Hunermend Xalid Sof:

Huner muzk kaniyn jiyan ne!

 

SALIH KEVIRBIR / STOCKHOLM, salihkevirbiri@hotmail.com

 

Hunermend Xalid Sof, di sala 1966an de li Bar Rojavay Welt, bajar Koban ji dayk bye. Di 15 saliya xwe de dest bi kar muzk kiriye. Ji malbateke alim ango teqwa t. Bi awaz dengn tesawf mezin bye. Li gor gotina w, li ber dest bav xwe ku Miftiy Koban bye hn xwendina Qurn bye.

Xalid Sof, biray Hunermend Mezin Red Sof ye ku bi strana Xweziya Hv pk bihatana di nava muzka kurd de navek zrn ji xwe re terxan kiriye.

endek ber, li paytexta Swd Stockholm deriy mala xwe ji me re vekir. Li ser muzk, enstrman, tesawf, plan proje mamoste biray w Rd Sof me pirs Xalid Sof bi anaz bersiva me da...

 

******

Kek Xalid dixwazim bi pirsek klask dest bi gotbja me bikim; Ji bo her hunermend, dengbj stranbjek hosteyek heye ku feyza xwe j wergirtiye. Ji bo te kes seyda ango mamoste k b? Her wiha di zarokatiya te de kesn ku bi hunera xwe tesr li te kirine k ne?

Helbet mamostey min, biray min mezin Red Sof ye. Di bikahiya xwe de min her l guhdar dikir...

 

Ku niha li bajar Koban jiyana xwe berdewam dike ne wisa?

Bel rast e, niha li Koban dij. Min li w guhdar dikir. Hunera w ya d, hunereke gewre ye. Her wiha meyla min li ser tembrvann folklor heb. Bo nimne min li Adk  guhdar dikir. Gelek caran Adk dib mvan dwana bav min. Tesra w li ser min bye. Mislim bo heb, min gelek l j guhdar dikir....

Ez bala xwe didim taq sergoeyn mala te, dibnim ku gelek amrn muzk cihn pak ji xwe re terxan kirine! Ango diyar dibe ku navbera te alavn muzk gelek ba e. Heger em bixwazin tu navn wan ji me re rave bik d gelek ba bibe. i ne enstrmentaln muzk ku tu l dix? Meyla te zdetir li ser i ye?

Ji bo min d tembr delaln ber dilan in. Nikarim xwe ji wan biom! Di strann folklor de helbet tembr e dosta min! W gav p dilxwe dilge im. d dosta min a evn re hicran ye. Bhtir di wan evan de bi da xwe re dikevim fikr xeyalan, dikevim...! tu bibje!?

 

Dikev zikr!

Hey rehmet li gora miriyn te! Bel bes bi d dikevim zikr. Gava helbestn Melay Cizr dibjim, p dihesim ku bi eq min qevdikn da xwe zeft kiriye! Ji bil van her du amrn sereke, ji amrn din re j xwe xerb nabnim, li piraniya amrn bitl dixim...

Ji bo v yek te perwerdehiyeke taybet dt an na? Te dibistan xwendiye ji bo v yek?

 Bel min xwend. Min li bajar Heleb xwend mixabin min ne bir ser. Mamosteyn min n notay bixwe j hebn. L bhtir min xwest pketina xwe bi dest xwe bikim. Li gor baweriya min, her muzsyenek titek di hundir w de heye ew bi xwe dikare v tit bide der. Bes heger bixwaze hewl bide ew dikare bide der. Jhatibnek ji mirovan re pwst e ku bikaribe xwe bi p bixe.

 Tu dibj div ew cewher di nav yek bi xwe de hebe 

 Bel bel! Pwst e ew cewher ji zayn p re hebe.

 

Dibistana muzk ku te l xwend i nav l hatib kirin?

 Konservatara Heleb ya Muzk.

 Di muzk strangotina ku tu pk tn de, away tesewf serdest e. Gelo ev yek ji ku t, ima tesawf?

Bi ya min muzk bi exsiyet ango kesayetiya mirovan ve girdah ye. Gava tesawifek di exsiyeta min de tunebe, ez nikaribim muzka tesawif berdewam bikim. Helbet teqwabn ango alimiya malbata min bixwe j tesrek li hunera min kiriye, ez v yek nkar nakim. L ev nay w watey ku tevahiya muzka min li ser tesawif bihgeha xwe girtiye. Gelek cureyn serbest folklor j min hunera xwe de pk aniye.

 

Li ser van gotinan pirsek wisa bikim; Xalid Sof i nav li hunera xwe dike?

Ez bi xwe naxwazim tu nav li hunera xwe bikim. Ji ber ku kesn guhdar nav l dikin.

