XWARINA SEREKE YA SÊRTÎ Û BELÎSIYAN: “WERINE PARÊVÊ..!” *

SALIHÊ KEVIRBIRÎ, salihkevirbiri@hotmail.com

‘Sûka Sêrtiyan’ ango ‘Kadinlar Pazari (Bazara Jinan)’ bêguman yek ji koşeyên cihêreng ê Stenbolê ye. Li vê derê hûn dikarin ‘Sabûna Bitimê’ ku çakiyên wê bi ceribandinên klînîkî hatiye çespandin; ‘Penîrê Sîrikirî’, ‘qeli’, ‘Hingivê Perwariyê’, ‘Çaya Seylanê’ ya bibêhn ku li piyasê wekî ‘Çaya Qaçax’ tê zanîn bi bûhayên jêrî piyaseyê peyda bikin.

Ji esnafên çarşiyê bigirin heta kirêdar (mişterî) û piraniya rûniştvanên derdorê ji kesên kurd û ereb ku ji Sêrtê, Batmanê û Diyarbekirê terka cih û warên xwe kirine bi xwe pêk tê. Lê mirov dikare bibêje ku rêjeya Sêrtiyan, rêjeya herî bilind e û ji sedî 80’yî zêdetir e li gorî hembajariyên din. Jixwe ev rastî ji navê çarşiyê jî xwe dide der: ‘Sûka Sêrtiyan’. Heger em bibêjin li vî deverî sîlûeta Sêrtê pêk hatiye û ‘Sêrta Biçûk’ ava bûye bêguman dê zêde mûbalaxa di vê gotinê de neyê dîtin.

Piştî van agahiyan em bên ser mijara xwe. Ez bawer nakim ku kesek hatibe ‘Kadinlar Pazari’ û ‘Parêv’ ango ‘Bûryan’ nexwaribe. Esnafên sûkê bi xwe jî wisa difikirin.

Bûryan çî ye? Çawa tê çêkirin? Taybetiyên wê çi ne? Pêwîst e ji bo xwarineke wiha goşteke çawa bê bikaranîn? Heta ev cûre xwarin tê ser sifreya me, di merhaleyên çawa re derbas dibe? Ji bo ku ez bersivên van pirsan peyda bikim, serê sibê ligel wênekêş û teyîba xwe ya dengirtinê min berê xwe da ‘Kadinlar Pazari’ ya li Fatihê. Piştî kurtedemek dikevim ‘Osman Bûryan Salonu’yê. Ezê li benda Osman Varola bim. Xebatkarên aşxaneyê diyar dikin ku Osman Varola 25 sal in karê çêkirin û firotina parêvê dike.

Salih Aksu û Can Nayman du xebatkarên aşxaneyê ne. Bi kesên ku tên xwarin dixwin û diçin re yek bi yek aleqadar dibin. Heta Osman Hoste tê, ez ji wan daxwaza dîtina ‘Bîra Parêvê’ ku di bin aşxaneyê de ye, dikim. Ev xwesteka min tê pejirandin û em bi hev re diçin ser bîra ku ji êgir sor bûye. Li ser bîrê ji wan dixwazim ku ew behsa naveroka navê ‘Bûryan’ û ‘Parêvê bikin. Ev nav ji ku tên. Salih û Can diyar dikin ku wan heta niha li ser wateya navê ‘Parêv’ û ‘Bûryanê’ tu lêkolîn nekirine, ji ber vê yekê jî ewê nikaribin der barê vê yekê de agahî bidin. Bi tenê ew diyar dikin ku ‘Parêv’ bilêvkirina kurdan; ‘Bûryan’ jî bilêvkirina ereban e.

Gava ku ez bi Salih û Can re di nava nîqaşeke germ de me, Osman Hoste dibêje ‘Selamûneleykûm!’ û dikeve hûndirê aşxaneyê. Diyar e behsa min jê re kirine, ber bi min ve tê û xêrhatina min dike. Ligel hatina çayê ji hêla çayger, em dest bi sohbeta xwe ya bi Osman Hoste re dikin.

