Hunermend  Cewad Merwan: Firotina and firotina nams ye!


SALIH KEVIRBIR
, salihkevirbiri@hotmail.com

Cewad Merwan; dii sala 1965an de li gund Boata Farqn hate din. Merwan, xwendina xwe ya seretay, nv li gund niv j li bajr bire ser. Xxwendina xwe ya bingehn j li Farqn domand. Li gor gotina w, saln w yn surgniy j bn. Merwan ji ber van sirgniyan nv salek li Batman nv salek j li Diyarbekir xwend. Di darbeya 12 lon (Rezber) de di dema lsey de laqay pest kotekiyan hat. Bi qas s mehan li Diyarbekir di Ensttya Perwerdehiy de xwendina xwe domand. Dema ku li Diyarbekir b, qeyda xwe li Konserwatuara Muzk pk an. Kurtedemek di Radyoya TRT ya Diyarbekir de xebit. Tit ku di radyoy de j hat xwestin, nekar pk bne dest ji kar radyoy kiand. Ji ber ku j dixwestin ew gund bi gund bigere stran, awaz kilamn kurd berhev bike, pa j li tirk wergerne. Di sala 1984an de di nava gel de dest bi kar huner stranbjiy kir. Xebatn w wek Kaset slik (CD) derketine pber kurdguhdaran.

Cewad Merwan ev end sal in ku jiyana xwe li xerbiy ango li Almanyay didomne kar barn xwe yn huner stranbjiy li Akademiya and Hunera Kurdistan didomne.

Li bajar Durena Almanyay li avahiya Akademiy em bm mvan Cewad Merwan....

******

Kek Cewad, jiyana te ya huner awa dest p kir. Cara ewil tu li ku der ket nava kar huner. Yekemn kilama ku te got kjan b?

Cara ewil ez nizanim ku min kjan kilam got. Di malbata me de her kes ketib bin bandora ol hem hec mele bn. Deng wan hemyan xwe b. Min j demek feqt kir. Ez dim ser ban mizgft min bang dida. Min qesde dixwendin. Lewre min hing kif kir ku deng min xwe e. W lhamek da min. Pa min dest j kiand. Pa ji bo ku bibim mamoste qeyda min li Enstituya Perwerdehiy hate kirin. L min nedixwest ku ez wek memr karmendek dewlet bixebitim. Min dixwest ez serbixwe bim. Lewre j min dest ji xwendina disitana mamostetiy berda. Pa ez ketim Radyoya Diyarbekir. Di nava gel de pbirk ango alakiyeke huner b. Min qezenc kir ez bm xebatkar radyoy. Armanca wan a bingehn j ew b ku xortn dengxwe n kurd peyda bikin, wan bibin metropolan di nava anda tirk de bihelnin ji bo xwe anda xwe bi kar bnin.

Pa teybek dan min ji min xwestin ku ez di nava gel de bigerim strann gelr berhev bikim. Min j nedizan ez li hem herman geriyam. Ji Xerzan heta Diyarbekir, Qulp Sason gav bi gav geriyam min strann gelr berhev kirin. Min dixwest ez bidim wan, l end heval dostn min n bi nav Berzan, Salih, Mensr Cahd, Cewad nehitin ku ez wan kilam stranan bidim wan. Ji min re gotin: Tu awa anda xwe difiro. awa ku mirov namsa xwe bifiroe Wan ez raz serwex kirim min ev kilam stran nedan wan. Pa min ji xwe re hildan.

Te awa dest bi huner kir?

Ez ber dim dawetan. Me b saz muzk stran digotin. Pit ku teknk p ket, ligel hevalek xwe me dest bi kar muzk kir. Nav heval min Hesen b ew kurxal min b. Ew h j kar xwe li Diyarbekir berdewam dike. W dem me bala xwe day ku bi du kesan nabe, me agirtn n girtin me ew hn kirin. Me di nava salek de end agirt hn kirin. Me bi kurd dest p kir. Ji ber tirsa ku kurd qedexe b hin caran j me bi tirk digot. Me nedikar em navek li koma xwe bikin. Ji tirsa polsan me nedikar em xebat bikin. Li gundan em rehet bn. Pa ku gel hinek em nas kirin em j hn kar bn, em bi ser ketin.

Bi qas ku ez dizanim, tu ji malbateke dndar (oldar) t. Ligel dengbj, awaz strann kurd, sewt awazn tesewf ol j bandor li te kirine. Ez a im gelo?

Na! tu rast dibj. Malbata me ligel ku malbateke oreger welatparz b, hewend j malbateke oldar b. Bab min bixwe wek hunermendek areza beyt qesde dixwendin. Ew dengbj neb l dengxwe b. Ez hinek di bin bandora w de mame. Melayn gundn me yn dorhl j bandor li min dikirin. Meleyek j xal min b.

Me behsa bandorkirin kir, hate bra min. Wek piraniya dengbj stranbjan tu j gelek behsa radyoyn kurd yn wek Ervan Bexday dik. Ne wisa?

Rast e! Gelek tesr li min kirine Radyoyn Ervan Bexday. Jixwe dengbj hunermend ku bibja Ervan Bexda tesr li min nekiriye ne rast e. Min endam, bjer hunermendn radyoy nas nedikirin l  deng wan kesan pir li xweiya min di. Eye an j wek hunermendeke jin bandoreke mezin li min kiriye. Mihemed Arif Cizraw, Hesen Cizraw, eroy Biro, Kaws Axa, Karapt Xao hwd. navn ezz in ji bo min. Ez her dem feyza xwe ji van navan digirim.

Wek din heger tu end navan li van navan zde bik, d tu i navan l zde bik?

