Sedat YURTDA
 
 
Munzur ber bi azadiy biherike
 
 
  
iyayn Dersim iyayn bilind, kevirn, bi xof, iyayn bi dar ber bi berf bahoz iyayn bi ajaln kov, cwarn mrxas egdan, sitareyn bareyan iyayn as, bi ilo, btirs iyayn hv evn; jiyan mirin; rmet iyayn serbilind, dost, heval hogir
Dema meriv iyayn Dersim dibne, ev hem taybetmend hizirn tne bra meriv. Bi carek de r mjiy meriv dikin. Bi tevay radipin. Lewre meriv demek b deng dimne. Nizane i bibje, i binivse. Meriv bi ten xwe dide ber barana hestan. 
L Dersim ne bi ten bi iyayn xwe ve, bi em xwe, bi Munzur j li ser dil meriv kar dike. Munzura du baskn. Munzura ku ji quntarn iyayn di zik hev de, bi sedan avkaniyan diz xwe hildavje geliyn bbin. Geliy Munzur Geliyn Plumur. Munzura ku di herd geliyan de seranser, bi hezaran gir, lat fetlokn har gjgernan diherike, do dibe, bo dibe.
 
Her du bask mna gerdaniyeke zvn li dora hustiy bajar qedm l dilnizm dilefe dixemilne. Li ser snga bajr xwe digihnin hev. Dibin yek. Mna evindarn ku hesretn xwe yn salan direvnin li hev dipiikin, li nava hev dikevin, di nava hev de wenda dibin. Dibin yek la, yek dil. Gujeguja wan xulexula wan zde dibe. Dibin melodyek, sewtek, kilamek, destaneka zind. Lewre cerg dinya ava bye, Munzura sar, Munzura har jiyaneka bdaw diafirne.

 
Munzur livna bi masiyn sorbelek, masiyn ku bi hinna belek-belek tne nasn.
Lewre rih simbln Seyit Rzay kal bi hinneya iyayn kevirn hinekir b.
 
Dersim an Deriy Zvn...
 
Ji bo Mihrcana eemn ya Munzur end roj ber, ez careke din hatim bajr. Li gor gelekan tevlbna v mihrcan di roja pin de, li gor saln ber km e. Du sedem tne nandayn. Sedemek, qedexekirina mihrcana sala par, sedem din j, gitnameya lan kir, ya waltiya bajr e. Gitnameya balk, emir dide ku kesn bisabika, kesn ku di derheqn wan de doz vebne kesn ku di derheq wan de lpirsn heye, div nekevin bajr tevl mihrcan nebin!
Ji bo v yek j, bi rojan li ser ryn derbasey Dersim kontrola nasnameyan heb, hn heye. Lewre hinek bi n de hatin vegerandin gelek j ji bo ji dery bajr nne vegarandin, qet nehatin mihrcan.
 
L dsa j beriya agirpxisitina mealeya mihrcan di mea ber bi Munzur de, aradera me stiya Songul, waly xwediy gitnameya balk midur ewlekarya bajr, hevserok Aysal Tuluk, ez, aredarn Batman Kayapinara Amed, Ender rmek herdu wekln Dersim tev di sefa pin de bi hev re meiyan.
Di me de, du dirme car caran l bi dengn xurt hatin avtin.
Munzur w ber ve aitiy biherike!
Munzur w ber ve azadiy biherike!
hem bedarn me li hinda iravk bi muzga kurd hatin pwaz kirin.
L ger Wal, li gitnameya xwe girday bimaya, divya b ber qet nebe kesn mevann sefa pin em derxistana dervay bajr. An belgeyn bsabikay, bdoz blpirsn ji me re peyda bikira!..

