KEW RIBAT & AH DENGBJAN: AKIRO

SALIH KEVIRBIR, salihkevirbir@hotmal.com

Gava ku Hesen Cizr li Zaxoy wefat kir, cendek w y ku s rojan ji near li mal ma, ji hla Belediyeya Zaxoy ve hate hilann veartin. Eye an, di nav feqr belengaziy de, li xrbet mir. Bi tevah deh kes li pey cenazeya w tunebn. Nesrn erwan, saln xwe yn dawn li ke kolann Bexday ligel dermann xwe derbas kirin. Tevahiya mal milk Nesrn, boxikeke w b ku di nava w boxik de bi ten end cil berg reeteyn dermann w hebn. Reso, akiro Mihemed exo j, ligel jiyann trajk xatirn xwe ji me xwestin. Dengbjn me jiyan, karesat mirinn bi v away tu car heq nekiribn.

Ji bo branna Hesen Cizr, Eye an, Nesrn erwan, Reso, akiro, Mihemed xo bi dehan dengbj, stranbj hunermendn ku bi awayn trajk karesat ji nav me bar kirine.

Li welat bav bapran, tesra dengbj ango goranbjan li ser gel pir xurt giran e. d ro ji hla bi sedan rewenbr zimanzanan t saloxdayn ku and, edebiyat ziman kurd bi saya dengbjan li ser piyan maye ji tunebn piaftin rizgar bye. Dengbj li welat me kaniya drok and ne. Ew, di kilam gotinri xwe de carinan dibin Siyabend li ser Xec dibjin; carinan dibin Em Goz posteya dewleta Roma Re dielnin; carinan dibin Filt Quto, diin piya karwan Mam El Etmank; carinan j dibin Biar eto li dij ris er dikin

akiro, yek ji dengbjn me yn bi nav deng b ku bi taybet li Bakur, bi git j li seranser welat me dihate naskirin. By mbalexe em dikarin bibjin ku ev naskirin her die berz bala dibe. Bguman ro lkolnek b kirin, w b dtin ku di her maleke kurdan de kasetn akiro hene. Li ser v yek dixwazim branneke xwe bnim zimn. Di demsaln bihar payza par de, ji bo xebata lkoln rojnamegeriy ez li Macarstan bm. Ji bil paytext Bdapetey gelek caran ligel heval dostn xwe yn li v welat, em derdiketin dervey bajr. Ba t bra min di rojek de em li bajarn bi nav Sentedre, Vegrad Zgetvar geriyabn. Di v gera me de, ber bi var beriya ku em vegerin Budapetey, ji bo ku em zik xwe tr bikin me xwe avtib restorantek. Li v xwaringeh ligel xwarineke xwe jdar, tit her xwe ew b ku ji fonda muzk awazeke kurdewar bilind dib:

 
Hey zalim zalim zalim zalim hey zalim
Hey zalim keik digo lawiko wele tu kal
Lawik digo ke wez ne kal im
Nzk heft het nod  sal im
Bila mala xwediy kalbn ne
Bi xana xwed be li min kal kir
Xortaniy xwe ji min qelapt
Qza dil xwe ji min sar kir
Jinebiyn malikxirab
Maln xwe ji klek maln me bar kir
Hey zalim zalim hey zalim hey zalim
Koer im xirabmal im
 
 
Akinc me bpergal im
Rving me bheval im
Nexwe im gelek bhal im
Gava ber min lawik min
Dikete welat xerb xrbet
Ez iqas ji hal xwe lawik mala xwe re dinalim
Hey zalim hey zalim
Hey zalim hey zalim.
 
Bel, hn ne a in! Ew deng awaza rn, deng awaza Mam akir b..  
 

Rehmetiy akir, agirt dengbj mezin Reso b. Her iqas ji Qereyaziya Erzerom t zann j, ew bi esl xwe ji Patnosa Agiriy ye wek "akir Mezin" ango "akir Bedh" j t naskirin. (Gelo pwst dike ku em bibjin mam Ozcan Denz beredah ye!?)  akiro, di paeroj peroja stran kilamn me yn klask de xwed krahiyeke dewlemend e di v war de yek ji bingehn qedm proz e. Yek ji dengbjn bi nav deng Kazo di gotbja ku me p re kirib de li ser ah Dengbjan akiro wisa digot: ..Li ry chan,  akiro heger ne di rza  yekem de be j, miheqeq di rze duyem de ye. Qirok xlxlandina ku bi akir re heye, ro ez ne bawer im ku bi s-ar dengbjan re mabe. Nvrojek em bi hev re man.  Mirovek xwngerm xwesohbet b. Ji ber ku ew 'dwanbir' b, dwan dwanxaneyan bi rve dibir...

Kilamn wek 'Gul Dran', 'er Mala Nasir', 'Eliy Prto, Nrvano', 'Geliy zlan', 'Melazgir', 'x Sed', Dlber', 'Esmer', 'Kej' 'Sebr' awazn rn in di dev akir dengzrn de. Bi taybet gava di kilama 'Esmer' de rzikn wek:

 
.Esmera min bilind e
Di ser re iya di bin de gund e
Esmera min yeka bejn bilind e
av belek e
Tu iqas bj hewqas rind e....
 

bi awaza akiro re dibin yek, mirov dibe bendewar evndar/a xwe ya zarokatiy.