Osman Varola erebekî sêrtî yê 43 salî ye. Ev 20 sal in ku terka axa ku çavên xwe lê vekiriye, kiriye. Ji gava ku hatiye Stenbolê heta niha ji bo tama devê hembajariyên xwe têdikoşe! Ango xwrina parêvê çêdike û difiroşe. Li heman sûkê 10 sal li ‘Gul Lokantasi’; ev 10 sal in jî li ‘Osman Bûryan Salonû’ yê karê bûryanfiroşiyê dike. Yekser dixwazim ku Osman Varola bersivên pirsên ku me çendek berê kirî, bibersivîne. Bêyî ku navberê bixe nav mijûlahiya me dest bi axaftinê dike: ‘Serê pêşîn, em goşt û hestî ji hev vediqetînin. Şert e ku goşt bi kêmasî rojek di cemedankê (buzdolabi) de bimîne. Dotira rojê em darên ku bi qasî metroyek û nîv in davêjin bîra êgir û heta ku ev dar dibin pizot, dişewitînin. Pêwîst e ku bîr bi qasî du metroyan kûr be. Piştî ku bîr sor dibe, em goştê ku me berê ji hestî ‘spî’ kiribûn, bi qenceyên hesinî ve dadileqînin û diavêjin bîra ji êgir sorbûyî. Piştî ku em devê bîrê bi sacên hesinî digirin, bi heriyê jî diseyînin da ku qet hewa nestîne. Piştî du saetan em devê bîrê vedikin. Êdî parêva me ji xwarinê re hazir û amade ye.’

Li gorî Osman Varola, her cûre goşt ji bo parêvê nabe. Li ser vê yekê ew diyar dike ku ev 25 sal in ew ji heman goştfiroşî goştê berxikan dikire.

Ji Osman Hoste dipirsim; ‘Parêv, ji bo Sêrtiyan tê çi wateyê?, Sêrtiyê ku parêv nexwariye heye gelo? Di bin simbêlan re dikene û bersiva min dide: ‘Ji bo Rihayiyan îsot çiqas biqedr û qîmet be, ji bo Diyarbekiriyan ciger çiqas biqedr be; ji bo Sêrtiyan jî parêv wisa biqedr û qîmet e. Bi tenê yek Sêrtiyek jî ku parêv nexwaribe, tuneye. Heger li Sêrtê kesekî wisa hebe, ew ne Sêrtî ye! Em Sêrtiyên li Stenbolê saet li yanzdehê nîvro parêv dixwin, lê Sêrtiyên li Sêrtê serê sibê û nîvro, rojê du caran parêv dixwin. Li Stenbolê parêv rojê carek tê çêkirin.’

Her wekî Sêrtiyan, Belîsî jî xwedîtî li vê xwarina navdar dikin û diyar dikin ku yekem car bûryan ango parêv ji hêla wan ve hatiye çêkirin. Her çiqas Sêrtî be jî, Osman Hoste diyar dike ku yekem car parêv ji hêla Belîsiyan ve hatiye çêkirin û ji hêla wan ve parêv hatiye Sêrtê. Lê ew nikare bersiva pirsa me ya bi rengê; ‘yekem car parêv ji hêla kê ve û kîjan demê hatiye çêkirin?’ bide. Lê ew dibêje ku di dema bapîrê wî de jî li Sêrtê parêv dihate çêkirin.

‘Li aşxaneyê roja çiqas goşt tê serfkirin? Bersiva vê pirsê jî Osman Hoste dide: ‘Rojê 60 kîlo goştê bi hestî em dikirin û xerc dikin.’

Ji çermedorê Stenbolê mirov tên vê derê ji bo xwarina parêvê. Her çiqas di nav mişteriyên ‘Osman Bûryan Salonû’ de kesên dorhêlê û esnafên bazarê bi piranî bin jî, gelek siyasetmedar, rojnameger, nivîskar û hunermend jî tên û parêv dixwin. Em navên çendan bidin: Kenan Pars, Ûnsal Artan, Aydan Şener, Ferhat Guzel, Reyhan Ayyuzlu û gelek parlamenter û şaredar...

* Ev nivîsar di 25’ê Adara 2001’î de di paşgoya Rojnameya Radikal, ‘Radikal İki’yê de bi zimanê tirkî hate weşandin.  (S.K)