Hermann Hesse

Biograf end deq

Ji amadekirin wergerandina: Tengezar Marn

  

 

1877  2. trmeh de, Hermann Hesse ji bavek misyoner Johannes Hesse diya w Xanim Marie (Cihz. Gundert) li Calw ji dayk b.

 

1891 wek Stipendiat di  evangelische Klosterseminar Maulbronn de hate pejirandin. Pt 7 mehan, ji w rehbaniy direv, jiber w  nedixwest ji bil helbestanvaniy karek din bike. 

1895 Hesse dest bi karek di pirtkxaneyek de kir, li Tbingen, li wir kar w torey dest pkir

1898  dwana Hesse a yekem bi nav "Romantische Lieder= Sitrann Romantk" hate weandindin.

1899 Hesse pirtkeke  pexane bi sernav "Eine Stunde hinter Mitternacht= seetek pit nv v",  weand.

1899-1903  Hesse die Basel li wir j di pirtkxaneyek de kar dike.

Di 1904an de, nav deng Hesse belav dibe, ji ber weana romana w "Peter Camenzind", ko t de rexne li pvena aristaniy digire bi  Photographa ji Basel Maria Bernoulli dizewice dibin xwed s zarok.

1904-1912 Hesse d xwest kar nivskariy ten bike bi malbata xwe re li Bauernhaus li Gaienhofen li Bodensee dij.

1906 Hesse di pirtka kurte-rokn xwe de a bi nav "Unterm Rad = erxDlab jr" zarokatiya xwe astengiyn ko w derbaskirin dike babet mijarn v pirtk.

1907-1912 Hesse digel Albert Langen (1869-1909), Ludwig Thoma (1867-1921) kovareke epn lberal "Mrz =Avadr" diwen. 

1911 Hesse hunermend wekar Hans Sturzenegger (1875-1943)  getek bo Ceylon, Singapur Sumatra dike. Ev get kartkirineke mezin li jiyana w dike

1912 Hesse malbata xwe li Bern binecih dibin

1914 Hesse xwe wek leeger di cenga chan yekem de tomar dike. Hesse xwe nagir li dij ceng radiwest w wek mirovek xayn li dij welat bav li qelem didin. Hesse direv xwe digihn Swsra bo hevwelatiya wir werbigir.

Ji 1916  Mirina bav Hesse, nexweiya kur w Martin, bodlebna jina w lperestiya gelek intellektln w dem, ew pir xemgn kir kete nav nexweiyeke derun pir mezin. Mecbr dibe her nik dr. Dern ko agirt b ew j Carl Gustav Jung (1875-1961) b. Ev serphat di romana w a bi nav "Demian" (1919) diyar dibe. Carl G.Jung, dibjiy hewl bide ko tu hn huner wekariy bib bi v wey w derman dike.

1919 Hesse  bi tena xwe, b malbata xwe li Montagnola li Tessin binecih dibe jiyana xwe a may li wir diqedne. Li wir Hesse nameyan bo xortn Elman rdike nivsn xwe bo wan terxan dike ber xwe dide wan, bi mebesta ko ew bikaribin, dmenn Elmaniya n giyan biguhernin n bikin bi hviya ko r li ber ern din bte girtin.

1922 Romana  H.Hesse a bi nav"Siddharta" tte weandin.

1923 Hesse dibe hevwelatiy Siwsir jina xwe berdide.

1924 Careke din H.Hesse bi Ruth Wenger dizewce w di sala 1927an de, berdide.

1926 Preuische Akademie a huner Hesse wek endam dipejirn.

1927 Romana Hesse  (Steppenwolf=dlana gurgan) tte weandin.

1930 Romana "Narzi und Goldmund= Nercis zreheyv" tte weandin.

1931 Hesse careke din bi mjnasa huner Ninon Dolbin dizewce.

Di v sal de, jiber sedemn siyas dest ji Preuer Akademie berdide.

