Helbestvan-Lkolner Werzikar smal Lor:

Droka Loristan drokeke qedm e
 

SALIH KEVIRBIR, salihkevirbiri@hotmail.com

smal Lor, yek ji balktirn rewenbr kurd e. Ew ligel ku helbestvan lkolner e; her wiha werzikar ango sportmenek zor areza hoste ye. Bi saln dvedirj berpirsiyariya Werzia Boks li ran raq kiriye. Her wiha ew yekem kes e ku li lama rojhilata welt werzigeha boks a bi nav Dalaho ava kiriye.

smal Lor, di sala 1953yan de li Bexday hatiye dinyay. Ji ber ku kurdn lor alkariya Barzan dikirin di sala 1971 de ji Iraq hatine derxistin. Ew j ji near tne ran. Lor, di sala 1985an ve li Swd jiyana xwe berdewam dike.

Li Stockholma Swd, smal Lor li ser rewa kurdn lor, herma Loristan, kurdn Xoresan, poltka raq der bar kurdan de, rola kurdn lor di siyaseta kurdan de li ser boks pirsn me bersivandin....

****** 

Birz Lor tu dikar hinek li ser  droka loran agahiyan bid me. Lor k ne, ji ku hatine niha li ku der dijn?

Mirov dikare ji Loristan re bibje Kurdistana Kevn. Ku mirov bala xwe bide drok heft hazar sal ber zayn li herma lam Loristana Bik mparatoriyek hatiye damezrandin ku nav w mparatoriya lam bye. Li hember v mparatoriy j mparatoriyn Ekeb Smer j hatin damezirandin ku xaka Iraq, Filistn Sriyeya niha axa wan mparatoriyan bye. Di mzeyn Fransay de niha j berhemn mparatoriya lam hene. Di drok de t gotin ku gel lam maratoriya lam bi ziman enzan qise kirine. Gel lam  dibjin ku kurd esil kevn em in. Jixwe gava ku mirov bala xwe dide drok nav padiah maratoriya lam j bi kurd bye. Nav w di diyalektn lor de wek Meni Wes derbas dibe. Wateya w Rnen bo sib ye. Di Elemt de j t gotin ku di dema Hemurab de j bi ziman ezan hatiye axaftin. 

Di drok de t diyarkirin ku Ekab Sumer dibin yek r dibin ser mparatoriya lam Kurdistan dagir dikin. Pit du sed, s sed salan dsan kurd wan bider dikin mparatoriya lam dadimezirnin. Kurd heya Bexday j digirin. Jixwe nav Bexday j bi kurd ye. Rastiya w Baxdad e. Ango Bax Dad ye.

Niha kjan bajar dikevin nava Loristan?  

Ku mirov li gor diyalektn lor li snoran binre Hemedan, Kirmanan, Xaneqn ji rojhilat heya snorn Erebistan ji bar heya heft klometreya Bexday Loristan e. L niha dagirkeran snorn cih diyar kirine.

niy lor end kes in?  

Ku em bi git hesab bikin li gel yn kober, niy w ardeh milyon e. Niha lam bi xwe du milyon, Xuremawa ar milyon Kirmanan pnc milyon e.
 

Gelo droka loriyan ji ya asriyan kevntir e?

Mirov dikare bibje er. Ji ber ku kurdan ber wan mparator ava kirine. Pa wan j ava kiriye r ser kurdan kirine. Dibe ku wek hev bin j. Niha hem avkaniyn drok v yek qebl dikin ku maratoriya lam hatiye damezirandin. L niha desthilatdar dagirker dibjin ku kurd ne pamaya lamiyan in. ima ew qebl dikin ku pamaya Ekeb Sumeriyan heye l qebl nakin ku pamaya lamiyan heye. Bes ew gel bi ku de !? Ew gel heman ev gel e ku niha li Kurdistan dijn. L  dagirker v yek qebl nakin. lam heman lam e. Gel j heman gel e. Ziman kurd j pamaya ziman enzan ye...

Gel me y li wir di war siyaset de awan in?

Gava ku mirov bala xwe dide drok j derdikeve hol ku loran gelek caran ser hildaye ore pk anne. Kerm Xan Zend bi xwe kurd lor bye. W oreek pk aniye bye desthilatdar j. mparatoriya Zend ya kurdan bye. Yekemn orea jinan li Loristan dest p kiriye. Qeyam Xr ku bi xwe jineke kurd bye serokatiya orea jinan kiriye li dij rejma ahiahiya ran tkon kiriye. Li dervey welat j bi taybet li Bar heta li Iraq j bandora loran li ser siyaset gelek mezin e. Li Iraq serok damezirner Partiya Kominst a Iraq bi  xwe kurd lor b. Heta du sal ber j komteya navend di dest kurdn lor de b. Sekreter Git ya PKI hem birvebern w kurd bn. Di nava PDK-I de j rola kurdn lor pir e. Damezirnerek w Hebb Mihemed Emn lor b. Serok Ciwann Kurdistan, Yedilah lor b. Serok Jinn Kurdistan, Zekiya Esmer Heq kureda lor b. Serok Xwnwarann Kurdistan Adil Mirad kurd lor bn. Di hla abor de ji sed heft kurdn lor arkariya partiy dikir.

Niha rewa wan awa ye?