".....akir, rnahiya dinyay b. Ronahiya av min b. Mirov dwanxane civatan b. Sercivat serbje b. Gelek dengbej ji ber ku nikaribn wek w bibjin, j dihesidn. Ji hevaln xwe hez dikir. Rehma Xwed l be. Ji me dengbjan, dengbjtir tir b..."

Bel, ev gotinn han j, gotinn Dengbj navdar Zahiro ne ku li ser akir Nemir ji me re gotine.

LI GOR KURDN RAN KEW RIBAT  

Wek di destpk de j hatib diyarkirin, akiro ne bi ten li Bakur, her wisa li ar taqn welat me 'rn ber dilan' b. Bi taybet li nav kurdn rojhilat akiro t wateya jiyan. Kurdn Rojhilat bi akiro re radibin bi akiro re rdinn. Yek ji rojnameger rewenbr rojhilat kram Balekan ku bi esl xwe ji Urmiyey ye, der heq v dengbj de wisa dibje: ".Li tevahiya bajar gundn kurdn me yn  ran de, kasetn akiro hene. Ez bixwe bi akiro re mezin bm. Ew ji bo gel me y rojhilat 'Kew Ribat' b. Deng w wek deng 'Kew Nr' b. Her iqas dengbj bi nav deng 'Xal Bir' ango Birahm Newroz li Urmiyey dijiya, dsa j wek akir Rehmet nedihat hezkirin. Bi kurtas ew ji bo birna ke xortn evndar derman; ji bo kal, pr navsereyan j efsane b.!"

Her iqas piraniya dengbjan ji hev hez nakin gelek caran dikevin nava hewldann ku hev dihetiknin j, mirov nikare v yek ji bo akiro bibje. Werin em li ser v yek dhn bala xwe bidin awazxwee herma Xerzan, Dengbj Salih Qubn: "Pit mirina w kilam stran sw man! Pit akir rehmet, min ne bawer e ku end kesn wek w ji nav me rabin. akiro kilamn xwe bi du hawn yan digot. Dengbjn ku bi v terz waz kilaman dibjin, gelek km in. Bi rast j dengbjek gelek areza zana b. Li gor baweriya min, du dengbj didin pey r opa Evdal Zeynik, Ferz Reso. Yek ji wan Karapet Xao y ermen e, y din j rehmetiy akiro e. Temenek direj ji Mam Karapet re dixwazim ji bo akiro j dibjim Rehma Xwed li te be Kek akir.

Tu caran ji bra min nae; Beriya ku ji nav me bar bike rehma Xwed xwe l bipe, nexwestib pirsn rojnameger Rahm Batur bibersivne. Her iqas Rehm, ji bo ku p re hevpeyvnek pk bne, pita ser xwe j dtib, l w daxwaza hevpeyvn nepejirandib. Sedema v yek j ji Rehm re wisa anb ziman: "Ez ji kurdan dilikest me. Kurd, li dengbjn xwe xwed dernakevin. Ka dhn bala xwe bide tirkan. Aiq Weyselek wan heb ku te bdta, dil te li hev diket, s roj te nikarib xwarin bixara, l Resoyek me heb, hostay me tevan....Bir mir..! Ka bibje ez awa bi te re mijl bibim dil xwe ji te re vekim!?"

Bel rast e, gil gazincn w gelek bn. Dengbjek wek w ku li seranser chan li nav kurdan t nasn, ne xwed end dmen e ku di televizyonn me de bn nandan. Gelo heta niha nivsn ku li ser v camr hatine nivsn, wek tiliyn destek j hene? Mixabin tunene min ne bawer e ku ji ro pve j bne nivsandin.

Mam akir! end sal by te derbas bn. Her iqas em li xwe mikr neyn li ser te end rzikan nenivsin j (!) L d tu bi deng, awaz kilamn xwe yn mraniy, bi kilamn xwe yn dilan, bi kilamn xwe yn mrxas welatperweriy her bij her bistir.

Kerem bikin ji bo yad branna w, em bi hev re guh xwe bidin beek ji kilama w ya bi nav Nrvano ku heta niha ji hla gelek dengbjn me ve hatiye gotin:

Lo nrvano li v ber lo li w ber
Lo seydvano ez bi qurbana li v ber
Ha li w ber
Min d tu siwar bozek aan
Qefesxezal dilhiney
Gava te xwe day gaz plan bilind lawo
Ez texmn dikim tu kar xezalan diger
Lo lo nrvano te xwe da gaz paln bilind
Tu li nra kar xezalan diger
 
Ez xezal im
S s gul li nava mil min bne
Fena t epil min dirj e
av biryn min re belek in
Mala te mrato
Heyran wele li ser ser min ket
Daw doza bst ar ser
Seydvano lo nrvano
 
Nrvan got
L l Xezal ez emo me
Xwedan heftsed mh zozan
Heft kihln ser tl me
Zalim dr min here
Ez ne aiq qz bka me
Ez aiq rehma Xwed me
..
 
Awazxwe Mam akir, awazxwe! Deng li din be...!