1933-1945 Tev ko Hesse ne bi tu hzn siyas partiyan girday b, l w di name nivsn xwe de,  ekere li dij Naziyan b pirr alkariya wan hunermend nivskar rewenbrn jiber zulma naziyan revibn dikir.

1946 Hesse xelata Goethe a bajar  Frankfurt/Main werdigire.

Komsiyona Nobela xelata torey bo kar nivsn w, xelata Nobel didin.

1947 Zangoya Bern Dektora rmet didin H.Hesse.

1955 Hesse Xelata Atiy a pirtka Elman werdigire.

1962  li 9. tebax Hermann Hesse li Montagnola die ser dilovaniya xwe.

Ji v Biografiya Hermann Hesse, diyar dibe, ka v nivskar xwe bo xweiya jiyana mirovan berpirsiyar dtiye di ber mirovayetiy de, xebateke bhempa brawestan daye birvebirin, li vir j diyar dibe, ko erk nivskar rewenbran neten nivsna nivsn ciwan bi huneriya xwe bilind in, l bel cenga li dij hem weyn zulm, erkek her sereke ye yn rewenbr nivskaran

 

Tu j dikar?
 
Tu j dikar,
carnan di navna doznek de,
di cejinek de, di saleke bi kf de,
 ji nika ve, pdiviye bi?
Ed tu xwe li ser dikay bxew,
mna ji nka ve tr li dil w bikeve,
radid.
Kf ken berbi b de n mna kelduman,
tu digir, brawestan digir.
tu j v dizan?
 
gunehbar
ev,
tte bra min,
ah gurr dibe,
qendln di bexe de, roniya sor vedidin.
Tu bi hsan xwe xz nek nebj: ev xwesh

        tu v ev pirr ken!

-   tu v ev pirr peyiv,

axaftina min tewawneby birr

 

Jiber ko ji hez te dikim
 
Jiber ji hez te dikim,
weha kov hd hatime nik te
jiber tu dikar tim min ji br bik.
Min giyan te bi xwe re bir.
Ew niha li def min e a min e bi ba xirabiyn xwe ve;
ji kovbnn min,
evna sot nikar ferteyan bihelne.
Bext
 
Tan tu nra bext bik,
tu d di bextewriy de gih,
hem titn ba te bya.
Tan te gazindn btam
Armancn nedicih de hebin,
tu hn nizan,
ka xwe i ye, dema tu her daxwazek tepeser bik,
nema rza armanc nas bik,
tu hew d peyva Bext bne ser ziman xwe,
hinga diyardeya lehiy bes te ye,
ew nema di dile te de dimne,
giyan te kfxwe dibe.

 

Mij

Kmcaran di mij de, get dike !
kelem kevir her bi tin ne.
darek a din nabne,
her yek bi ten ye.
Chan bo min mit hogir b,
dema jna min rewen b,
niha, dema mij vedab,
kesek diyar nab.
Bi rast, himendek nne ,
ko tariy nenas,
hdka bi nerm
xwe ji hemiya venede.
Kmcaran di mij de, get dike!
jiyan ew a tent ye.
mirovek din nasnak,
herkes bi tena xwe ye.

 

ev

Bi berbang deng allan re
ev ji nv geliya derdikev.
di dirjahiy roj de, hecheck aram in.
ev hecheck j westandin.
ahengeke xweragir di pencer re
tleke westiyay ji kemana min bir.
tdigih, eva ciwan, stirana -
min a kevin stirand, stirana min bo te
Gijgijeke sar ji daristan hat,
lerzek r dil min kir, ken,
bi aram zoreke aneyane
xilam, xewn ev zora min birin.
http://www.allnacht.de/autoren/hesse/traurigkeit.php

 

Pirtk

Pirtkn chan tev
kfxweiy bo te nanin,
bel bi nehn te vedigernin

te bixwe

hertit tu bixwaz, li wir e,
Roj, str heyv,
ron, pitre ditirsiyay,
di xwe de binecih by

 

Cindbn, ew a tu l digeriyay
di pirtkan de,
ji her rpelek ron dert
d ew a te ye.