IVAN PERWER:

Min bi kurd kilam got, ev 30 sal in sirgn im!..

 

 

SALIH KEVIRBIR, salihkevirbiri@hotmail.com 

Ji bo branna 50 saliya ivan Perwer

 

ivan Perwer... Hewce nake mirov ji bo navek wisa pgotin binivse. Hunermend kurd ku ev 30 sal in fermalbn ango sirgn bye para w. 30 sal in terkeser dinyay ye. Her iqas bi awayeke fizk ne li nav welat ku l hatiye dinyay xortaniya xwe l derbas kiriye be j, tu caran ji rojeva kurdan derneket. Ne ten raya git ya kurdan, her wisa piraniya caran kete rojeva Tirkiye Ewropay j ivan Perwer... Gelek caran hate nqakirin, rexnebarankirin b hingava qisedann li dij kesayetiya w.

ivan Perwer li gor nasnameya ferm di 23 y Rbendana 1955 an de li Gund Sor ya bi ser Siwrega Rihay ve ye hatiye dinyay. Li gor vegotina ku diya w j re kiriye, sala ku ivan hatiye dinyay, sala ku berfa sor l hatiye bixwe bye! Di pvajoya hunera 30 salan de mohra xwe li bin zdetir 20 albman daye, li seranser chan konsern ak pk kiriye, di war huner muzka kurd de wek Qasid Hunera Kurd tevgeriyaye bye xwediy gelek xelatn girng hja. Heger em ji wan xelatan behsa duduyan bikin; yek ji wan Nana Barzan ye ku di 3 y Hezrana 2001 de li bajar Hewlr, bi merasmeke li Parlamena Kurdistan hate dayn. Dudu; Xelata Akademiya Charles Bross ku li Pars di 18 Sermaweza 2004 an wergirt. Perwer, ev xelat di  bea Muzka Chan de, bi albma xwe ya bi nav Min briya te kiriye heq kir. Di merasma xelatdayn de ivan Perwer kurteaxaftinek kirib wiha gotib: Li welat ku j hatime, qedexekir me, l li v der tme xelatkirin..!

Me got hewce nake, mirov ji bo ovalyey Muzka Kurd pgotin binivse, l va ye me dsa nivsand. Ji xweber hate nivsandin. Hn li dawiya v hevpeyvn rast Ferhengoka ivan Perwer werin. Perwer d bi end gotinan wateya peyvn ku me diyar kiriye bide

Li Brksela Belkay me pirs, ivan Perwer bersivand

******

Gelo t bra te, cara yekem te keng rahit saz?

Helbet t bra min. Het sal bm w dem. Rojek min qtkeke dims vala kir. Post ku diya min dab ber tav hik kirib ligel darek min dest bi kirina saza xwe ya yekem kir. Dema diya min bajr, min j re got; Ji min re tl bne!. Rnitim, min bi tena ser xwe ji xwe re sazek kir. Li gor zanna xwe, min akorda w tekz kir. Dema bav min hatiye mal, saza li ser trikn genim dtiye. Ji diya min re gotiye: Xr e gelo, d kur me bibe qere? Rahitiye saza ku min kiriye henek xwe p kiriye. Diya min bi zor heft bela saz ji dest bav min derxistiye. Xwestiye bikne. W dem ez ne li mal bme...

 

Ji ber v sedem te qet ldan xwariye?

Er awa? Min ji bav xwe ldan xwariye gelek caran. Tim ji min re digot; T Qran bixwn!.. Mamek min heb. Mele b. Dersa Qran dida zarokan. Her ez bm, min dixwest biim dibistan. W dem 6-7 sal bm. Bav min digot: T Qran bixwn! Min digot: Na! Dixwazim biim mekteb! i kir, ez ji ya xwe nehatim xwar! Ji ber v yek min ji bav xwe gelek ldan kotek xwar.

 

Diyar e, navbera te feqetiy tunebye...

