Portreyeke cihreng ji Tibls ber bi Bdapetey: Day ango Altna Letf


SALIH KEVIRBIR
, salihkevirbiri@hotmail.com
 

Kurdn me yn li paytexta Macaristan Bdapetey w wek Day dinasin. Ligel ku nz 300 kurd li v der jiyana xwe didomnin piraniya wan w nes dikin j, km kes nav w y rastn dizane........

Emr min 54 sal ye. Nav min Altn e ez kea Letf im ji Qozilc me. Pa em ne Gurcistan li bajar Rstew dijiyan niha ez li vir im. ar zarok min hene. Du kur du ke in. Kur min zorab doktora xelas kiriye li ser droka kurd welat kurdan doktora girtiye. Li vir mamostey zanngeh ye. W dersa ziman ngilz j dida. Ew bi ngilz, rs, mecar, gurc, alman ereb dizane. Kea min naz j bijka diranan e.  Ew li Sanddborg ye. Kur min ort j li Petersburg ye. Kea min a bik j li vir e dixebite ew bi kumputer re elaqedar dibe bi ngilz j dizane. Ew dixwaze xwendina xwe bidomne.

Dayika Altn, beriya her tit dixwazim wek malbat we nas bikim. Malbata Aloyan ji ku ye ji ku der hatiye?

Bab zarokan ji Ermenistan ye. Esl me Botk ye. Nav bab Zorab Eslan e.

Hatina we ya ji bo Gurcistan ji ku t?

Ji Tirkiyey t.

Hn ji Serhed hatine?

Malbata min ji Serhed hatiye l Bab Zorab ez bawer im ji dorhla Cizr hatibe. Ji ber ku xeberdana wan wisa ye. Pit er Sala 1917an ku qira zd ermenan hat.

Em gi bi hev re hatin Ermenistan l bab min gava hat Gurcistan.

Li Qefqasan ango pit hatina we ya ji Serhed we kar barek awa dikir?

Em li gundan dijiyan. Em Kolxoz bn, Solxoz bn dixebitn. Me abra xwe dikir.


Kolxoz Solxoz?

Kolxoz dema git dixebitin, pa axuran re didan. Pa hesab didan k iqas i bistne hesab dikirin. Pa heq xwe distandin. Solxoz j bi pere dixebitn meh bi meh pereyn xwe distandin. Solxoz hindik b pa j hem b bi pere.

Yek rencber b yek j?

Rencber cuda ye. Kes ku die ber pez. Dsa j kolxoz e. Kar roj distnin. Serpayz heq xwe distnin. Kesn din j meh bi meh pereyn xwe distnin. Ew j solxoz bn.

Hata kjan sal hn li Gurcistan man?

Hatan v gav j nefern me li Gurcistan hene. Mal me hene hewann me hene. Em bi mvan hatine vir. Kur min Zorab li vir dixwne. Di fonda sors a cda de dixwend. Li Gurcistan zanngeh xelas kir hate vir ji bo ku dokteray bixwne. Li vir kar dike em hatin vir me j hez kir. Li vir j gelek kurd hene.

Ev b end sal hn li vir in?

Ev b s sal em li vir in. L kurd zd ten ez kur xwe li vir in. Kur min ev sala heftan e li vir e. L tkiliyn me bi kurdn misilman re gelek ba e. Tn diin ji axaftinn wan j em dizanin ku em ji serhed ne tkiliyn me ba in.

Jiyana we li vir awa derbas dibe, zehmet i ne?

Li bal me germah zde b mirovah heb. i kurd, i gurc i j rs, mirovah gelek p b hatin ynn me xurt bn, di destpk de ku em hatin vir me hinek di v war de zehmet kiandin. L li vir hinek sar di nava gel de heye. Kes tkil kar kes nabe ne qenciy dikin ne j xerabiy.

Tuy bikar branneke xwe ya nexwe bibj?

Rojek ez m dikan ji ber ku min ziman wan ba nedizan min nedikar ez titek bidim fmkirin titek bikirim. Min i digot ew dikeniyan ez pir hrs bm qehirm.

Ku em bibjin malbatn kurd li vir tunebin, ji bil wan qet tkiliyn we bi malbatn mecar an yn din re heye?

Niha bye crann me j dizanin qedr me digirin. Gel vir dixwazin silav bidin mirov. Ten silav didin mirov, ji bil silav titek din tune ye. Titek din ne. Lewre kes ku xerbn in li vir gelek zehmetiyan dikinin. Qannn vir cih ne li bal me cih b em hn bbn lewre ji mirov re zehmet e.Li vir her tim li gor qannan tevdigerin. Heya ku mirov hn dibe zehmet e. Du sal pwst in da ku mirov hn bibe.

Hatin yna we bo Tibls heye yan na?

Na hinek zehmet e. Em nain l em ji bo Rsyay diin ji ber ku li vir sifaret baylozxaneya Rsyay heye hinek n hatin rehet e.

Te welat bi av ser xwe nedteye, gelo  ev ji bo te nabe kul derdek?

Ev yek derdek pir mezin e. Bi taybet gava ku bav min dikeve bra min, bav min nexwe b di nava cihan de b, me digot bavo ku r vebe tuy her Kurdistan? Dgigira digot: Ku r vebya ez bi arlepiyan j bima welt. Di sala 17an de gava qirkirin de ji 80 kes  6-7 kes xelas bn. W ax bav min 13 sal bye ku ji welt derketiye. Bab min di sala 1982yan de koa daw kir di sala 1990 de r vekirin. Nav bab min Letf Fro ji Qozilc b. Kurdistan ji me re wek hesretek ye. Bab min li wan deran i bixwariba digot ne wek ya Kurdistan ye. Ji me hemyan re hersret e ku em li Kurdistan bijn welat me hebe. Gava ku em xaniyek dikin em bizanin ku ew heta hetay ye ne dem ye.Em bi rehet bijn. Em li Ermenistan dikin, li Gurcistan dikin li Rsay dikin hem dem ne em koer in jiyana me her tim koer ye. Ne wek welat me ye. Heta keng d wisa be ez nizanim.

Di war tkiliyn kurd zd yn misilman de i guhern bne?

Guhernn gelek mezin bne. Ji bo minak ber ku kurdek zd biba mala yek misilman digotin bila dest xwe nede tu titek ku dest xwe bide i ew tit heram dibe.L niha bi xwe tne mala me dibjin ku te titek xwe kiriye em bixwin. Niha em j diin mal wan ew j tn mal me hatin yna me germ e ev yek j pir xwe e bhna me fireh dibe. Gel mezin b xwe nas kir ku ev yek j pir ba e.

ima ne dewleteke din l Mecaristan?

Kur min li vir dixwend em j hatin vir. Dibe ku kur min li Rsyay bixwenda em nedihatin vir. Sedemeke taybet tune ye ku em hatibin vir.

Rnitina we li vir bye?

Er rnitina me li vir heye. Kes tu titek nabje em hem dikarin li vir bimnin bixebitin.

Hn ahiyn xwe awa pk tnin?

Em li vir j ahiy xwe dikin rojiyn zdtiy digirin l wek ku mirov bi gel xwe re pk bne nabe em ten ne.

Wek daw tu dixwaz i bibj?

Ez ji bo gel kurd yektiyek dixwazim. Bila li hev haydar bin qedr hev bigirin. Bila hev ba binasin ji hev fm bikin. Koka dar yek e em kurd yek in div em li hev xwed derkevin.