Friedrich Nietzsche

Amadekirin wergerandina Tengezar Marn

Nietzsche, Friedrich Wilhelm (1844-900), flosof Altphilolog e. flosofiya w kartkirineke mezin li wey ramanasedsaliya 20an kir. Bi bonn xwe n felsef aspektn  felsefa Existenz= heyn vala derxistin.

Mixabin naziyan felsefa  Nietzsche bo berjewendiyn xwe bi kar ann poltzekirin, l rexneyn w n zelal li dij nijadperestiy, anti-semtzm biyologiy bi zanebn bguhdan kirin binax kirin. Nivsn Nietzsche kartkirineke mezin li gelek nivskar torevan elman n moderin kiriye mna Rainer Maria Rilke, Robert Musil, Hermann Broch, Stefan Zweig, Thomas Mann, Hermann Hesse, Karl Kraus Gottfried Benn, herweha li tore felsefeya ferensiyan kir bi taybet li Michel Foucault Jacques Derrida kir. Felsefa Nitsche li ser rast derewan, xr er, re sp, di arewa sinc de, belavb bi taybet di pirtka w de (Also sprach Zarathustra=weha Zerdet peyiv) de. di Psychologiy de j bandora Nietzsche li Sigmund Freud, Ludwig Klages Carl Gustav Jung b. Li hember w j pir ramiyar zane li dij Nitsche behweriyn w hebn mna Karl Jaspers, Martin Heidegger, Martin Buber, Paul Tillich, Albert Camus Jean-Paul Sartre. Wan di nivsn xwe de, rexneyn tund li Nitsche girtine. Nitsche, di chana navnetew de, wek flosofek hatiye naskirin, l wek helbestvan,  km li dervey Elmaniya behsa w bye. Li vir dixwazim end helbestn w wergernim bo ziman kurd hvdar im hleke din ji jiyana Nitsche bo xnern kurmanciya irn bte naskirin. Hjay peyiv ye j, ko helbestn w pirr bi raman bi giyan ve girday ne.

 

http://www.lettern.de/spniet4.htm

 Tent

 

Bangildan dike qqeqq
vizviza firra xwe berbi bajr ve dibe:
nzk, d diyar bibe, -
ko cihwar w hebe, ba e!
niha tu repp dib,
axx, tu li n xwe diner, ji keng ve!!
tu t !
ji ber zivistan bi dinyay dikev?

Chan- dergehek e
li hezar beyebann ker sar vedibe!
k zirar kir,
te i zirar kir, kesek ranewestne.

Niha tu ilmisiy,
bo zivistan kambaxkirina geriyan,
li duman,
ji dvla ko li asmanek sar bigere.

Firrn, balinde, irir
Sitrana xwe di awaza balindey beyeban de! -
vere, ehmeq,
Dil xwe bi xwn j di bz henekpkirin de!

Banigildan bangdide
vizviza firra xwe berbi bajr ve dibe:
nzk d diyar be, -
nalna welatek bik hey ye!

 

i mirov e?
ev marn xwe dikin kofendl, icaran vehesn nabnin,
jiber tim li geriyan ne, li xenmeyan li v dinyay.

Venedig

li ser pirr rawestiya b,
ez di qehweyiya ev de ecem bm.
ji dr ve deng sitran dihat:
kaniyn bi ilpikn zrn,
li ser ryeke lerzok.
qeyik, ewq, mzk -
isfinceke serxwe dervey berbang....
tla giyan min lxist,
ji xwe re nehwirand, xwe di tariy de peland,
nehwirandineke,
lerzok di giyanek hemereng de.
kesek li w guhdar dikir?.....

Bo Goethe
Nen bi ten wekhev ye!
xweday tengij,
helbestvanek ermn e

felek- erx , dewran,
nanan xetxet dikin:
erpezet nav l dike- lstik....

oqyanos - yar, mrzedar,
hebn nebn tkel dikin: -
ezel - tiy
li nav hev dixe!...

Giyann nediyar

Giyann nepen
ez im kerba bi hrz.
anaziyn te tev, cefapkirin e,
pesindariya te tev keder erm e.

Jiber ne hevalbend te me
xwe vedikm,
jiber w j awirn te silavan li min dikin
jehrew daxiziya bhvtiya irn.

Te dil heye bi germ ji min birev
difna min bad!
ev av bomd digerin
bila ji nik min bi a biin

 

Deryayn n

Li wir - dixwazim; bawerim
deryay; xwe li ser n vekiriye

Bi fermandayn
ketiya min digere.

Hertit ntir dibe diirse,
nvaroj di dem cih xwe de dinive -
ten av te felaket e
bdawbn li min binre!

 

 

Du Pend

http://www.rogersite.ch/gedichte_anzeige.asp?Thema=Friedrich%20Nietzsche

1.

ev "mujdeya xwe" mir,  mna ko jiya b, wek dersdarek kirib- ne ko "Mirovan tune bike", da diyar bike, ka mirov i di jiyan de heye. Serbor weha ye, k mirovahiy li n xwe dihle.

2.

Di tevaya Psychologiya "Evangelium" de, zaraweyn guneh seza diyar nabe; li hember wan peyva Lohn= per mehane heye. "Guneh", drahiya di nvbera xwed mirov de nehit wilo j "mujdeya xwe". Rhaniyet bi nav nab, bi mercan ve nay girdan: Ew Realteya may nan e, jibo axaftin ... <> - guhertineke n, ne badeteke n ye ...