KURTENRNEK LI SER WEAN EDEBA BAKUR


SALIH KEVIRBIR
, salihkevirbiri@hotmail.com


Ji bo ku mirov li bakur welt Stenbol behsa daw ya edebiyat weangeriya daw bike, pwst e ku di destpk de behsa pvajoya destpka sedsal heta 1932ya bike. Ji ber ku ji beriya sala 1900 heta saln 1928-1932yan ku di van dewran de kovarn wek Hawar Ronah li xerbistan derne, her wiha j li v der bi dehan kovar, rojname berhemn edeb ronkahiy dtine.

Pit v byer bi 60 salan bdengiyeke kr dirj derdikeve pber me. Di v pvajoy de berhemn ku bi kurd derne wek tiliyn destan km in.

Her iqas ne li gor dilan be j, mirov dikare bibje ku di 10 saln daw de, di war edeb weangeriya kurd de oreek pk hatiye. Bo nimne di sala 1992yan de Rojnameya Welat hate weandin. Ligel end kurtenavberan p Welat Me pitre j Azadiya Welat karek giranbha hildan ser miln xwe. Bi gotineke din rojnameyn heftane yn navbor ev 500 hefte ango 500 hejmar in ku bi ziman kurd derdikevin pber zimanhezan.

Di v war de em dikarin nav bi dehan berhemn din bidin.

Em biecibnin, neecibnin Stenbol ji mj ve bye navenda wje weangeriya kurd. Ev rew niha j wisa ye. Di 10 saln daw de gelek weanxane hatin avakirin. Eger em navn endan bidin ev in: Avesta, Pr, S, Weann Welat, Weann Rewen, Aram, Scala, ima, Belge, Melsa, Berfn hwd. Ji van weanxaneyan gelek ji wan ro karn xwe nakin. Gelek ji wan j di kar barn xwe de qels lawaz man.

L ayan gotin pesindan ye ku mirov behsa weanxaneyn Avesta, Pr Sy bike. Di maweya 6 saln daw de 300 nz 300 pirtk ji hla van weanxaneyan ve hatine derxistin ku ji sed 40 van pirtkan bi ziman kurd ne. Ango ji 10 pirtkn apkir 4 wan bi ziman kurd ne. Hejmareke ba ji van pirtkan j em dikarin bibjin ku pirtkn helbestan in.

Di v merhaley de bi saya ser weann edeb bi pitgiriya weanxaneyn navbor nifeke n ya edeb j derkete hol. Helbestvan nivskarn wek rfan Amda, Kawa Nemir, Chan Roj, Dlawer Zeraq, Yaqb Tilermen, Rod Zerya, Ceml Denl, Serkeft Botan, Yeqn emrex, Roan Lezgn, Zahir Kayan gelek navn din xwe di nav kelepora wjey de dtin. Her wiha ligel ku ji van navan kevintir gewretir bin j, yekem car berhemn Berken Bereh Arjen Ar di v pvajoy de derketin.

awa ku ji v nivsar j ekere dibe, ji bo helbest kurteroka bakur a deh saln dawn mirov dikare bibje ku gavn balk hja hatine avtin tne avtin. Berhemn hem bi naverok hem j bi dirv deng xwe y cuda hatine apkirin ap dibin. Bawer ew e ku ev gencne ji bo nifn n dibe bingeheke ba sdewar.

Titek balk j ev e ku d gelek kes weangern ji dervey welat j, ji ber qelte erzaniy berhemn xwe li Stenbol didine apkirin.

Gelo di v war de kmas tunene, bguman hene. Gewretirn kmas; tunebna xwendevanan e. Xwendevann hey j bi piran nivskar helbestvan in. Nebna nziktdaynn rexney, nebna gengiyn edeb mantelteya civak pirsgirkn mezin in.