Dîroka Newrozê
 
 
 
Siyamed Sîpan

 

 
 
 
Dîroka Newrozê rayên xwe heta dîroka Sumeran berdide. B. Z. 3000 salan li Baþûrê Mezepotamya Sumeriyan Þaristaniya herî mezin û girîng ava kiriye. Sumeriyan ji nûbûn û adaniya xwezayê ango bereketa xwezayê bawer dikir. Xwedaya Adanî ya wê demê Inanna bû û ji bo rûmeta Inannayê her sal di 21 ê Adarê, di festîvaleke olî de ku navê „Akîtîl“ (=jinûvezayîna jiyanê) lê dikirin, dihat lidarxistin û bi wî awayî festîval dihat pîrozkirin.
 
Piþt re Akadî, Hîtîtî, Misrî û gelek gel û þaristaniyên din jî, di 21 ê Adarê de þahiyên bi heman rengî li dar xistine. Bi kurtayî 21 ê Adarê di heman demê de di dîroka þaristaniyan de jî xwedî cîhekî taybet bûye.
 
Galatî û Frîgiyan jî ev cejin ji bo xwedawenda mezin Kîbela li dar dixistin. Ji bo rûmeta xwedawenda navdar Kîbela, ku mîna xwedawenda rojê, adanî û di nava gelek gelan de mîna xwedawenda çiyayan jî dihat bilêvkirin.
 
Lêbelê herî zêde Newroz di dema Medan de gihiþtiye asteke bilind, asteke ku êdî mirov dikare bêje bûye cejnek neteweyî. Bi baweriya ku Newroz adanî, zêdayî û zîndîbûyînê bi xwe re tîne, dihat pîrozkirin. Û herwisa di dema Medan de karaktereke neteweyî jî bi dest dixe û wateya xwe mezintir dike.
 
Mediyên ku bav û kalên Kurda ne, bawer dikirin ku Newroz roja nû ye û ev roja nû jî bi berxwedan û tekoþînê dest pê dike û wateya serhildan û azadiyê ye. Ev Roja nû bi pêxistina agirê Kawayê Hesinkar hê gurtir û xûrtir dibe.
 
Ji ber ku li Komara Tirkî gelê Kurd bi salan di bin zext û komkujiyan de jiyaye, (xwe derbas kiriye.) (Ev her sê peyvên dawiyê nayên fêmkirin.)  Wê demê Kurdan nikariya Newrozê li gora rûmeta wê pîroz bikin.
 
Di salên 1970 de Kurdan bi pêxistina agir li serê çiyayan û bi girtina dîlanê li derdora agir, ev cejin pîroz dikirin. Ji ber zext û zordariya dewleta Tirk, Cejna Newrozê li gundan, bi awayekî dizî û bi komên piçûk dihat pîrozkirin. Bi awayekî jihevbelavbûyî û tenê herêmî dihate pîrozkirin. Ji ber zextên zêde, li bajaran jî derfetên pîrozkirinê tine bûn.
 
Newroz êdî ji salên 1980 pêve di nava Kurdan de roleke mezin dilîze, digihîje asta netewbûnê û di rojeva Kurdan de cîhê xwe asê dike. Di vir de têkoþîna Azadiya Gelê Kurd, ku di bin rêbertiya PKK de hat destpêkirin, roleke mezin lîstiye.
 
Weke bersivdayina van zextan, bi taybetî zextên di girtîgehan de û xurtkirina serhildanê di sala 1982 yan de yek ji avakerê Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) Mazlum Dogan di 21 ê Adarê de bi 3 darikên kibrîtê bedena xwe dide ber agir û cejna Newrozê silav dike. Ev silavdayîn li nava Kurdan tevan mîna bablîsokekê belav dibe û agirê Newrozê mîna okyanûsekê xwe bera nava hestên netewîtiyê dide.
 
Li hemberî zext û zoriyan, Newroz, herdem mîna raperînekê di dîrokê de hatiye dîtin û pîrozkirin. Bi vî awayî li her deverê ev ruhê serhildanê belav dibe. Li hemberê van polîtîkayên dewleta Tirk yên tinekirin, inkarkirin û çewisandinê, Kurdan Newroz mîna raperînekê dîtiye û pîroz kirine. Kurdan di Newrozê de hêviya xwe ya jiyaneke azad veþartiye û hêviya jiyaneke birûmet dîtine.
 
Newroz, ji salên 1990 pêve êdî li hemeberî her zextê dîsa jî bi tevlîbûneke ku herdem zêdetir dibû, dihat pîrozkirin. Newroza Amedê ku asta tevlîbûnê digihîje 2 milyon kesî, mînaka herî baþ ya vê raperînê ye.
 
Herî dawiyê Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan di Newroza 2005 an de bi sîstema Konfederalîzma Demokratîk di dîroka Kurdan de rûpeleke nû vekir û êdî Newroz bûye Helbesta Azadiyê.
 
Li ser vî bingehê ruhê Newrozê û ji bo xurtkirina pêngava „Êdî Bes e“ ez Newroza we ya 2008 an,
Bi germahiya agirê dilê Kawayê Hesinkar,
Bi wateya 3 kibrîtên Mazlum Dogan,
Bi diyariya Konfederalîzma Demokratîk ji aliyê Rêberê Gelê Kurd Abdullah Öcalan ve,
Bi hêrsa bi milyonan gelê Kurd, pîroz dikim.
 
 
Siyamed Sîpan
 
 

 

 

çapkirin

copyright © 2002-2008 info@pen-kurd.org