 

 
Serdan
 
Em roja duduyan, duh ber bi avkaniyn Munzur, ber bi bask Munzur ve n. L li gelek cihan kezeb li me perit. Bel me tevan dizanb em Munzur ahidiya hezaran neheqiyan kiriye, l dsa j dema meriv wan deran bi avn ser xwe dbne, d ew titeke din e.
Ji wan cihan  yek avkaniyn Halbr b. Ku ji bajr bi qas panzdeh klometreyan dr e. Halbriya kjeyek ji cinneta v din. Halbriya ku, beriya serhildana Dersim serok rbern kurdan l civyabn. Halbriya ku di pey qewl xwe yekkirin re, lihevhatin re, hemyan bi hevre kevirek bi maneya sonda her mezin, her giran avtibn nava av, nava m.
Li ser avkaniyn Halbr ez bey hemd xwe kelogir bm. Ez bi avn xwe yn bixumam, li civata Seyid Rizay rih simbl hinnekir bme mvan. Min qewildayna wan, min mrxasn ku heya dirann xwe bi ek rext bi xener bn, dtin. Ez li tenita wan rnitim. Bme ahid wan roja drok.
Min li wan temae kir. Li wan guhdar kir. Min bala xwe da ser wan. Axnn kr kiandin.
Av li pern din, zinarek yekpare bi kjeyn tj qul kirib xwe ji wr berra nav ava Munzur dida. Ez ji bo ji proziya w av bpar nemnim, ketim nav w ava sar. Min di nava w ava proz de bhnek ajn kir me teva cemeata rberan li py xwe hit em bhneke din n.
Di eyn texm de zinareke bilind nan me dan. Gotin;

Vira j Halbr ye! L li v kendal, di py serhildan re du hezar kes, jin zarok ji al legeran ve hatine kutin. Bi qefleyan anne ber kendal kr bi ekan bi ser wan de reandin e. Ji wan bi ten du zarok filitne. Ya yek hn heya end sal ber j dijya.
 
W dem, di bin kendl de wa darn mezin, bilind tunnebye. Bi ten darpncik lavlavk hebne. Herdu zarok j bi xra darpncik lavlavkan xelisne. Bi wan ve girtine. P ve daliq mane. Munzur w dem bye xwn. Bin kendl bye avkaniyeka xwn. Bi rojan xwn herikiye. Hn j di bin kendl de hestiyn wan kesn bguneh tte dtin.
Xweday Kurdan
 
Dostek min heb. Xwed rehma xwe lke. Bst- bst pnc pnc sal ber rehmet kir. W ax simbl min hn n xw dabn. Di sala hezar nehsed heft pncan de di cemaetek de got. Dema tkna ore a bar b. Her roj du roj neyn ne xwe dihatin bihstin, dihatin xwendin. Em tev j diiyan l a w ji ya herkes bhtir b. Lewre carek ry xwe y nran vegerandib ber ve iyay Re gotib:
iyay Kurdistan Xweday Kurdistan ne! 

Em tev l mat mabn. Ew kes bi bawer. Kesn bi nimj avdast. Ew kes ku danek nimj rojek roj bi ser w b, awa li ber Xweday xwe bb as j re irk dtib!
Min di hi xwe de rojan bi mehan birib anb:
Gelo i dibje?!
ro batirn fhm dikim ka ima iyayn Dersim her her proz in.
 
 
Geliy Lac
 
Em di erdngariya Nur Dersim de demeke din n. iyay hin iyayn kevirn iyayn cih bi cih mna bi kran jkir, ji bin gel, ji dora livna em bilind dibin hildikiin ber ve ezmanan. Hinek cih meriv xret neke, nikare ezman jor xwe bibne.
Em li ciheke li hember me mna birna ker lat jkir peya bn. 
 
