Serpêhatiyek: Rûniştina bi serxweşekî re

Bawerê Omerî

Dem havîn e, îroj dibe şeş mehên min li bajarê Şama şerîf, min bêriya dost û heval û hogirêd xwe kiriye.

Piştî nîvro ji malê derketim û min berê xwe da nava wî bajarê mezin, bi mebesta ku ez biraderekî bibînim û ji wî nûçeyên xelkên Qamişlê û welat bibihîzim.

Ez geriyam, negeriyam ku kesekî di wê rojê de nû hatibe Şamê bibînim, min nedît.

Neçare min berê xwe da navenda bajêr û li panava Mercê, ez çûm meyxana Elkernek, bi mebest û dîtina çend dost û hevalêd xwe yên ku li wê meyxanê carinan derd û kul xemên xwe direvînin.

Bi dengê mûzîka bilind û di bin pirbûna dûmana çixaran re, ya ku li ezmanê meyxanê bibû ewrekî reş mîna dûmana ku di sala hezar û nehsed û şêstî de piştî şewata sînema Şehrezad li ser bajarê Amûda bavê Mihemed çêbibû, ez derbasî hindur bûm.

Bi kişandina wê dûmanê re serê min gêj bû û çavêd min jî tijî hêsir bûn.

Li ser maseyekê rûniştim û bi stirana dengbêjê bi nav û deng yê libnanî  Wedî,i Elsafî re ya ku tê de dibêje ”of of of of of of of of of oooooooo ha aa of oof …. cebelne…cebelne bi demna tirabû ûûû cebelne…ha êyêê êye… mehma eldehir xedebtû cebelne ha êêêyêye “, min tepsikek dendik û fisteq û peyaleke mey ji meyger xwest.

Min çavêd xwe li hindur gerand, lê min kesekî naskirî lê nedît.

Hîn min dest bi vexwarina meyê nekiri bû, min dît mêrekî bi gewdê xwe qelew û bi bejna xwe bilind, peyala wî di dest de ye, û hate nêzîkî masa  ku ez li ber rûniştîme û ew jî li ber rûnişt .

Min bala xwe dayê, ew nîv serxweş e, û xuyaye pir venexwariye.

Pir neçû, berê xwe bi aliyê min ve kir û dest bi pirsan kir.

Birader ji kû derê ye?

Min got: Ez ji Qamişlê me.

Aaaa, tu ji Cizîrê yî?

Belê, ez ji Cizîrê me.

Xuya dike tu kurd e?

Belê, ez kurdim.

Cardî bi dengekî hêdî û di ber xwe de got: Xelkên Cizîrê mêr û mêrxasin û hevalên hevalê xwe ne, ha!

Rabû min jêre got: Belê, tu rast dibêjî, lê em çawa bikin, bextê me timî li tahtê dikeve û qirdê me jî kore.

Cardî li min vegerand û got: Çima bextê we li tahtê ketî ye û qirdê we kore? Ma çi ji we kêm heye? Rewşa Kurdan li Sûriyê pir baş e.

Min jêre got: Ma çi ji me ne kême? Av û petrol, genim û ceh, pembo û nîsk, nok û koncî, şebeş û talik, zeytûn û sêv, hesin û sifir, ev hemû ji herêma bakurê Sûriyê tên û li vê dewletê belav dibin, lê tiştek ji perên wan li gelê wê herêmê xerc nabe, û miletê me têr nan naxwe, baş e, dema mafê miletekî di vî welatî de windayî be û hebûna wî neyê pejirandin, wê rewşa wî çawa be,ma ev çi dadvaniye?

Piştî firek ji peyala xwe vexwar cardî ji min pirsî: Ma niha ev tiştên li Şamê hene, li bajar û gundên we tune ne?

Min got: Ne tiştên li Şamê û ne jî tiştên li Helebê li bajar û gundên me peyda nabin.

Vê carê bi tundî pirs kir û got:

Çawa çêbû, ma qey hûn ne li Sûriyê ne? Xuyaye hûn li welatekî din dijîn.

Disa min got: Tu rast dibêjî, ji xwe em li welatekî din dijîn, ma qey ne rast e, çaxê em nikarin di welata xwe de li xewxaneyekê xew bikin, çaxê mirov maf wî ne be li karxaneyekê û sazgehekê kar bike, çaxê nasnameyên bav û bapîran ji wan kişandi bin, çaxê mafê me yê helbijartinê tune be, çaxê navên erebî li şûna navên kurdî li zarokên me bikin, çaxê bê erêkirina deshilatdarên ewlekariyê navên zarokên me di nasnameyan de nayên nivîsandin, çaxê li Sûriyê hemû milet karibin di dibistanan de bi zimanên xwe perwerde bibin û tenê zimanê kurdî qedexe be,çaxê zanîngehek û muzexaneyek di herêmên kurdan de nebe, çaxê tu nikari be rêxistin û komeleyekê eşkere damezirîne, çaxê mirov li civatekê newêribe nerîna xwe li ser kêmanî û bertîl û şaşiyên desthilatdaran bêje, çaxê bê bertîl tu nikaribe pêlavekê yan jî kîlok çayê û moz ji Şamê ta Qamişlê û Efrînê bi xwe re bibe, çaxê zevî û zemînên me bi sitemkarî ji me bistînin û li erebên Reqa û Helebê parve bikin, çaxê deshilatdarên Sûriyê naxwazin pirojeyekê li herêma bakur ava bikin, her weha di destgehên dewleta Sûriyê de hejmara karbidestên kurdan ya herî kême, tu karî ji min re bêjî, bê ev şêweyên sitemkariyê di vê sedsala bêstan de li cihanê, di kêja welatî de peyda dibe?