Niha bi taybet hestn netewey gelek xurt bne. Ber bi ten digotin em kurd in karek nedikirin. L di dema kompoloya Navnetewey de gava ku Abdullah Ocalan hate revandin, li Loristan, Kirmanan li Tehran xwepandan hatin lidarxistin. Bi taybet ji hefthezar kurdn ku li Tehran xwepandan pk ann ji sed 80y wan kurdn lor bn. Niha nzk milyonek kurdn lor li Tehran dijn. Bi taybet yn ku ji Bexday hatin biderkirin niha li Tehran dijn. Niha piraniya kurdn lor bedar refn gerla bne. Ew pitgriya orea li Bakur dikin. Ji sed nod kurdn lor pitgriya oreo Bakur dikin.

Niha piraniya niy lor li ku dera welt dijn?

Piraniya wan li lam, Xuremawa, Kirmanan, Xaneqn derdora wan dijn. Li Bexday j du milyon kurdn lor hebn pit ku milyonek bi der kirin niha milyonek heye. Piraniya kurdn lor ji ber ku ji wan re hate gotin ku hn ecem in derxistin di sala 1970 de ji sed hefty kurdan derxistin di sala 1980 de j 670 hezar kurd ji Iraq derxistin. Dewlet dest dan ser her titn wan.  Li Iraq ji kurd lor re Kurdn Fl t gotin dewlementirn kesn Iraq kurd bn.  Pit ku ew derxistin hem maln wan hanit desteserkirin. W ax panzeh hezar kurdn ciwan hatin girtin ew b ser n bn. Kes nizane ku i bi ser wan de hat. Dibe ku di girtgehan de bin j. Ew b bst sal ku b ser n in. Du kurn xal min, xal min bi xwe, birayek min jinbirayeke min j bi wan re hatin girtin. Heta ar sal ber j dikarn herin wan ziyaret bikin l niha me hay bi wan nn e. Dewlet ew bi armanca ku malbatn wan li derev welat li dij Iraq xebata siyas nekin ew wek hsr dl girtin ji bo ku li hember malbatn wan bi kar bne.

Sedam ku ar milyon kurdn lor kober bne piraniya wan hatiye Ewropay i ye?  

Sedem bi git siyas er li herm ye. Ji ber ku Loristan snor e. Gava ku ran bi Osmaniyan re er kiriye, xwestiye kurdan bi kar bne. Ji ber ku w  xwestiye ji jhatbn bikriya kurdan sdey bigire. Lewer Kurdistan hema ol wran bye ji ber sedema er. Di w ser dem de j piraniya kurdan ji ber can  xwe riya penaberiy areser dtine ji welt derketine.

ima kurdn lor zde nayn nasn?

Ji ber ku kurdn lor tu car cudah nexistine nava kurdan oren ku pk anne j bi nav loran nekirine. Mesela Kerm Xan Zend bi xwe lor b bi nav Zend mparatoriyek ava kirib. Negot paratoriya lor. L ew bi xwe kurd b li ser nav kurdan mparator ava kirib. Di demn nzk de j orea Jinan ten bi nav orea jinn lor b. Qeyam Xr ku seroka ore b doza federalbna Loristan dikir. Li Bar j hem xebatn loran bi nav barzaniyan dihatin zann tomarkirin. Di dema Qaz Mihemed de j hinek qels heb di war netewey de. Ji ber ku hinek herm mab. Wan zde bala xwe nedab kurdn lor Loristan. Lewre ew hinek ketin bin bandora desthiladarn welt lor hinek heliyan. L niha pketinn siyas hene.
 

Demek ber tu li ser nav KNK y Xurasan. Tu dikar hinek behsa kurdn li Xurasan bik?
 

Zaravay kurdn li wir kurmanciya jorn e. Ew gelek neteweyi ne ji neteweya xwe hez dikin. Ew anda xwe ba diparz in. Wan zilmeke zde ditiye. L mixabin ciwann wan hinek ziman xwe ji br kiriye. Haya wan ji orea Bakur heye ten ji serokatiya partiy hez dikin ew qas. L siyaseta wan ew qas p neketiye. Ew w wek yekemn kesn dilsoz kurd dizanin w wek rizgarkir dibnin.


Tu li Iraq  ran j yek ji berpirsn Boks by hinek behsa w bike.

Ez bi xwe demek di werzigeha her mezin a Iraq de ez serdeste bm. Yekemn maa mezin min digirt. Min di sala 1970y de me Klba Kurdistan ava kir. Lewre min pa maa negirt. Min got ez ji bo kurdan xizmet bikim min arkariya kulba Kurdistan kir em xebitn. Di sala 1970y de wek serdestey taxima netewey ya Iraq ez vexwendiy Yemn bm. Bi boneya Salvegera Rizgariya Yemen. L di heman sal de ez ji Iraq derxistim. Li ran ez bm Hakem entereman. Ji min pirsn tu ji ku der hez dik? Min lam hilbijar. Yekemn Kulba Boks min li lam kir. Nav w j Werzigeha Dalaho b. Dalaho nav iyayek Kurdistan ye.

Ev end sal in ku hn nivskariy bi taybet helbestvaniy dikin?

Ev b bst sal ku ez helbestan divsim nivskariy dikim. Hem li Iraq, ran niha li Ewropay j ez dinivsim. Hin caran hunermend helbestn min distirn. Hesen Lor  yek j ji wan hunermendan e ku helbestn min xwendine. Ez bi piran bi lor helbestan dinivsim.