KULA HELEBÊ: BÊBEXTÎ

SALIHÊ KEVIRBIRÎ

Yek ji motîfên Edebiyata Bidevkî ya Kurdan ‘bêbextî’ bixwe ye. Mirov dikare bêyî mubalexe bibêje ku di kêm nimûneyên zargotina kurdî de ev motîf xwe dide eşkerekirin. Nexasim di stran û kilamên herêmên Serhed û Xerzanê de mirov bi qasî ‘mêrxasî’, ‘jinexasî’, cengawerî’ û ‘bedewî’yê laqeyî vegotinên ‘xiyanet’ û bêbextiyê tê.

‘Şerê Newala Qeremûsê’, ‘Şerê Xirûcê’, ‘Emê Gozê’, ‘Bavê Elfezya Siwarê Eznawir: Ferzende Beg’, ‘Şerê Pencînaran û Elikan’ û ‘Emînê Perîxanê û Evdilê Brahîm’ çend nimûneyên hêja ne ku mirov di serpêhatiya van qewimînan de rastî ‘bêbextiyên giran’ tê. Carinan ev bêbextî bi riya xal-xwarziyan; carinan bi riya birayan bixwe pêk hatiye.

Mirov dikare bibêje ku di nava me kurdan de navekî din ê karesatê, ‘bêbextî’ bixwe ye. Carinan wekî ‘Derdê Bêderman’; gelek caran jî wekî ‘Kula Helebê’ hatiye binavkirin. Li gorî baweriya min, heger di qada edebiyata bidevkî ya cîhanî de lêkolînek were çêkirin, dê bê dîtin ku rêjeya motîf û diyardeyên ‘xiyanetê’ di nava edebiyata bidevkî ya kurdan de gelek bilind e.

Bêyî ku em zêde dirêj bikin û serê we biêşînin, nimûneyeke çêjdar ji zargotina kurdî pêşkêşî dêhn û bala we bikin ku di bingeha wê de ‘bêbextî’ heye.

Nimûneya me ji Herêma Serhedê ye. Mirov dikare bibêje kilam û karesata li ser kuştina ‘Adil Beg Mîrê Zirav û Fethî Zavayê Teze’ ye. Xwespartina li hêla Rojhilatê Welêt bo Mala Simkoyê Elîxanê Cazê, di kilamê de hatiye vegotin. Bêbextî, ji hêla mala pismamê xayîn ku wekî ‘Mala Eliyê Evdilhemîd’ hatiye bilêvkirin ve hatiye kirin.

Niha jî bifermin kilama serpêhatiya vê karesatê ku min ji devê Dengbêj Bekirê Îdirî wergirtiye û nivîsandiye...

***

Eman eman eman eman eman eman...

Fatmayê digot lê Siltanê,

Muhteberê digot w’ez nemînim lo gulendamê,

Birek axa û maqûlên me top bûne,

Berê xwe dane Mala Simkoyê Elîxanê Cazê

Hidûdê vê lo vê Îranê.

Simkoyê Elîxanê Cazê digot:

‘Ez fedaî me lo ji bo Eşîrên Kurdistanê.

Du heb eydê me misilmanan hene;

Yek ya Remezanê, ya dinê ya Qûrbanê.

Birên axe û maqûlên me top bûne,

Berê xwe dane Geliyê Kotorê,

Mala Şêx Litfî lo li vê eydanê.

Eman eman eman eman mîrê min ferman e,

Dewlet e, zor e, ordî giran e.

Kula ku digere belkî têkeve mala sebeban e.

Xaliqê Alemê belkî mala mêrikê xayîn xerab bike,

Lo bike li ber wêran e.

Lo lo mîro dilê min li ber gemiya Behra Wanê serspî kir.

Adil Beg Mîrê Zirav, Fethî Zavayê Teze,

Şêrê bi çargurçik.

Ev serê çend sal e,

Li ser berê qaçax e lo firarî kir.

Belkî Kula Helebê têkeve Mala Eliyê Evdilhemîd,

Ji pismamê xwe re lo bêbextî kir.

Eman eman eman eman mîrê min ferman e.

Dewlet e, zor e, ordî giran e.

Kula ku digere belkî têkeve mala sebeban e.

Heyfa min li wê heyfê nayê,

Li kuştina mêran û mêrxasan û egîdan,

Lo lawên bavan e.

Heyfa min tê li wê heyfê,

Cotê xaniman li wê aliyê Îranê mane,

Lo li îrana Emerxan e.

Lo lo mîro dilê min Gemiya Wanê,

Li pêşberî lo Qiziltaşê.

Xwezila ji Xêra Xwedê re,

Bila heyama berê bihata destê Adil Beg,

Fethî Zavayê Teze,

Dîsa biçûya ser mîrata hediya başê,

Bila çendî çend saleka bisekiniya,

Ser xatirê kor û kûlekê rasta vê kewaşê.

Eman eman eman eman mîrê min ferman e.

Dewlet e, zor e, ordî giran e,

Kula ku digere belkî têkeve mala sebeban e.

Xaliqê Alemê belkî mala mêrikê xayîn xerab bike,

Lo bike li ber wêran e.

rojnameger@hotmail.com

Di malpera www.netkurd.com de hatiye weşandin. (S.K)

çapkirin