Ev der j destpka em Geliy Lac e! Li vira j tevkutinek b emsal pk hatiye. Bel, ev em har geliy bbin li tu cihek r nade ku meriv derbas aliy din bibe here. Hew vira heye. Ji ber v yek j, serhildran endn car li vira kemn danne nehitine tu yekniyek an legerek ji vira derbas bibe. Vira ber bye gora gelek gelek legeran. L dema ku serhildan tk kesn mna zarok, jin kal pran xwestine xwe ji ber xezeban bisitirnin xwe avtine nava dil Lac . Gotine encax vira me ji ber zilm zor vere. Vira li me xwedt bike, me txe nava dil xwe biparze. Ji mirina re, mirana bwext, mirina beman.
L hed hd dor li wan hatiye girtin. Tu r rik tunne bye ku p de herin. Hem bi ser hevde hatine kutin. Tevkutinek nedt li vira j qewmiye. Di nava zik havn de li v livna em zha de bi rojan xwn herikye, tev ava em bye.
Evan n giran tu dil hi nikare rake. Tu maneya gotine namne. Bi ten meriv i hebe di tr zanna xwe, di bin hi xwe de, bi baweriya xwe, bi zanna xwe, diayan bibr tne di kraniya hundir xwe de wan diayan dixwne. Bi mijangan dixwne. Bi ziman dil xwe dixwne.
Bik di w gav de ruhn wan bareyan wan belengazan, wan bgunehan li dora meriv difiriyan. Meriv xwe bqewet, meriv xwe deyndar hs dike.
Gelo ji bo jiyanek bi rmet, jiyanek azadhn w iqas mirin, tevkutin, talan, ewat ikestin bibin?!
Di r de qala gelek cihn er saln daw j hate kirin. J yek er dema emo b. Li gor agahiyan di rastiya xwe de sed deh, l li gor hejmara lan kiri heft ar leger heft j gerla li w r jiyana xwe ji dest daye.
 
Di avkaniyn Munzur de
 
Kesn ku dixwaze mczeyan di jiyana xwe de, bi avn ser xwe bibne di nava dil xwe de hs bike ber xwe bide avkaniyn Munzur, ku ji quntara iyayn Munzur dizn.
 
avkan di dawya deteke mezin de ne. Det, deta Avaix an Ovacik j bi tra xwe sosret e. Det seranser zx e, qm e. Meriv by lkolner lkolnan j dikare fhm bike ku w r di beriya zemanan de gol, livna golek bye. Lewre l cot nabe. Bi dehan mtroyan qm li ser hev civyaye. Bel di nava van iyayn bilind de golek mezin. Ev j kerametek, mucizeyek e meriv dikare v muczey li baskn Munzur y al Plumur j bibne. Hema li hem ltke bilindahiyan de fosiln zindyn deryayan hene. Hem li keviran bi hem zindtiya xwe hatine nexandin. Bik Dersim seranser di bin deryayek, de ka w awa b tarif kirin, meriv encax dikare biibne deryaya okyans, hebye.
Dema meriv ber ve avkaniyan dere, li mil ep iyayn bi dar hene. Seranser ilo ne. Di ser saln hezar nehsed ned de bi mehan ewtandin e. Ne hitine tu kes vesne. Nehitine tu kes fotografan bikne. Lewre leger demek dirj dest danne ser makneyn fotograf kamerayan. 
 
 
L ya Kurdan daye p opa ilo cih ilo l hebye ji xwe re kirine cwar, welat yan j ilo li erdngariya Kurdan n hatiye. Ew iloyn mna Kurdan bi nadin careke din n hatine bejin bilind kirine. L cih ku her l zde tunne bye ew der rt maye.
Hn j li van iya, newal, gel, zozan detan de jiyanek bi xwezay re yekby bi heman xweikiya xwe didome, heye. L dema bendn ku hatine pilankir li ser wan newal geliyan bte kirin w hem jiyan hem erdngar anda dinyay j xisarek mezin, netdt bibne.
Gel Dersim y hemdem, bi sebir sema ya xwe v encam heq nake.
 
Bila pezkuvy ku havnan gava av li lutke bilindahiyan namne xwe ber didin kerax em bi mea xwe ya hayedar derin ji av a proz vedixwin her her bidome.
Bi ten ji ber v yeke j, div Munzur ber ve azadiy, ber ve aitiy biherike. 
 
 
29 Trmeh 2006 DERSM

 

 

apkirin

copyright 2002-2006 info@pen-kurd.org