Ji herm Mehmd Qizil Husn Faro gelek bandor li min kirine. Bab min plakn wan distandin min ku l guhdar dikir di hi min de diman. Kew Ribat akiro hatib Melezgir me carek hev dt. Hevnasiya min bi Dengbj Zahiro, Salih Qubn, Eyean Mehmd Qizil re b. Bi taybet dostaniyek min Salih Qubn y ba heb. Ba t bra min eva ku min terka gund kir, me xatir ji hev xwest... 

Te bi kjan re stran gotine:

Min bi Eye an Xal Fewz re stran gotine. L ne titek wisa wek bername yan titek din ten em bi hev re rnitine me kilam gotine. Min ji br kir ez bibjim. Rehma Xwed l be, bandora rehmetiy iyar j gelek li ser min heye. Ew y v dawiy b bandora w li ser gel j heb.

Em werin ser rol girngiya dengbjiy. Li gor te ima ewqas girng e dengbj stranbj? Rola w ya di and wjeya kurdewar de i ye?

Salih Bira wek tu j dizan, ji ber ku arva me tunebye em nizanin ka kilam stran keng hatine kirin qewimn keng pk hatine. L kilaman bandoreke mezin li ser gel heye.Yan arva zind ne dengbjn kurd. Ji ber ku nivsn tomarkirin li welt tunebye bar giran hem maye li ser mil dengbjan. Bi rast em deyndarn dengbjan in ku ew drok ji me re xwed kirine.

Li ser wjey j rola wan zde ye. Bo mnak strana Zemblfiro. Ber hezar salan li Farqn dewleta Merwaniyan ava bye kilama Zemblfiro di w dem de hatiye kirin. L em nizanin ku ew di destpka avakirina dewlet de yan di kjan dem de hatiye kirin, l em ten v yek dizanin ku dengbj nebna niha me kilama Zemblfiro nedizan. Rola dengbjan di parastina anda kurd de gelek mezin e. Gava ku mirov bala xwe dide gotinn strana Zemblfiro mirov l dinre ku wjeyeke gelek balk t de heye.

Eger em ji te bixwazin ku tu behsa brannek xwe y zarokatiy ku li ser dengbj an dengbjiy ye bik, t ji me re i bibj?

Gelek brann hene. (kurtedemek difikire, pitre bi biirneke zirav axaftina xwe berdewam dike) Rojek Mehmd Qizil Eye an hatin bajr her kes dtina wan. D li snemay konser bidana. Em zarok bn, em j bn ser dwaran ji bo ku ten ji dr ve be j em bikarin wan bibnin. awa ku melayketek hatibe wir mirov here dtina w. Hewend ku Eye an bandor li gel dikir. Mehmd Qizil j her wisa. Rojek xwe b...

Dibjin daweta bdengbj ne tu dawet e. Dtina te i ye div war de?

Daweta ku dengbj l tunebe, kmdawet e. Ba t bra min, dema dawetek bya dengbj stranbjn w dawet tunebya, digotin; Werin em herin filander, daweta bdeng heye...! Ku dengbj an hunermendek tunebya tama w  dawet j tune b.

Ez v pirs ji tevahiya dengbjan dikim. Lewre j dixwazim tu j bersiva v pirs bid; Gava tu dest bi gotina kilaman bik, w bikarib end kilaman bibj. Kilamn ku te bi xwe j kirine hene?

Kilamn ku min bi xwe kirine nzk 55 heb in. Ku hinek kuta nebne. Min hinek ji wan tomar j kirine. Wek Dayk, Kek min Penaber, Rojhilata Navn, Gel Kurdistan, Ew k b ev dil iyar kir?, Evndar ne wiha ye, Mezra Botan Sazbendo

Hinek j hene ku min ji helbestn Meley Cizr, Meley Batey Seyday Dilbirn girtine. Min ji wan re muzk kirine. Ez niha nzk 3000 stran dizanim. Dibe ku ez hem strana bi git dizanin l qet nebe ez muzk away gotina wan dizanim.

Min bihst ku tu berhevkirinan j dik...

Bel xebateke min a berhevkirin heye. Min dil heye, stran kilaln kurd berhev bikim bidim weandin. D ev xebat, ji kilam strann gelr folklor pk b. waz, nota awayn reqsn wan hem d di v xebat de hebin. Ez heta ser sala 2003yan amade bikim. Fikra min ew e ku nav pirtk deynimStrann Kurd yn Gelr Folkolor .

Cewadcan, ev demeke ku tu kar xebata xwe ya huner li miextiy ango ji welt dr li xerbiy berdewam dik. Zehmetiya xebata li derevey welat i ye gelo?

Ji bo hunermenedek ji bo nivskarek, gava bixwaze kar xwe ba pk bne, welat batir e. Ev deh sal in ku ez li Ewropay me. Tu bawer bike, her eva ku min ser xwe daniye raza me, min di xewnn xwe de welat dtiye. Ez hj hn jiyana li Ewropay nebme. Ez hn nabim j. Her tit sun beredah ye. Titn xwezay li vir tune ne. Ji bo hunermendan j ev yek gelek zehmet e. Xerb zor zehmet e. Mirov dikeve nava tengasiyan. Li vir her cure derfetn teknk hene l germahya gel xebat km e. L li welt ne wisa ye. Ku xebata em li vir dikin heger me li Diyarbekir bikira, ez bawer im niha 500 agirtn min hebn.

Mamoste Cewad, zor spas ji bo bersivdayna pirsn me. Mala te ava...

Mala te avatir. Bi riya v gotbj ez dixwazim peyamek j bidim. Ez hvdar im ku kesn li ser huner dixebitin, bila li anda kurd hr bibin l xwed derkevin. Bila berhemn xwe nedin talankirin dizn. Her wiha bila berhemn xwe yn gelr berhev bikin bi p bixin.