ivan Perwer, ji bo dosyaya Cegerxwn pirsn Kovara Esmer berÞivand

 

ivan PERWER:

Xizmeta Cegerxwn ji xizmeta Ritsos, Neruda, Nazim Mayakovsky ne kmtir e! * 

 

SALIH KEVIRBIR, salhkevirbiri@hotmail.com  

 

Bi e-nameya kek Ferzende Kaya, ku dixwest li ser Dosyaya Seyday Cegerxwn ez bi ivan Perwer re gotbjek cbikim, ketim nava keftlefteke giran. ivan Perwer, li Basr Kurdistan b ji aliy min ve ne diyar b d keng were. Yekser min telefonek ji ivan Perwer International Cultural Foundation ango Fonda ivan Perwer ya Cand huner ya Navnetewey re vekir. Yek ji rvebern fond Kek Dilr diyar kir ku Mamoste ivan Perwer d heta 2-3 rojan were ew hewl bide ku ji bo Kovara Esmer hevdtinek terxan bike. Pist du rojan ji heman saziy telefon hat ku div yekser di nava 8 saetan de ez xwe bigihnim saziy da ku em gotbja xwe pk bnin

23`y Tebax saet li 04:30 ber sib ji Berln ketim r min ber xwe da Frankfurt ku Fonda ivan Perwer ya and huner li wir e. Heman ev ivan Perwer, ji Hewlr vegeriyab Frankfurt. Hevdtina me pk hat

ivan Perwer, pirsn li ser Seyday Cegerxwn ku saln dvedirj heval-hogirtiya hev kirine, bi dilgerm bersivand

******    

Cegerxwn i tne bra ivan Perwer? 

Hm helbest rista welatperwer, oreger, sosyalst, civakperest, rexneya rewa sosyo-ekonomk, sosyopoltk, sosyo-cendereya Kurdistan, drokzan, lkolner flozof tne bra min.  

Cara yekemn we li ku der hev nas kir? Di hevnasiya we ya yekem de, serphat diyalogeke awa di navbera we de derbas b? 

Seyday Cegerxwin nz 80 sal b kocber bib ji welat xwe. Hate Swd. Min dtina w pir meraq kirib. Ji ber ku derfeta min neb ez bicma welat min ew bidta. Fersendeke ba cb ku ew (her end ji welat qetandina w ne bi dil b j) hate Swd li w der me hev dt. Komela Kurdan konserek li dar xistin. Hem medya, her wiha weann li Swd, bi r xistin konsereke layiq Seyday Cegerxwn amade kirin. Gelek mvann me yn hja berket hebn. Yek ji wan j Olof Palme b. 

Seyday Cegerxwn helbest dixwend, min j distira. Temaevan bi co heyecaneke mezin radibn ser piyan. Ji ber ku repertuareke berfireh giran ji helbestn Seyda min kompoze kiribn w roj.  

Ez iqas bi dtina w dilxwe bbm,  Seyday Cegerxwn j hewqas bi dtina min dilxwe bb. Ji min ra digot  Helbest risteyn min hem li ber destn te ne. Tu azad . Ji ber ku tu bi kompozisyoneke pir ba divejiln. Weke mirov di Incl de reform bike. Tu li gor melod awaz, saz rbaz dik. Ez dikarim bi serbilind bibjim ku te yekser ez gihandim gel Kurdistan dam naskirin..!                     

We keng cara yekem nav Cegerxwn bihst?  

Mam min Mele El, melayek gelek welatperwer b. Piraniya helbest risteyn Seyday Cegerxwn ji ber zanib. Ez hn zarok bm, min l guhdar dikir helbestn w dibihstin. Di nava helbest ristn w de, neqn rengn girngiya jiyan hatibn xemilandin. Bala min gelek dikiandin rzik gotinn w. Dema min li Rihay (Urfay) xwendegeha navn dixwend, rehmet Av. Kemal Badilli 3 dwann w pk min kirin. Ez hn 15 sal bm. Ji ber ku dengxwe jhatbna min a muzki bala w j kiandib. Ji w dem de min dest p kir li ser helbest risteyn Seyday Cegerxwn xebitm. Helbet li gel van awaz helbestan, min j carcaran li gor zanebna xwe dinivsandin. 

Aliyn we yn hevpar i bn? 

Welatperwer, huner, riste helbestwan, daxwaza xwendin zanebn, rewn- ronakbrbn, di riste, helbest stranan de vejilandina rewa gel Kurd a sosyo-ekonomk, sosyo-poltk, sosyo-cand, bi taybet asteng berberiyn di navbera civaka Kurd dijminn Kurdan de, aliyn me yn hevpar bn. Di war hezkirin lxwedderketina welat, drok, eymetn civak netewey de, ez bawer im em wek hev fikirne, saz riste civandine xizmet kirine.  

