ROLA DENGBJAN DI ZARGOTINA KURD DE

  

SALIH KEVIRBIR, salihkevirbiri@hotmail.com

 

Dema mirov bixwaze li ser droka gelek lkolnek bike beriya her tit ser li berhem avkaniyn nivsk bidevk dide. Gava ew gel, ji aliy berhemn nivsk ve qels lawaz be, w ax rola berhemn rok, zargotin huner zde dibe. Tit balk ew e ku gel welatn di bin esareta dagirkeran de ne, par nesb xwe ji v yek gelek giran xedar distnin! Her tim rastiya wan t berevajkirin, anda wan t tunekirin ew dibin xwed and, huner drokeke biyan nerast.

Gel kurd j, ji ber ku bi sedan sal e hatiye dagirkirin tarmarkirin, ziman w hatiye qedexekirin, ter talann w hatiye talankirin ji ber gelek sedemn bi v reng, heta ro j ji aliy avkan berhemn xwe yn nivsk an bpar in; an ku hebe j, mixabin wek tiliyn destan km in.

L sida gel kurd ji aliy and, huner zargotina bidevk ve vekiriye di v war de rewa w zor ak dewlemendiyeke bhempa di nava xwe de dinimne (dihewne). Bi rast j zargotin ango folklora kurd; bi gotineke din Edebiyata Kurd ya Bidevk ayan pesindan ye.

Helbet, bingeh fern sereke yn Edebiyata Kurd ya Bidevk Dengbj in. Dengbj, by mubalaxa Pirtkn Zind ne. Heger em navek teknolojk serdema ro li van camr canikan bikin, li gor bilvkirina Nivskar Kurd Muhsn Kizilkaya em ji wan de bibjin Hard Dskn kurdan!

Bi sedan, bi hezaran qewmn serphatinn karesat, mrxas, evn, civak tarx ku ji sed yek w bixwe j heta niha nehatiye nivsn, bi saya ser van dengbj, goranbj, rokbj derwan bi riya zargotin ango vegotin hatiye parastin heta ro hatiye.

Pirsek heye: Heger ne ji dengbjiy bya, gelo w er atiya bab bapran, kiryarn beg, axe xan ji mrkujiyn eran em bi i reng agahdar bibna? Ango ne ji rok loriyn daprn me bna, gelo w me exsiyetn mna Mrze Mihemed, Keelo, Kmre, Derw Evd, Gnc Xell, Em Goz, Biar eto Koero nas bikira an na? ro j dema kesek bixwaze singyn bixwn ikeftn tar hn bibe, guhn xwe dide lorikn daykan awazn Kaws Axa, Karapet Xao, akiro, Reso, Hiseyno, Zahiro, Salih Qubn gelek dengbjn xweawaz n wek wan.

Dengbj li ar aliyn welat me; li hermn bi nav Serhed, Xerzan, Botan, Soran, Behdnan, Mrdn Diyarbekir, di war kemilandin xemilandina and, ziman, wje hunera kurd de tesreke baleberz xurt kiriye. Bo nimne ji ber ku ez ji Herma Xerzan im dixwazim bi end vegotin mnakan behsa tesra dengbjan li v herm bikim.

Deta Xerzan, Qubna ewit, Hezoya Kevin, Filehn Koxan, zdiyn Hemdna, Xetmeya Xopan, iyay Zenga, Bra Kurdiya, emn Bar Xerzan, Germavn Xsta Bilors di kilam lawjeyn dengbjan de rh dibne. Di l l lo loyn van qiraseyn kilaman de ev cih dever ji n ve zind dibin! Helbet ev cih dever, di devn van qiraseyn mran de carinan bi erm, carinan j bi serbilind tne bilvkirin.

xn Zoqeyd, Seydn Baday, Begn Eyndar Zoq, iyayiyn Motka, Koern Mirad Kangewrk di dev dengbjan de bne bent heta ro hatine. Bi saya kilam gotinn van dengbjan em dizanin ku 70 sal ber qereqol nehiye midrt li kjan gund naveyn li Xerzan heye. Her wiha dsa em bi xra wan dizanin li mintiqeya Bir Rekotan end malbatn zdiyan hene. Li aliy din er Mrzik Zaza Derw Neb ku di drok de wek er Qewal zdiyan Sofiy Misilmanan j t naskirin di w pevna brakuj de xwina bira wek gola xwn diherike ango xwn laan bi xwe re dibe! j ji dengbjan bo me wek mrateya wjey maye.

Li hla din exsiyet malbatn bi nav deng mna; Hac Zorav, Filt Quto, Eliy nis, Silman Mist, Brahm Mehmd, Res Derw, Emn Perxan, Evdil Brahm, Zibeyr Ehm, Ceml eto; Biar eto, Derw Sado, Silhedn Hac Red, Seyd Mamo, Mala Dbo, Mala Faro, Mala emdn, Mala Reman ern ern Mala Faro Seydn Baday, er Hethetk, er Eynqesr di nav berhem gotinn dengbj dengbjiy de ciheke girng digirin.

Dengbj, goranbj, stranbj, rokbj, heyranokbj! Sewtn flbaz, gotinbj xweawazn quling. Her dem bi s dengan gotin. Tewn ya wan geh kezeb ewitandin, geh dil evn an gekirin! An li dwanxane seydvaniy de bn mvann me an j bi awazn Kerem Seyad, Aznva Red, Kubara Xido, Lska Hiseyn Leyla Ttal Kerem yn bi reng Guhdarn Ezz Vira Deng Ervan ye! ketin mal diln me! Carinan j, ji pikovn Radyoya Urmiy Bexday pl bi pl li nav cerg hinavn me geriyan!

Ya Star! Ew i deng sewtn dilewat diljen bn? K bn ew? Ew n ku Filt Quto bi Mam Em Etmank re didan erkirin? K bn ew n ku ber Edl didan Xeta Sr ku li opa kurmam xwe Gnc Xell digeriya? K bn goyendeyn Lawik Metn, Biar eto, Mrzik Zaza, Em Goz, Rizgan Nr, Siyabend Xec, Meyrema Fileh Eliy Qolaxas, Mem Zn, Xozan Dax, Derw Evd, Salih   Nr, Heso Naz, Bav Fexriya bi hezaran stran kilamn din?

Ew eroy Biro bn, Efoy Esed bn, Karapet Xao bn, Aram Dkran bn, Xana Zaz bn, Aslika Qadir bn, Egd Cimo bn, Asa Evdile bn. Pitre Eye an, Meyremxan, akiro, Xal Bir, Mihemed Arif Cizraw, Hesen Cizraw sa Berwar gihtin hewara wan.

Di rastiya xwe de ew delaln ber diln me bn!

Ji yn hey re, sax silamet,

Ji yn mir re Rehma Xwed dixwazim...

Deng we her li din be DENGBJNO..!

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org