Mixabin navbera min feqetiy qet tuneb. Ne ku feqet titek xerab b, na! Min xelasiya xwe t de nedidt. Min dizanib ku feqet, min ber bi armancn min ve nabe. D feqet, dinyay j ba bi min neda fmkirin. Xewn ^xeyaln min n gelek mezin hebn. Pkhatina van xeyalan, bi hevnasiya chaneke pket modern mimkn b li gor min. Sedem her ev b. Ne ku li dij dn baweriyan bm. Di rastiy de mirovek dndar j bm. Min limj dikir, bi dengek xwe min azan (bang) dida. Dema zarok bm gelek caran min mezntiya gundiyan dikir...

 

Pirsek klask e, l dsa dixwazim bipirsim; ivan Perwer hunera xwe awa bi nav dike?

Jiyan pireng e. Huner j v yek tne zimn. Heger huner ne pireng pirdeng be, ne huner dibe, ne j hunermend. Her dem, li bersiva pirsa guhern awa dibe? geriyam. Muzka min, ji bo ku jiyan biguherne, li ser bingehn ak pket hatiye avakirin. Lewre j muzka xwe bi nav nakim kesek j nikare bi hsan bibje; Muzka ivan ev e!

 

Gelo em dikarin bibjin; Muzka ivan Perwer, harmoniya dengbjiya klask muzka modern e?

Pira di navbera dengbjiya klask muzka modern, pira di navbera muzka kurd muzka chan, pira di navbera meqamn kurd meqamn dinyay, pira di navbera guhernn li chan kurdan Tu dikar tevahiya van taybetmendiyan bibn di muzka ivan Perwer de

 

Her kes ku temaey te dike, li te guhdar dike bi xissiyetek te dihese; gava kilam-stran dibj awa ku dikev zikr. ine hestn te yn w dem?

Heger konsantre nebim, nikarim hestn xwe tev li melodiy bikim. Nikarim bi qewimna ku vedibjim re bibim yek. Heger li ser nefikirim, hestiyar nebim negirm, nikarim stran kilam biafirnim. Di sala 1986 an de, pit konserek xwe ya li Los Angeles, hunermend navdar ran Dariy hate cem min got: Haha ba dikin haa!.. Ez j j hez dikim l te zde kiandiye ivan! Bi awaz min l vegerandib: Hahaa i? Dsa bi nvhenek got: Konsantrasyona performansa te gelek bas e, diyar e te gelek kiandiye v mrat! Min ber xwe day min j re got: Kek min, min di jiyana xwe de haha nekiandiye. Ne cigare, ne j alkol vedixwim..! a metel ma rebeno

 

Sir an j efsnek v konsantrasyon heye gelo?

Binre kek min, dema ez kilama Xezal bibjim, div wek evndar Xezal bibjim. Div ez l bigerim ku evna di dil Xezal de bnim zimn. Dema kilama Helebey bibjim, div bibim yek ji qurbann jehrn kmyew.  Div li w dem bijm. Dijm jixwe. Sedema meseleya zikr ev e bawer im...

 

Cara yekem te guh da kjan lor, rok zmarn kurd?

Dema zarok bm, heta ku rok ji min re nehatina gotin, di xew re nedim. Dayka min digot. Xaletn min, mamn min, metikn min, xaln min dihatin cem me. Em malbateke mezin bn. Dema ku diya min nedixwest rokan ji min re bje, ji xaleta min re digot: De ka rokek ji kurik re bibje, bila raz! Nikaribm by guhdarkirina rokan razm. rokek carek ten j bihata gotin, di ser min de dima. Min ew ji ber dikir. 

Xeyaleka te ya mezin heb ku pk nehat?

Min her xwestiye ku saziyeke ten ji bo muzk ava bikim. Bi v yek armanca min ew b ku di navbera kurdan chan de pireke huner ava bikim. Di v war de bi geln din re tkildayn bo min yek ji armancn sereke b. Min wiha min her xwestiye ku li ser muzka kurd lkolnan bikim, muzka kurd di war moderntey de derxim asta rajortirn.