L cureya muzka ku ez dikim, ew cre ye ku ereb Tereb j re dibjin. Ango ew muzka ku ji reqs dr e, muzka ku mejiyan dagir dike, bes mirov l guhdar dike mest dibe bixwe ye muzka Xalid Sof.

 

Bi awayek zelaltir bibjim; muzka te tesawf e, klask e?

Keko di muzka tirk de heye, te bihstiye. J re Sanat Muzigi (Muzka Huner) dibjim, a ha terza min ew muzk bixwe ye.

 

Terzek rojhelat

Terzek bihtir klask e..

 

Tu ji malbateke alim ty. Bav te di dewra xwe de Miftiy Koban bye. Stran, d, tembr malbateke alim awa tn cem hev?

Rast e girdaneke xerb e. Ji dewra ber ve teqwat bein ji muzk li hev nekirine. Lewre j bes end amrn muzk ne t de, gelek caran lxistina enstrmentan mekrh hatiye hesibandin.

L rastiyek j heye ku di xwendina Qran-a Proz bixwe de musqa heye. Di xwendina mewld de msqa heye. Di azana mele bixwe de eqek heye. Di xwendina her be Qran de meqamek heye. Wek stranbj me i kiriye? Me melod aniye, li tl xistiye. Dibe ku ev melod bein ji Kelam Qedm bixwe be j. Lewre j li gor min hevgirdaneke pir normal heye di navbera enstrmental teqwatiy de.

 

Di v war de qet asteng derketin pber te?

Bel rast gelek astengiyan hatim. L hd hd ev asteng bi riya modernzm ji hol radibin. Wek tu j dizan, li mizgeftan li erban t xistin. Niha merhaleyek n destp bye. Li hinek herman di mewldan de d erbane bi hev re tne bikarann.

Demek wisa bb ku dihat gotin; di nava enstrmental de eytan heye! Ev titn gelek a in. Ew enstrmental rh dide mirovan, xwna mirovan zelal dike. Niha ne wek ber be j, di v war de asteng berdewam in. L ber ji ber hinek astengiyan em din qaqa re!... Di v war de zehmetiyn ku min bixwe ditine, bhesab in...

Wek mnak? Mesela ez meraq dikim, bav te ku mift b li ser tembr da te i difikir?

Tembra min dikand, dida ber gir! didan ber agir. Bav min gelek tembrn min yn kek min Red Sof ikandine heta tu bibj bes!

 

Ba e Kek Xalid yekem cara ku te rahit qevdika tembr t bra te?

T bra min! Min bixwe kirib. Ez bik bm, biray min Red nedihit ez dest bidim d tembrn w. Tirsa w heb ku ez akorda tembran xerab bikim. Min tenekeyek an, darek xwe l siwar kir, hinek tl j min l badan. m ber Kek xwe Red Sof sekinm min got: Va ye tembra min j heye! Min ji xwe re tra dil xwe lxist li ber leystim. W roj min kfa gur pr kirib!

 

W gav tu end sal by?

Bik bm. Temen min li dora 8-9 sal b. Biray min Red Sof bala xwe day ku meyla min li ser huner heye. Hd hd destr dida ku enstrmentan hildim destn xwe. Carinan ji bajr derdiket, di devern din. Bi mehan, bi salan nedihat mal. W ax d dib hesreta ber dil min. Min nedidt da ku ji xwe re l bixim. Dsa vedigeriyam tlikn xwe ku min ber bi derfetn zarokat ji xwe re kiribn.

Carcaran ji xwe re dim devern ku dawet ah l hebn. Min ji xwe re li tembr guhdar dikir. diyek li ku hebya dim wir da ku bibnim awa l dixe. Hinek car dihatim qewirantin, digotin; biqete here ji vir!

L Xwed heye! Min xwe bi p xist. Demek hat, ew kesn ku di zarokatiya min de, dema min li tlikn bi tenek ve dixist, xwed d tembr bn deh sal li pey min man. Ji ber ku di hndir min de heb, ji wan borm...

Siheta te xwe be! Gelo pit w teneka bi tl ku te ji xwe re kirib bi end salan tembr an j enstrmentalek te b?

Pit w bi deh salan! Gava emr min b 19-20 bm xwed enstrman. W dem peydakirina enstrmentan gelek zor b. Amrn muzk km bn. Li cem  herkes tuneb. Mala ku dek, tembrek l hebya, awa ku terextorek li ber deriy w mal be, her kes bi tiliyan ew mal destnan dikir.

 

Bawer im hestn te w roj gelek bilind bne ne wisa? Dibe ku heta sib xew neketiye avn te!?