Bi vê gazin û axaftina min ya dirêj re, destê xwe avête bêrîka xwe û çixareyek ji pakêta xwe derxist, û ji agirê çeqmaqê xwe yê reng zer ew bomba atomê pêxist li gel vexwarina qurtek mey ji peyala xwe ya girover.

Bi kişandina wê çixarê re û vexwarina qurtekê ji meyê, çav wek perengê li serî sor bûn, û dest pêkir ji aş û baş û bi gotinên li navhevketî xwest tiştnan bibêje, bêyî ku ew bala xwe bidêyê û zanibe, bê ez jî bi wî re meyê vedixwim yan na.

Min destûr jê xwest, ku em li straneke kurdî ji wê qewana reng pemba û mîna bîroyeke biçûk guhdar bikin.

Çawa ez çûm û min wereqak hesinî avête hindurê wê, pêre awazeke kurdî û paşê dengê Hesenê Cizîrî û strana wî ya bi nav û deng jê hat, ku tê de dibêje: “Kevokim lêlê, lêlêlêlêlêlê lêlêlê, kevoka sorim Xwedêyo! Li ser bana û bin bana, ez diçêrim lo lo….li bin bana qubanê, ez diçêrim Xwedêyo! Ez aşiqê lê lê jina bi mêrim qubanê, ez aşiqê lê lê jina bi mêrin way way”.

Ew dengê xweş li wê meyxanê li hev geriya û dilê min pê xweş bû.

Lê çawa ez vegeriyam, ew deng hate birîn, û xêrnexwazekî nehişt ku em li wî dengî û li wê strana xweş guhdar bikin.

Bir,rîna wî dengê xweş û wê awaza gerim wa bi lez, bala vî biraderê min jî kişand, ji lewra wî ji min pirsî û got:Çima wa bi lez ew stirana kurdî bi dawî bû?

Rabû min jêre got: Lê ne pirse, baş e, ku nehatin û ez jî bo guhdarîkirina wê stiranê bi xwe re nebirin û îşev di zindana reş û tarî de nebûm mêvanê wan.

Cardî ji min pisî û got: Ma qey guhdarîkirina stiranên kurdî jî qedexeye?

Min jêre got: Belê, carina qedexeye û carinan jî serbeste, desthilatdarên ewlekariyê bi kêfa xwe ne, ma tu nizanî ku di şevên şahî û zemawendên kurdî de, gelek caran hêzên polîs û ewlekariyê zave li gel dengbêjan û amûrên mûzîkê girtine û ta sibehê ew di zindanan de hiştine?

Bi mehna ku ew şahî bê destûra wan çêbûye, û di dawiyê de bi hêza pere û bertîlan ew têne berdan.

Na, ez nizanim, evaya jî li Sûriyê tiştekî nû ye, vaye ez ji te dibihîzim.

Belê, birayê min, xuyaye gelek tiştên veşartî hene te hîn nebihîstine, ev e rewşa miletê Kurd di dewleta Sûriyê de, îca tu bixwazî, ez karim rewşên dijwar yên ku biraderên Ereb jî tê de dijîn ji te re bêjim?

Vê carê destê xwe hilda û hejand, bi mebest û wateya ku ez nebêjim, paşê herdû destên xwe danî ser masê û serê xwe jî danî ser herdû destên xwe, mina ku xatir ji min bixwaze.

Wê çaxê min bang li meyger kir, ku ew li wî biraderî miqate be, ji ber ku ew ji ser hişê xwe çûye.

Min hesabê xwe û wî li gel bexşîşê dane meyger, û li ber dengê hunermendê durzî yê mezin Ferîd Eletreş û stiran û awazeke wî ya bi şîn û hesret û nalîn ku tê de xatir ji evîndara xwe dixwaze û jêre dibêje: Wede,iti hubek…wede,iti hubek…ya hebîbî madem wîda,ek min nesîbî….ya hebîbî..ya yaaaaaaaa ya ya yaaaaaya hebîbî.

Hêdî-hêdî ez ji wê meyxanê derketim, û min hevalê xwe yê bi gewdê xwe qelew û bejin bilind li paş xwe hişt, min digot belkî îroj ez ji hin heval û dostên xwe nûçeyên Qamişlê û welat bibihîzim, lê bêdestiyê û li hevhatinê wa kir, ku ez hinek nûçeyên pirs û kêşe û qeyran û pîlanên ku  li dijî miletê Kurd têne kirin, bighînim beşekî ji civata Ereb di Sûriyê de.

Ez ber bi malê ve diçim, lê tevî dengên tirimbêla û qerebalixa li bajarê Şamê yên ku guhê mirovan kehr dikin, min ji xwe dipirsî: Çima ew biraderê bi min re li ser masê rûniştî bû, serxweş ket?

Gelo ji ber vexwarina wê meyê ya pir bû, yan jî ji ber sitemkariya ku li ser miletê Kurd di sûriyê de dibe, mest û serxweş ket?

Min bersiva vê pirsê nizanî bû, lê heger wî carekê tenê vexwaribe, û pirsa kurdî nû bihîsti be, û ji ber wê serxweş ket be, yê min ji ber vê pirsê ji roja ez ji dayika xwe bûme û ta niha timî serxweşim. 

Bawerê Omerî

Şam 03.09.1987  

çapkirin