Aliyn ku we qet li hev nedikir hebn gelo? 

Na na! Bawer bike tunebn Ez bi Seyday Cegerxn re tu caran neketim nava guftgo polemkan. Ji ber ku rza min ji w re gelek b. W di jiyana xwe de gelek nerehet, ri, girtin zndan; kober zilm dtib. Ristevan, nivskar hunermendn Kurd navdar in, xizmetkar in l nabin xwed jiyaneke bixr ber. Ji ber ku jiyana wan bi zehmet derbas dibe. Ez bi temen serphat ji w gelek biktir bm. Min tu caran nedixwest dil w binim. Ji xwe dil w herdem ikest b  

Di demn xwe yn daw de hat Skandinavyay. Li Swd bi cih b, ima ne li welatk din l Swd? Der bar Swd Swdiyan de fikir ramann w awa bn? 

Gelek kesn ji Kurdn welatperwer, poltker, siyasetmedar, nivskar, rewenbr ronakbr hatibn Swd. end ji hev kumre dikirin, pitgiriya hev j dikirin. Yan carcaran er hev dikirin l li hev xwed j derdiketin. Yek ji wan nivskar civaknas, heval min rehmetiy Mahmut Baks b. Birz Baks di wext de cb Bar Rojavay Kurdistan serdana Seyday Cegerxwn kirib. Seyda ji Baks re dibje  Gelek nivs risteyn min hene, l derfet nne ku ez ap bikim. Ger tu bikarib alkariya min bik ez werim Swd, ez bikaribim di dawiya temen xwe de xizmeteke mezin berfireh ji bo gel xwe bikim.  

Rehmetiy Mahmut Baks gelek jr tkilkar b. Tkiliyn w heta mercn bilind li gel rvebern dewlet medyaya Swd hebn. Baks pn di medyaya Swd de gelek behsa jinengar xizmeta Seyda kir pitre alkar kir bi daxwaziya Dewleta Swd Cegerxwn vexwend. Cegerxwn li Swd yekser ango di cih de wek hemwelat hate qeblkirin.                                                      

Bi taybet dikarim bibjim Swd, di nava welatn chan de welatek gelek demokratk mafnas e. Qedr qmeta eymetn civak ba nas dike, derfet dide p dixe. Zor derfet pk pketina ziman, cand hunera Kurda j kiriye h j dike. Li Cihan ez dikarim bibjim ku welat yekem b ku li ser maf arensiya gel Kurd nqan berfireh da destpkirin. Bo nimne Serokwezr dem Olof Palme bi tkiliya rehmetiy Mahmut Baks, li Parlementoya Swd di sala 1980 de li ser kurdan carensiya wan axiv.

Dema li Swd b gelo behsa gund Hesar, bajar Qamislok dikir? Briya welat dikir?  

Helbet! Seyday Cegerxwin xwediy ramana civaki b. Sistemeke bas ji bo gel welat xwe dixwest. Xelasiya Kurdistan azadiya gel Kurd ji bo w li ser her tist b. Ji xwe bi v xizmet nav deng dab di dil gel xwe de cih girtib. Her weke min li jor got, ji bo ku ji berhemn xwe re derfet pdivi bibne, hatib Swd.  

Herdem behsa diroka serphatiyn di jiyana xwe de, dost heval, henek laqirdi, ser sa gel Kurd, gund xwe welat dikir. Sohbet mazvaniya Seyda gelek sn gs b.  

Heri zde bi k/ re digeriya? Kesn ku herdem dixwest wan bibine ki bn? 

Seyda ji mirovan hez dikir. Nedixwest dil keski biskne. Ji laubalitiy hez nedikir. Gava gotinn bmebest dibihist, sohbet diguherand, li ser mebestn giring parabolik btir disekini. Li gel her rnistinek bi mirov yan  mvanan re wek mamosteyek bilindzane diaxiv mirov der heq frbn de serwext dikir. Li konferans, hevditin an hevpeyvinek de herdem di seri de Mahmut Baksi, Mehmed Uzun li nik xwe dixwest. Digot: Kesek weki Mahmut Baksi xwesziman pesindar nebe ne xwes e! Helbet bi laqird digot:  Baksi dizane pir xwes mirovan bipesinne!.. Her wiha Seyda ji hevaltiya min pir hez dikir. Ji ber ku min j rz hrmeteke bpayan j re digirt. 

 Di nav rewsenbirn Kurdn li Swd de, xwedi ciheki cawa b?