Eyn wisa b. Ma ten hestn bilind hew? Mala te, Weleh awa ku keikek li ber min raket be, bi min hatib. Di razan de j li ber ser min b. Eriya ku ser xwe deynim, dest tiliyn min jixweber din ser tlan, min digot; hela ev i deng e? Eq evn e lo...

 

Di w serdema zarokat destpka ciwaniya xwe de te guhn xwe dida ser i? Bo nimne radyoyn kurd bo te i fade dikirin, te li wan guhdar dikir?

Ez bipirsim, gelo tu dikar hunermendek kurd nan min bid ku guhn xwe nedabe radyoyn kurd? Bawer im d tu nikarib. Radyoya Bexday heb, min gelek l guhdar dikir. Guhn min tim li ser strann Tehsn Teha, Kaws Axa Mihemed Arif Cizraw bn. Rehma Xwed li wan be, cihn wan cenet be...

Min gelek j li ereb guhdar dikir.

 

Te li kjan dengn ereb guhdar dikir Kek Xalid?

Min li Evdilhelm Hafiz guhdar dikir. Min li Ferd Etre guhar dikir. Her wiha min li Um Kelsm Feyrz guhdar dikir. 

 

Ev demek e ku tu li dervey welat, li Swd jiyanek penaber dij. Gava tu hunera li welat ya li dervey welt bid berhev, d tu ferq meyliyek awa bibn. Ango terkeseriya ji welt, huner dikuje an na?

Helbet tu nikar li Stockholm, li Osloy, li Kopenhagen an j li Pars Berln xweza, ert irtn li Koban, li Efrn, li Qamloy, li Batman, Mehabad Zaxoy peyda bik. Gelek caran piyn te li hewa dimne.

L gava di dil de hebe, bedena mirov li dervey welat be l dil mej li welat bav kalan be, belk w dem tu bikar hesret, evn kesera welt vebj, li tln tembr siwar bik, naxwe zehmet e tu hunerek kurdewar pk bn.

Ji ber v hind gava mirov ji xwe ne pitras be, ert mercn welat xwe ba nenase, li derve huner dimire die.

 

 

 

Ligel ku  bi salan e Xalid Sof di nav hunera kurd de ye, ji bo i heta niha mohra xwe li bin slik (CD) an j kasetan nexistiye ?

(Axnek kr dikine) Maf min heye bersiva v pirsa te nedim? Ji ber ku ek t de heye.

 

Ev bi xwe j bersivek e. Mirov dikare bi ert irtn abor ve gir bide, mirov dikare bi gelek titn din ve gir bide, ne wisa?

Bersiva min li cem gel e Kek Salih...

 

Plan projeyn te yn demn p i ne?

Dsa em hatin ser eyn niqt. Plan projeyn min bi rewa min ve girday ne.

Bi qas dizanim tu dixwaz albomeke notayan amade bik...

Rast e. Xebata min li ser CD kaset bixwe j heye. L girngtirn xebat ji bo min pirtka li ser notayan bixwe ye. D bikeve pirtkxaneyan. Ev karek proz e ji bo min. Bila zarokn kurd fr notayan bibin.

 

Li gor Xalid Sof muzk t i watey? Gava muzk t gotin i t bra te?

Li gor min muzk ji hezkirina mirovan ne cih ye. Muzk bo min felsefe ye, kmya ye, biyoloj ye, fzk matematk e. Ango muzk zanist bixwe ye. Derman dilan e muzk. Hekm Loqman e! Huner muzk kaniyn jiyan bixwe ne.

Diyar e ji bo te her tit e muzk. Ji te re bibjin; mehek em te bixin odeyek, t guhn xwe ned muzk enstrman hem li te qedexe ne! t i bik?

Ew kes awa ku mirina min bixwazin! Bila bikujin batir e. Nikarim rojek j by muzk dabar bikim.

Ez bixwe yek ji bengiy deng w me! Behsa mamoste biray te Red Sof dikim. Dixwazim ku tu hinek behsa w ji me re bik.

Ne ji bo ku biray min e dibjim. Bi rast j hunermendek mezin e. Bandoreke mezin li ser min hitiye. Mamostey min e. Red Sof hunermendek mzac ye. Hunermendek wisa ye ku gava bixwaze, dinya j xerab bibe d rahije da xwe bibje. L gava nexwaze, mal dinyay tev bidine w nabje. Ev j xissiyetek w ye.

Bhtir bi kilama Xweziya hv pk bihatana hatiye naskirin Red Sof. Ev kilama w bixwe ya an?

Na! Gotinn kilam ji hla Salih Koban ve hatine nivsn. Red Sof kilama Meyrem j gelek xwe dibje ku ew j ya Cizr ye.

Kek Xalid Sof gelek spas ji bo ku te dema xwe terxan kir...

Spasxwe keko...

 

apkirin

copyright 2002-2004 info@pen-kurd.org