 

Yek ji sedemn sirgniya te j Konsera Src b. W roj i qewim?

Sal 1976 b. Li seranser welt me konseran dida. Em n Batman. Dizan, stranek heye ku dibjim: Ez m gundek Batman, keeke kurd ji min re got lo bira Li Batman Merdn em gelek geriyan. Haya kes ji me tuneb. Em n Erzerom, Qaxizman, Agir y. Li konsera Bazd gelek kes hatin binavkirin. Em n Diyadn. Lekeran nehit ku em bilivin. Me xwe li snor ran xist ^end rojan em li wir man. Pa em vegeriyan hatin Enqerey. Armanca me ew b ku em trek xwe bikin.

Wek te j an ziman, me li Src li snameyek konserek pk kir.  Derdor tije pols leker e. K derdikeve t binavkirin. Gaz min kirin ku fadeya min bigirin. Komteya amadekar hat ji min re got: Heger tu ney, d me hemyan bigirin tra dil xwe li me bixin. Div tu fada xwe bid! Min j got, Armanca wan ne fadedayna min e. Ez herim d min bigirin mesele j saf dibe. Ez fade nadim! Yek ji nav wan got: Heger em tev bne kencekirin j em te teslm wan nakin. Em areyek ji v yek re bibnin. Her der tije lesker pols e. Kontrolek ecb heye. Gel ji bo te li derve, ji bedenn xwe bend ava kiriye, nahlin ku pols bikeve hndir.!

Derketim sehn min kilamek got. Qiyamet rab! Tevliheviyek b. Pols xwest guhdar bedaran ji hev belav bike. awa b min ba fm nekir, ji nav gel hin kesan ji pa ve ez derxistim revandim. Xeyal meyal t bra min. Qulek vekiribn ci b!? Em reviyan me xwe li zeviyeke pemb veart. Me li nav zeviy kir sibe. Beriya ku roj derkeve, me li deriy hin malan xist. Ji tirsa deriyn mala xwe ji me re venekirin. Digotin: Em qrbana we ne, niha leker werin d me hemyan bigirin bibin. Ji ber v yek em ji wir derketin n ciheke din. Pit demeke din jixwe serphatiya me ya sirgn destp kir

 

ivan Perwer di kjan sal de terka welt kir?

Di 15 Hezrana 1976 an de mecbr mam, terka welat ku l hatime dinyay l mezin bme bikim. Wek din areser tuneb. Ji dtina gelek dost hevaln xwe, ji w roj heta niha bpar mame

 

30 sal bye! Ne hindik e Kilamgotin, bedela kilamgotina bi ziman kurd hewend giran e? 

Bel giran e ku h j fermal me, sirgn im! Bi kurd strangotina te, belavbyina deng te bo her der, strangotina li ser at, azad, serhildr li v erdngariy ne hsan b. Helbet berdla w j d giran bya! An ez biketama heps, an j ez derketama dervey welt min li w der strann xwe, kilamn xwe bigota. Di nava mesel de mirin jiholrakirina min j heb. Min tu kes nekutib. Min li dij mirovahiy tu sc nekirib. Min bi ten rastiya xwe, rastiya gel xwe anb ziman strann gel xwe vegotib Er birako! Min bi kurd kilam got, ev 30 sali in sirgn im!..  

 

Derketina te ya bo Ewropay tesreke awa li hunera te kir?

Helbet Ewropa bandoreke mezin li min kir. avn min ji jiyan re vekir. Helbet aliyn xerab yn Ewropay j hene. Ew ji me re ne pwst in. Li hla din min kurdewariya xwe, netewetiya xwe tu caran ji br nekir. Aliyn ewrop aliyn kurdewar di kesayetiya min de ba rnitine.