Her kesek dixwest here serdan sohbeta Seyda. Rzeke mezin j re digirtin. Her dem w mezin rispiy gel dihesibandin. Hezkirineke mezin ji bo Seyday Cegerxwin heb.  

Qet tu l rast hatib ku kilam an ji stran gotibe? Deng wi xwes b?

Bel. Gelek car ew, Rehmetiy Baksi Ez tev derdiketin derve, me piyase dikir Seyda j ji me re stran digot. Deng w zde ne bas b, l pir hez dikir bistira. Minak strana  Ez ji xew rabm min gulfirosk dit ,Ev milk Kurda pir xr br e hin wek din, awaz melodiyn wan ji hla Seyda ve hatibn guftekirin. 

Em hinek behsa helbestawaniya wi bestekirina helbestn wi bikin. Beriya her tisti cima helbestn Cegerxwin? 

Ji ber ku her mezintirin helbestvan Kurd sedsala bistan e. Cegerxwin rewsa gel xwe Cihan di nivisan de berbicav kiriye. Heval doza gel xwe ye. Ew j Mele b. L weke meleyn din, bi ten xwe bi dn (ol) ve gir neda. Ji diroka dnan bigire heta dirokn hem geln cihan, di ser xwe de kombne kirib bi helbestan fri gel xwe dikir. Niviskarek pir mezin b. Wek rewsa Kurdan, mixabin qedera wi j her wek kurdan b.  

Ez ji wek hunermendek Kurd sahnaz bm ku wan helbestn giranbiha bi mebest bnim ziman. Ji bo min zor giring b, him bi wan helbestan gel siyar bikim him ji mezinatiya Cegerxwin bidime nasim. Ez bawer im her j wisa b. Heger hn bibjin; nebye! ez herdem amade me ku careke din v xizmet bikim. 

Heta niha te cend helbestn Seyday Cegerxwin kirine beste stran? 

Ez nizanim ciqas, l yn ku min beste kompoze kirine pir zde hatine hezkirin. Wek Kine Em,Kurdistan Baxc Gulan , Ey Ferat, Kurdistana min ka, Gel Soresvan, Bi Ser Ciyan hin hin.. Gelek ji wan j hene ku min beste kirine, l hin di arsiva min de ne nehatine xwendin  

Reaksiyona wi ya li ser helbestn wi ku te beste dikir cawa b?  

Seyda her tist li gor daxwaziya min serbest kirib. Ji min deng min gelek hez dikir. Carinan zikres kumresan ji wi re digotin: Seyda, ivan helbestn te diguherine Seyday Cigerxwin j bersiva wan weha dida: Bila li gor dil xwe biguherine. Ji ber ku  tistn min negihand we, ivan digihine we!. Bi v away w gotinn bi v away pc vala derdixistin

Ezben, gelek kes di seri de ji ez meraq dikin ku te Kine Em cawa c kir? Dikar croka Kne Em ji me re vebj?  

Ji 16 saliya xwe min dest p kir xebitm li ser bestekirina strana Kine Em. Wek tu j dizan ev helbest ji hla Seyday Cegerxin ve bi nav Kime Ez hatiye nivisandin. Seyda bi taybet nivisandiye l min bi sweyek gelemperi formeke n da helbest. Yani Kime Ez ji cem Cegerxwin hate ba min b Kne Em! V helbest ji 16 saliya min heta 24 saliya min, diroka bestebna xwe temam kir. Ez bawer im v helbest li gor xwe beste, melodi kompozisyoneke taybet dixwest. Ez gelek li ser xebitm ji ber ku di sweya musiki de formke n bu. Dibe j, heger ez hunermend welatek modern an azad bma, li ser njeniya forma v helbest d ji min ra bigotana; Bav rap-muzik!. Ji ber ku ta w dem rap music li hol tuneb. L disa j ez serbilind im wek hunermendek Kurd bi stran, helbest xizmeta xwe. Ji ber ku ez bawer im w dirok rojek rastiy binivisine                                     

Navbra Cegerxwin xelk Swd cawa b? 

Seyda kesayetek tgihist, zana, sosyal, mamoste rber b. Ji tkiliyn sosyal hevaltiya xelkn psket pir hez dikir. Sireta wi ya ji xelk Kurd re herdem njeni psketin b. Heyraniya wi ji Swdiya re gelek b. Ji modernizm psketin re vekiri b. L herdem parastina eymetn kevnareyn giring j dikir. Dosti hevaltiya Kurd Ewrpiyan pir dixwest.      

Di helbesta wi ya ku ez bersiv didim de

y dengbjn zana / Wey dilgesn cana / Sazn we kevnar in /  Lewra hn bzar in / Sazn n  dernin xizmet ps xinin / Li xan eywanan bixwinin xosxwanan /

wek t dtin, beyaneke taybet li ser modernizm njeniy heye.  

