran stran digotin. Ciwann me j bihstin ji emdn re gotin. Lewre emdn terka min nekir ez vexwendim televzyon min end stran li wir j gotin.

Di destpk de emdn ji min xwest ku ez kilama Derw Evd bibjim. Min j re got: Bernameya te tra kilama Derw nake. W got: Bike du be. W di destpk de ji ehrban, Koma Zerdet Kal ji Ber M xwest ku bibjin, l wan got: Em nikarin wek Emn bibjin. Lewre ji min xwestin ku ez bibjim. Pit ku min got pir hate ecibandin.

Gava ku tu li Xerzan by, dengbj ku kfa te j re dihat te kilam bi wan re gotine kjan bn?

Ez Salih Qubn nas dikim.Min Teybo j nas dikir. Kfa min ji Teybo re dihat. Mirado j zaf ba li kemaney dida.

Bi dtina te kes ku bixwaze bibe dengbj div taybetiyn awa hebin?

Titek ku tu bik div ji dil be. Dengbj div aferner be j. Her kes dikare i peya ku bixwaze bi dest bixe l her kes nikare bibe dengbj. Div dengbji i dibne bikare bike stran. Niha em li vir in ez li ser we titek biafirnim:

Telefona heval Nr li bank ye
Li hviya heval Salih e
Gotiye ew here Celley ye
Heval Nr hatiye p min ez ketime r ye
Ez me mal
Ez heval Salih rnitine ser sendeliyan ber masye
Heval Salih ji min dipirse hunera dengbjiyye
Ez didim ciwab ye
Ez Salih ketine ropertaj ye...
 

Gava bst sal ber dengbjek biba gundek, wek ku parlementerek be wir wisa b, tu dikar hinek behsa w  dem bik?

W dem Teybo hatib Hemdna.  Li ser xaniy mam min koik heb. Teybo li ser wir sekinb kilam digotin. Ji ber ku kar me heb j em bina me d barn xwe bianna j, l me heta sib li Teybo guhdar kir em ranezan. Em zor kfxwe bbn. Her kes li dora w kom bb. Jin, mr zarok tu kes ranezabn.

W hing kilama Were were wer Koer got, pir xwe digot gel heland.

Tu niha dikar end stranan bibj?

Ez dikarim heta sib stranan bibjim.

Gava ku end dengbj li civatek rnitibin, ew ji bo ku kilamek bibjin awa tevdigerin, gelo ji hev destr dixwazin?

Ku dengbjn rast bin div rz nan hev bidin bibjin weleh ez nikarim wek te bibjim di destpk de tu bibje. An destra te hebe ez kilamek bibjim. Div rz nan hev bidin.

Tu her zde ji kjan dengbj hez dik?

Ez her zde ji Kerapt Xao hez dikim. Ew zor hosta ye. Ew meqamn kilaman dizane. Miradko j ba li keman dide. Ew j di kar xwe de hosta ye.

Cara ewil te kjan kilam got?

Min Fat got.

Gelek dengbj dibjin daweta bdengbj ne dawet e tu j wisa difikir?

Ma maneya dawetan i ye! Maneya dawetan ah xwe ye. Kar dengbjan j helbestxwendin e. Div jixwe dengbj hebin.

Ehmed skan:

Way way
Sitiy digot l l Fathay
Kor nemay avn te rijiyay
Sibe ye erek li me qewim li gir Qirn
Li x Husn Soral
Jixwe re dsa wa li jor e
Ez dhna xwe didm deng topan li ser ser Ehmed skan bab  Misto
Aqilmend mala eto ro taqb heye lawo oreor e.....

Serphatiya kilama Ehmed skan:

Ehmed skan kirv xwn y Simal b. Ehmed mirovek xwe dine dibje:Ji Simal re bibje,  em li biniya gol ne bila ji me re hin titan bne were. Xulam Ehmed die bal Simal Dawd j re dibje: Ehmed bi 18 mirovn xwe ve li ber av ne ew bir bin, tu hin xwarin ji wan re amade bike bibe.

Gava ku Simal hn dibe ku Ehmed ew di gol de ne. L dide die Srt xeber dide dewlet. Pit hing leker diin ser Ehmed hevaln w. Leker l dinrin ku hem di nava av de ne. Dewlet j li wan digeriya. Leker li wan direne. Ew hewl didin ku berevaniy bikin l nikarin xwe biparzin ji ber ku hem bi taz di nava av de ne. Lekern tirk wan hemyan tev Ehmed dikujin.

Gava ku wan dikujin, ser Ehmed j dikin dibin Srt. Ehmed ew qas mrxasek ba bye ku lekeran bi kut j nedivrn herin erebeya ku la w t de bye. Lekeran gotiye: Ew nemiriye. Digel ku ser w j kirine j.

Ehmed ew qas jhat bye ku gava gotine ew ser Ehmed e. Erebn Srt gotine: Aha aha, ma ser Ehmed bye ser nskan?! Yan kes bawer nedikir ku bikarin Ehmed bikujin.

***

Serphatiya Izet Beg

erek li me qewim li Gola Krs li Bireka Mamr roja n
Izet Beg gaz dike li Sidq law Gulnaz
Dibje tu Ap Meden, drbn ji am xwe re bne
Heke Xwed li ban bilind ji am te re li hev bne
W tov tirkan ro biqelne
W ro Gola Krs ji bnba lekern tirk re bike gola xwn
W pa vegere Ma ewit
W eqamek li dev wal bixe
Wal ji ser text daxne
Ji xwe re li dewsa wal rn
***
Kilama erfo Koero:
Weyo bira weylo birawo
De rabe feraro heylo ekiyawo
Ferar xeta Fransawo
hikmeta Tirkiyawo
Xwe girt Hec El mezin Elikawo
Wele giran e kula qza Mel Mlihiya di dil de mawo
 
 
Menca dib dil min dinaliya ditirsiyay
Sibek z b min dt erf Temo bab Osman kek Mence rab piyawo
Bejn bala xwe girda bi qatiliy apiliyan
 
....
 
 Bergen- Celle, Almanya 2 Nsan 2002