 

Bo nimne, wek hunermendek kurd li Ewropay di war dtina mijaran de tengas derdikevin an na?

Na dernakeve! Dema tu chan ba biopn di v war de d tu zehmetiyan nekin. ro tora ragihandin, teknoloj gelek bi p ketiye. Her pketina diqewime mirov yekser j agahdar dibe. Meseleya entegrasyon dibe ku carinan mejiy we tevlihev bike, bes ew e hew! Li hla din her di dil min de ev hebye. Her dem li Rihay bme, li Batman, li Diyarbekir, li Enqer, li Stenbol, li Eden  bme. Dema wiha be, rastiya Tirkiye Kurdistan hewend berbiav be, di war meseleya dtina mijar de j d zehmet tunebin

 

Kurd, bi avek awa nzkah li muzka xwe dikin?

Muzka kurd dewlemend e. ev dewlemend bala msyoneran, bala zanyaran, bala folklorstn navdar dikine ser xwe. L mixabin haya kurdan ji bay felek tuneye. Haya wan ji v yek tuneye! Di mala kurdan, rast muzka farisan, ereban tirkan ty. Kurd j heye, l temae dik avtine qorziyek. Heyf e, erm e (kurtedemek bdeng dimne, pa berdewam dike) Hn ima wisa dikin ezben!, dibjim. Bersiv amade ye: Ev xtab dil me dikin, gelek xwe behsa evn dikin, orkestray gelek ba bi kar tnin. Yn me v yek bi gundiyane dikin..! dibjin Maf did wan an nad wan, ew bi ya te maye. L bi ya min, dema miletek bibje; Filankes ba in, yn me xerab in !  w milet winda kiriye, qedir nade xwe

 

Dema ser xwe datne ser balgv, mhasebeya xwe ya wicdan dike ivan Perwer? Pit hewqas salan wcdan te rehet e gelo? Titek ku wek kl di dil te de ma, heye?

Hinek tit hene bel... Min dikarib hin karan ba organze bikira mesela. Fderfetn min j hebn. Min dikarib saltanatek ava bikira. Bendewariyn gel hebn ji min. Min dikarib hinek din bi sergiran tevbigeriya. Bala xwe didim rabirdya xwe dibnim ku min zde wext daye kesn nehja! Gelek caran difikirim ku div kmtir bigeriyama. Gelek caran bm qrban zewqn xwe. Bo nimne, jinek gelek ji min hez kiriye, li pey min geriyaye. Div min daxwazn w, wek daxwazn normal nedta nz w nebma. Div bersiva min, bi aliy min huner bya. Div min bi awayek nsan nzkah l bikira. Div min wiha ji wan re bigota: Ez ne li gor te me! Min wek ivan Perwer bibne, evna xwe di dil xwe de vere! Div bi armancn din min nzkah l nekira min dest xwe neda wan. Hinek caran min bi awayn din nzkah li wan kir, l pa gelek poman bm. Jin evndar min dibn, ji bo min digiriyan. Ez bi v yek diiyam. Min di dil xwe de digot; Wiha nabe! Titn wisa qet ne ba in ivan! Te ima wiha kir? Di dawiy de min li xwe dixist Dema zewic bm j, tkiliyn min bi jinan re bn. Li ber jina xwe diketim. Min her digot; Min ima wisa kir. Ev xanet e, ev zilm e..! L jina li hember min dev ji min bernedida, gelek dixwest, peran bib

 

L mhesebeya wcdan, di v war de rehet ?