T gotin ku tkiliya te zarokn Cegerxwin ne bas e, ma rast e? 

Na na na!.. Tistek wiha qet tuneye! Navbra min zarokn wi gelek bas e. Kur kecn wi neviyn wi gelek ji min hez dikin. Gava firsend cdibe, ez her gav serdana wan dikim, hal wan dipirsim bersiva dostiya xwe ji wan re psks dikim. Kurn wi, Kek Keyo Cegerxwin Dr. Azad Cegerxwin, li cem min min, dost hevaln xwe hezkiriyn Seyday Cegerxwin, gelek rzdar in. Neviyn wi j gelek biaqil, canik camr in. tevahiya wan gelek welatperwer xizmetkar in.  

Li Bruksel di gotbja me ya 2004 an de, te diyar kirib ku Cegerxwin careki ji te re gotiye: Dewreki n dest p dike, keda me vala derneket!... Bi v gotin dixwest ci bibje gelo? Car heb ku xemsar dib? Ya din pistrastiya wi li ser ci b? 

Raste, ji ber ku li raseri cihan di gel me siyar bib, behsa Kurdan ketib pirtkan, dostn Kurdan gelek bibn li her car parceyn Kurdistan raperinek heb. Ez bawer im li dawiya temen xwe Seyda di kul hesret bi sunve berda b moraleke germ xwe l pcab. Bang hawara w gihistib herkes, daxwaziyn w bere-bere (hd-hd) bi cih dihatin. Gava w me li kleka xwe didit, dilsa pistrast dib. Heger li jiyan bya rewsa ro dtiba, bawer bike w Doza Kurdistan gestir kiribya.  

Bi qasi dizanim deng Mahmud Baksi Sebri Botani bi awayn orjinal di albmn te de hene. Gelo Cegerxwin j bi deng xwe ked dab berhemn te an na?  

Bel bel, cawa?!.. Deng Seyda j li gel min heye. L deng wi ji xwendin re pir ne xwes e. Heta di derheq huner min de j gelek tistn xwes gotiye. Min car bi car deng w tomar dikir l her dem cewtiyek cdib. V gav j di arsiva min de hem li ser audio hem j li ser vdeo deng w heye Di tomarkirina albmeke taybet de li ser helbestn Seyday Cegerxwin ez rojek deng wi bikar binim.    

Ji Kur te Serxwebn hez dikir? Cawa bang Serxwebn Gulistan Xanim dikir? Seyda t bira Serxwebn? 

(Dibisire) Bel... Ji Gulistan   Serxwebn gelek hez dikir. Yan ez dikarim bibjim ku ji kecn xwe btir ji Gulistan hez dikir. Serxwebn ji 2 saliya xwe ve Seyday Cegerxwin nas kir terka wi nekir. Ji Seyda re digot  Kalo . Gava em dihatin mal Serxwebn digiriya digot Zu min bibin ba Kalo, min briya Kalo kiriye !.. Em dicn mala Seyda, Serxwebn dida ber sing xwe li gel w yari henekan dikir. Serxwebn ji flan gelek hez dikir wi j ferman dab Nalin Baksi ku ciqas cureyn bibloyn flan hebin ji Serxwebn re berhev bikin. V gav j ew fl hem li ba Serxwebn vesartne. Dema Cegerxwin c ser dilovaniya xwe, em cbn mala wan Serxwebn li hem kockn mal digeriya digot Ka Kalo, ka Kalo.. Ka Kalo? Kalo bi ku ve cye..? Me j, j re digot ku ew cye ger

Di pseroj de fikr ramann te hene li ser Seyday Cegerxwin? 

Bel, bi riya fonda me, heta ji dest min were, ez bi helbestan nav Seyday Cegerxwin bilindtir bilindtir bikim Ji ber ku xizmeta w ji bo gel Kurd mirovatiya chan ji Yannis Ritsos, Pablo Neruda, Nazim Hikmet, Vladimir Mayakovsky ji her weki din ne kmtir e. Ji bo civaka Kurd gelek giring e ku  nifsn n j Seyday Cegerxwin bas binasin ji wi sd (istifade) wergirin

Gelek spas ezben ji bo bersivdayna pirsan 

Spas ji aliy min ve. Hviya min ew e ku Kovara Esmer hn xwesiktir, ciwantir rengntir bibe

salihkevirbiri@hotmail.com

* Ev gotbj, di hejmara lon ya Kovara Esmer de ku li Stenbol bi awayek mehane t capkirin bi wergera kurd hate capkirin. (S.K)

 

 

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org