Enstîtu...

Şemsettin AKTAŞ

Li cîhanê bi vî navî gelek sazî hene. Karê van saziyan, di her warî de lêkolîn û lêgerîn e. Ziman, çand, huner, wêje, pîşe, dîrok, derdor, siyasî, leşkerî, aborî, civakî û hwd.

Bi giranî jî, welatê ku zanistî lê peşketiye ev sazina pirtir hatine avakirin û hejmara wan bi sedan e; weke welatên Avrupa û DYA.

Li van welatan bi sedan INSTITUT hene. Hinek ji van saziyen ewqas navdar û kardarin ku, dikarin bandoreke mezin li ser stratejiya siyasî, leşkerî û aborî ya van dewletan bikin.

Bandora xwe li dewletên din jî dikin. Mînak Dewleta Tirkiye, ji karê hinek van enstîtuya gelek nerihet dibin. Weke numûne; li Almanya, di bin rêvebiriya Udo Steinbach Instituta Rojhilat(Deutsches Orient Institut) û li Amerika Instituta Hudson û hwd.

Li Tirkiyeyê jî bi vî navî û nêzîkî vî navî gelek sazi hatine damezrandin; weke ASAM, USAM, ERAREN û hwd.

                  * * *

Gelo bi vî navî saziyên me Kurdan hene û jimara wan çend e ?  Ji xwe mijara me jî ev e.

Erê hene, lê mixabin jimara wan kême û karên wan û danstandinê wan bi hevre lawaz e.

Yên ku têne naskirin bi nave ENSTÎTUYÊ KURDÎ li van welatan e:Almanya, Fransa, Belçika, Swed, İran û Tirkiye.

Hema hema hemî jî bi tenê li ser zimanê Kurdî û her yek bi serê xwe xebata xwe dimeşine.

Sedema bingehin; xwe weke saziyeke netewayî û demokratik ne sazkirin e. Jixwe hinek ji wan, bi navê kesekî an du kesan têne naskirin.

Loma jî xurt nabin û pêşve nakevîn û nabin weke saziyeke neteweyî ya demokratik.

                    * * *

Ez bi reşbînî li van saziyên me nanerim û ji xebata wan ne bêhêvîme. Bi tenê ev rexneyeke biçûke ku divêt em hemî li xwe bigrin da ku em bikaribin pêşkevin. Ez bi xwe jî di nava xizmeta vê xebatê de me û berî her kesî ez vê rexneyê li xwe dikim.

Di vê demê de, bi giranî li Almanya, min xwestekeke ji dil û berfireh dît ji ciwanên xwendevan ên dibistanên bilind. Bi hejmareke hêja daxwaza fêrbûna zimanê xwe yê dayikê dikin ji INSTITUTA KURDÎ.

Li civîna yekemîn bi ciwanan ra 11 kesan biryar dane ku dest bi perwerda zimanê Kurdi bikin. Di roja kursê yekemin de 25 kes fermi beşdar bûn û di kursa duwemîn de hejmar bû 32 kes. Di heman rojê de ji universita bajarê Achenê daxwaz hatê 20 kes amadene ku perwerda ziman bibînin. Ji Akademiya Kurdî û hinek bajarên din jî daxwaz li pey hev hatin.

Ev mijareke balkêşe û bi serê xwe hêjaye lêkolîneke berfireh e. Bi taybetî ciwan ketine nava lêgerineke nû. Diyare pêwistiyeke giring ya nasnameyê dikeve/ketiye rojevê !

Yek ji sazûmankarê Komela Kurd a Teawûn û Terakî İsmail Heqî Babanzade, hîn di wê demê de(1908), giringiya ziman dibîne û dibêje; 'yên gelê din serê wan jêdikin, yê me Kurda berê zimanê me jêdikin paşê serî û ziman bi hev re jêdikin' .

Li goreyî zanistê jî, yê ku zimanê dayîka xwe baş bizanibe, dikare zimanê biyanî jî baştir fêr bibe.

Zimanê me nasnameya me ye û lezeta jiyana me ye!

Şemsettin AKTAŞ

24.9.2007

çapkirin