Bel di v war de wcdan min gelek rehet e. L di war teork de min hunera xwe bi p ve nebir. Zdetir di war pratk de min kar xwe kir. Div min kompozsyona xwe, bi xwe bikira. H j mecbr im ku hin kesn din van karn min bikin. Min zdetir dema xwe da, gel, ger siyaset. Min jiyana xwe nexist nava tekziy. Di war teor de min xwe bi p nexist mesela. Di demn ber de min gelek kitb dixwendin. L di demn daw de gelek km dixwnim. Helbet kitba min, civak bixwe ye. Bi gelek mirovan re rbir mam, bi wan re axivm. Bi pirsgirkn gel re rbir mam, ev bixwe j wek xwendin b ji bo min

 

Hja ivan Perwer, gelek spas ji bo terxankirina dem bersivdayna pirsan

Spasxwe, av min

 

FERHENGOKA IVAN PERWER:

Sehne: Sembola hunera min.

epik : Kfxweiya gel min hrmeta w ya bo min.

Muzk: reng deng jiyan.

Evn: Tit ku mirovan dide jiyandin.

Yar: Hevry/a jiyan.

Jiyan: Bi qas ku bersiva w b dayn ne watedar e.

Riha: Memleket min Bajarek gelek kevin hja Bajar l hatime dinyay l mezin bme

Diyarbekir: Kemilandina sazumankariya kurdtiy

Stenbol: Bajarek drok. Gelek caran buye wargeha kemilandina kurdtiy...

Ewropa: Jiyann modern... Derga ronesans reform...

Brksel: Bajarek ku hin endamn malbata min l dijn...

Pars: Ji bo min branneke gelek gelek girng....

Kln: Bajar ku jiyana min l guher bajar ku Serxwebn l hatiye dinyay...

Stockholm: Cih ku min piraniya jiyana xwe l derbas kir. Bajar ku min piraniya xebatn xwe l kirin. bajar sar ku heval min her nzk Mehmd Baks tne bra min...

Amerka: Hza Super!

Mozart: Sembola mej breweriya muzk Mirovek ku ji bo muzk dn bibe

Kaws Axa: Serdar, ltke, delal welatperweriya Muzka Kurd Deng her xwe, bhempa

Mihemed Arif Cizraw: Qedfe, nex rengniya jiyan. Gelek di bandora w de mam ah saz

Sheroy Biro: Deng her xurt y kurdn qefqasan

Mehmd Baks: Nexa jiyan Pir ba b, pir xerab b! Pir modern b, pir klask b Her tit w ketib nav hev L bi her away delal b Mirovek wek w d tuneye, mixabin nabnim Terka min kir ch..!

Gulstan Perwer: Diya kur min...

Serxwebn: Kur min.... Jiyana min... Peroja min

Siyaset: Reng azad atiy

Zemblfirosh: Dirstiya mirovan, evna malbat sembola li dij zilm

Derwsh Evd: Sembola yekit, girdan mrxasiy

Edl: Mnakeke gelek xurt a jinan Nazik, dirst birmet

sot: By w nabe!..

Seddam: Dktator Navek din enfal

Karapet Xacho: weya deng gelek xwe pak Temendirj L l dayk tne bra mirovan!

Shakiro: Bi rast j krahiya dengbjiya klask

Radyoya Ervan: Yek ji damarn her girng muzka kurd Mejiy anda kurd...

Neshet Ertash: Hunermendek tirk... Deng saza w gelek li hev t... J gelek hez dikim...

Celal Guzelses: Sembola deng xwe... Diyarbekir, l ji bo muzka kurd mnakek xerab... Kilamn kurd, di legena turkcey de t kir turku..!

Zek Muren: Ji bo gel muzka xwe sembolek mezin...

TRT: Ji bo gel xwe weangeriyek ba....

Kuleya Eyfel: aheserek mezin... Navek din Pars...

Shivan Perwer: Hunermend gel ku hewcedar at azadiy ye... Hunermend gel ku t periqandin... Br bonn w gel be. ivan Perwer j ew e...

Saz: Heger ew tunebya d nekarbma bijm. Saza min her dem b hevr ji bo min. Her tit , her tit mehkm bidawbn ye. Tit bimne saz e! Her dem deng y xweik mafdar e... 

 

salihkevirbiri@hotmail.com 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org